لیبرالیسم کلاسیک

لیبرالیسم کلاسیک (به انگلیسی: Classical liberalism) یک ایدئولوژی سیاسی، شاخه‌ای از لیبرالیسم است که از آزادی مدنی و دولت محدود تحت حاکمیت قانون، مالکیت خصوصی، و باور به لسه فر دفاع می‌کند و بر بازار آزاد تأکید می‌کند.

کلیات

ﻟیﺒﺮاﻟیﺴﻢ کلاسیک ﻣﺤﺼﻮل انگلستان و هلند ﺑﻮد. ایﻦ ﻟیﺒﺮاﻟیﺴﻢ از آزادی مذهبی دﻓﺎع ﻣی کﺮد و به ﻧﻔﺴﻪ ﭘﺮوﺗﺴﺘﺎن ﺑﻮد، اﻣﺎ ﻧﻪ از ﻧﻮع ﺧﺸک و ﺗﻌﺼﺐ آﻣیـﺰ ﺑﻠکـﻪ از ﻧـﻮعی کـﻪ ﺑـﻪ آزادی ﺗﻔﺴـیﺮ و ﺗﻌﺒیـﺮ مذهبی ﻗﺎﺋﻞ ﺑﻮد و ﺟﻨﮕﻬﺎی ﻣﺬﻫﺒی را اﺣﻤﻘﺎﻧﻪ می‌داﻧﺴﺖ. ﺑﻪ ﺗﺠﺎرت و ﺻـﻨﻌﺖ ارزش قائل بود و ﺑیﺸـﺘﺮ ﺑـﻪ طبقه ﻣﺘﻮﺳﻂ در ﺣﺎل رﺷﺪ ﺗﻤﺎیﻞ داﺷﺖ ﺗﺎ ﺑﻪ دﺳﺘﮕﺎه ﺳﻠﻄﻨﺖ و ﺟﺎمعه اﺷﺮافی. ﺑﺮای ﺣﻘﻮق ﻣﺎﻟکیـﺖ خصوصی مخصوصا وقتی کﻪ ﻣﺎل ﺑﺮ اﺛﺮ زﺣﻤﺎت ﻓﺮد ﻣﺎﻟک ﻓﺮاﻫﻢ آﻣﺪه ﺑﺎﺷﺪ اﺣﺘـﺮام ﻓـﺮاوان ﻗﺎﺋـﻞ بود. اﺻﻞ وراﺛﺖ ﮔﺮﭼـﻪ ﻣـﺮدود ﻧﺸـﺪ از ﺣـﺪود ﺳـﺎﺑﻖ ﻣﺤﺪودﺗﺮ ﺷﺪ؛ ﺧﺼﻮﺻﺎً ﻣﻮﻫﺒﺖ اﻟﻬی ﺳﻠﻄﻨﺖ در ﺑﺮاﺑﺮ ایﻦ ﻧﻈﺮ کﻪ ﻫﺮ اﺟﺘﻤﺎﻋی ﺣﻖ دارد کﻪ ﺣﺪاﻗﻞ در ﺑـﺪو اﻣـﺮ ﻫـﺮ ﻧﻮع ﺣکﻮﻣﺘی ﺑﺨﻮاﻫﺪ ﺑﺮﮔﺰیﻨﺪ ﻣﺮدود ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪ. ﺑﻪ ﻃﻮر ﺿﻤﻨی، ﺗﻤﺎیﻞ ﻟیﺒﺮاﻟیﺴﻢ کلاسیک ﻣﺘﻮﺟﻪ دﻣﻮکﺮاسیی ﺑﻮد کﻪ ﺑﺎ ﺷﻨﺎﺧﺘﻦ ﺣﻘﻮق ﻣﺎﻟکیﺖ، ﻧﺮم و ﻗﺎﺑﻞ اﻧﻌﻄﺎف ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ. در ایﻦ ﻟیﺒﺮاﻟیﺴﻢ ﻋﻘیﺪهایی وﺟﻮد داشت که داﺋﺮ ﺑﺮ ایﻨکﻪ ﻫﻤﺔ اﻓﺮاد در اﺻﻞ ﻣﺴﺎوی ﺑﻪ دﻧیﺎ آﻣﺪه اﻧﺪ و ﻋﺪم ﺗﺴﺎوی ﺑﻌﺪی آﻧﺎن ﻣﺤﺼﻮل ﺷﺮایﻂ اﺳـت.

به عقیده برتراند راسل، کارل مارکس با تاثیرپذیری و نقد لیبرالیسم کلاسیک، فلسفه سوسیالیسم علمی خود را بنا گذاشت.

تاریخچه

ﻧﺨﺴﺘیﻦ ﺗﺒییﻦ ﻗﺎﺑﻞ ﻓﻬﻢ فلسفه ﻟیﺒﺮال در آﺛـﺎر جان لاک دیـﺪه ﻣـیﺷـﻮد. ﻻک ﺑـﺎ ﻧﻔـﻮذﺗﺮیﻦ ﻓﻼسفه ﺟﺪیﺪ است که در اﻧﮕﻠﺴﺘﺎن ﻧﻈﺮیﺎت او ﺑـﺎ ﻧﻈﺮیـﺎت ﻫﻮﺷـﻤﻨﺪﺗﺮیﻦ ﻣـﺮدم ﻫﻤـﺎﻫﻨﮕی ﭼﻨﺎن کﺎﻣﻠی داﺷﺖ کﻪ ﺟﺰ در زﻣیﻨﺔ ﻓﻠﺴﻔﺔ ﻧﻈﺮی، ﻣﺸکﻞ ﻣیﺗﻮان ﺗﺄﺛیﺮات آن ﻧﻈﺮیﺎت را دﻧﺒﺎل کﺮد؛ از ﻃﺮف دیﮕﺮ در ﻓﺮاﻧﺴﻪ نظریات ﻻک از ﻟﺤﺎظ ﻋﻤﻠی ﺑﻪ ﻣﺨﺎﻟﻔﺖ ﺑﺎ رژیﻢ ﻣﻮﺟﻮد و از ﻟﺤﺎظ ﻧﻈﺮی ﺑـﻪ ﻣﺨﺎﻟﻔـﺖ ﺑـﺎ ﻓﻠﺴـﻔﺔ رایـﺞ رنه دکارت ﻣﻨﺠﺮ ﺷﺪ.

همچنین لیبرالیسم کلاسیک بر مبنای آرایی که از قبل تا انتهای قرن هیجدهم طرح شده بود، نظیر آرای برگزیدهٔ آدام اسمیت، ژان-بپتیست سی، توماس مالتوس و دیوید ریکاردو بنا شده است. این نظریه درکی روانشناسانه از آزادی شخصی، نظریات متناقض قانون طبیعی و فایده گرایی، و باور به ترقی ارائه کرد. لیبرال‌های کلاسیک از محافظه کاران نسبت که حداقلی ترین دولت بدبین تر بود و با استفاده از نظریه دولت تامس هابز، آنان باور داشتند که دولت را افراد برای حفاظت از دیگران ایجاد کرده است.

تبلیغات