چای ترش

بصورت خشک شده

چای تُرش یا چای مکه (نام علمی: Hibiscus sabdariffa) یا چای روزل یا چای قرمز از کاسبرگ گیاه چای ترش تهیه می‌شود و در بسیاری از مناطق دنیا بصورت نوشیدنی گرم و یا سرد مصرف دارد. در آمریکای لاتین و بخصوص در جامائیکا مصرف آن متداول است و بنام گل جامائیکا یا Sorrel، و شمال آفریقا بنام چای سودانی و در مصر بنام کرکده Karkade مشهور است. مزه آن ترش است و معمولاً با شکر نوشیده می‌شود.

مشخصات گیاه

گل جامائیکا (Roselle) گیاهی است یک ساله بوته‌هایی به ارتفاع ۲–۳ متر برگهای ۳–۵ وجهی سبز مایل به زرد گلهای زرد با کاسبرگ‌های سبز که بعد از رسیدن میوه، کاسبرگ‌ها برنگ قرمز در می‌آید. در بعضی کشورها از الیاف ساقه‌های آن در تهیه وسائل استفاده می‌شود. این گیاه بصورت گونه مهاجر وارد ایران و در منطقه گلمورتی (دلگان) استان سیستان و بلوچستان برای اولین بار کشت شد. نام دیگر آن؛ چای مکی است زیرا بصورت گسترده‌ای در شبه جزیره عربستان کشت و مورد استفاده است.

مواد مؤثر

اسیدهای اگزالیک، مالیک، سیتریک، استئاریک، تارتاریک، آسکوربیک، آراشیدیک، پروتوکاتچوئیک و اسید هیبیسکوس، آنیس آلدهید، دِلفینیدین، سیانیدین، بتاکاروتن، بتاسیتوسترول، گالاکتوز، گاسیپتین، پکتین و کوئرستین.

حد مجاز مصرف

در صورت مصرف گل خشک، ۱۰ گرم دم کرده در روز و در صورت مصرف عصاره، ۱۰۰ میلی‌گرم عصارهٔ جوانه در روز.

عوارض جانبی

  • به نظر می‌آید دوز بالای چای ترش در مردان به دلیل تغییر شکل اسپرم، باعث ناباروری و در زنان باردار، به دلیل کاهش اشتها و سوء تغذیه باعث کاهش وزن نوزاد پس از تولد می‌شود. البته با مصرف متعادلِ چای ترش، می‌توان از این عوارض پیشگیری کرد.
  • بانوان باردار و شیرده از مصرف چای ترش اجتناب کنند.
  • ممکن است مصرف چای ترش بر میزان قندخون اثر بگذارد و کنترل قندخون را در طول عمل جراحی و پس از آن با مشکل مواجه سازد. پس دست کم، دو هفته پیش از جراحی، مصرف چای ترش را متوقف کنید.

مصرف جهانی

در اکثر نقاط آفریقا و آسیا مصرف دارد، در جامائیکا متداول است و هم بعنوان چای و هم بصورت نوشابه سرد فروخته می‌شود. در کشور پاناما بنام saril که از کلمه Sorrel جامائیکایی گرفته شده بصورت نوشابه با و یا بدون اضافه کردن الکل در ایام کریسمس و عید نو چینی‌ها مصرف دارد. در ایالات متحده آمریکا نیز بصورت چای مصرف می‌شود و از طریق اهالی مکزیک آورده شده و بخصوص در کالیفرنیا فراوان است. در کلیه کشورهای شمال آفریقا بصورت روزانه و در چایخانه‌های کنار خیابان و یا سیار عرضه می‌گردد.

در اکثر کشورهای آسیائی مثل چین تایلند هند مالزی و خاورمیانه چای ترش مصرف دارد.

خواص داروئی

ترشی آن بخاطر وجود اسید سیتریک و ویتامین ث می‌باشد ونیز دارای آنتی اکسیدان‌های ضد چربی خون است. عقیده بر اینست که وجود مقادیر زیاد آنتوسیانین Anthocyanins در کاسبرگ‌های گیاه نقش مهمی در کاهش فشارخون و خواص ضد سرطانی آن دارد. تحقیقات زیادی در ارتباط با مؤثر بودن آن در کاهش فشارخون محیطی و ادرار آوری آن انجام شده است

بعضی از بررسی‌های علمی نیز در ایران انجام شده و مؤثر بودن آن در کاهش فشارخون بیماران دیابتی را نشان داده‌است. از طرف دیگر در بعضی از مقاله‌های علمی این خاصیت چای زیر سؤال می‌باشد.

تبلیغات