سری‌لانکا

مختصات: ۶° شمالی ۷۹° شرقی / ۶° شمالی ۷۹° شرقی / 6; 79

جمهوری دمکراتیک سوسیالیستی سری لانکا
இலங்கை ஜனநாயக சமத்துவ குடியரசு
سری‌لانکا
پرچم
سرود ملیمادر سری لانکا
پایتخت سیاسی سری جایاواردنپورا کوته
۶°۵۴′ شمالی ۷۹°۵۴′ شرقی / ۶.۹۰۰° شمالی ۷۹.۹۰۰° شرقی / 6.900; 79.900
بزرگترین شهر کلمبو
زبان رسمی سینهالی / تامیل
نوع حکومت جمهوری نیمه‌ریاستی متمرکز
نام حاکمان 
رئیس جمهور
نخست‌وزیر
رئیس دادگستری

ماهیندا راجاپاکسا
راتناسیری ویکرمانایاک (CDU)
سارات ان. سیلوا (SPD) 
موارد منجر به تشکیل
 اعلان
 جمهوری
۴ فوریه ۱۹۴۸
۲۲ مه ۱۹۷۲
مساحت
 -  مساحت ۶۵٬۶۱۰کیلومتر مربع (۱۲۲ام)
 -  آب‌ها (٪) ۴٫۴
جمعیت
 -  سرشماری ۱۹٬۶۶۸٬۰۰۰ 
(۱۲۲ام)
 -  تراکم جمعیت ۳۱۹‎/km۲‏ (۳۵ام)
واحد پول روپیه سری‌لانکا (LKR)
منطقه زمانی SLST (ساعت جهانی+۵:۳۰)
دامنه اینترنتی .lk
پیش‌شماره تلفنی +۹۴

جمهوری دموکراتیک سوسیالیستی سری لانکا جزیره‌ای است واقع در جنوب آسیا، اقیانوس هند و جنوب کشور هند.

نام قدیمی آن سیلان (به فارسی قدیم سَراَندیب یا سَرَندیب) بود. پایتخت سیاسی آن سری جایاواردنپورا کوته و پایتخت تجاری‌اش شهر کلمبو است. پیش از سال ۱۹۷۲ به این کشور سیلان می‌گفتند. سری لانکا از مستعمرات بریتانیا بود. استعمار انگلیس از قرن ۱۹ و بعد از احاطهٔ این کشور به هند شروع شده و تا زمان استقلال (روز ۴ فوریهٔ ۱۹۴۸) ادامه داشت.

جمعیت این کشور ۲۰ میلیون و دویست هزار نفر است. زبان‌های رسمی آن سینهالی و تامیل و واحد رایج پول آن روپیه سری‌لانکا است. ۷۵ درصد از مردم این کشور از قوم سینهالی هستند که قومی است آریایی که از شمال هند به سری‌لانکا آمده است. ۱۱ درصد از مردم سری‌لانکا نیز از تبار تامیل هستند که قومی است دراویدی. ۷۰ درصد از مردم سری‌لانکا بودایی، ۱۳ درصد هندو و ۱۰ درصد مسلمان هستند.

از فراورده‌های مهم سری‌لانکا می‌توان به چای، کینین، قهوه، کائوچو، و نارگیل اشاره کرد. سری‌لانکا در منطقه جنوب آسیا از نظر درآمد سرانه در وضعیت خوبی قرار دارد.

ببرهای تامیل دولت مرکزی سری‌لانکا را، که از زمان استقلال این کشور در سال ۱۹۴۸ در اختیار اکثریت سینهالی بوده، متهم می‌کردند که نسبت به مناطق تامیل نشین توجهی نشان نمی‌داده و نسبت به این قوم تبعیض قائل می‌شده است. از سال ۱۹۸۳ که شورشیان ببرهای تامیل برای استقلال بخش‌های شمال و شرق سریلانکا وارد جنگی ۲۵ساله با دولت مرکزی شدند، بیش از ۷۰ هزار نفر در ناآرامی‌های این کشور جان خود را از دست دادند. تامیل‌ها خواستار ایجاد یک کشور مستقل در مناطق شمالی و شرقی جزیره سریلانکا هستند.

تاریخ

کهن‌ترین یافته‌های انسانی در جزیره سری‌لانکا مربوط به ۳۴ هزار سال پیش و از بقایای انسانی است معروف به انسان بالانگودا. ساکنان باستانی سری‌لانکا معروف به ودداها از تبار تامیل و زیرمجموعه نژاد تیره‌پوست دراویدی بودند که در گذشته‌ای دور از هند جنوبی به شمال سری‌لانکا آمده بودند. در سال ۵۴۳ پیش از میلاد اما، سینهالی‌ها که از طوایف آریایی هند بودند به رهبری شاهزاده ویجایه از محلی در هند به نام سینهاپورا مهاجرت را آغاز کرده و به سری‌لانکا آمدند.

سینهالی‌های آریایی بومیان این جزیره را مغلوب کرده و آن‌ها ره به جنوب رانده و خود حکومت جدیدی در شمال بنیاد کردند. از آن زمان هشت سده کشمکش میان این دو تیره آغاز شد که تا چند وقت پیش ادامه داشت. امروزه سینهالی‌ها با بیش از ۱۵ میلیون نفر جمعیت، ۷۵ درصد از مردم سری‌لانکا را تشکیل می‌دهند.

در سده‌های دوازدهم و سیزدهم میلادی، بازرگانان مسلمان بیش از پیش به بازرگانی در این جزیره پرداختند و تا اوایل قرن شانزدهم دادوستد منطقه را در دست داشتند تا این که در سال ۱۵۰۵ میلادی پرتغالی‌ها نواحی ساحلی سریلانکا را فتح کردند و خود کنترل اوضاع را در دست گرفتند. در سال ۱۶۵۸ میلادی هلندی‌ها جای پرتغالی‌ها را گرفتند و در سال ۱۷۹۵ انگلستان متصرفات هلند را اشغال و در سال ۱۷۹۸ آن را به مستعمره رسمی خویش تبدیل کرد. در سالهای جنگ جهانی اول نهضت استقلال‌طلبی در سیلان به وجود آمد آزادی‌های ظاهری انگلیس نتوانست این نهضت را راضی کند و سرانجام در چهارم فوریه ۱۹۴۸ سیلان به استقلال کامل دست یافت.

جغرافیا

نقشه توپوگرافیک سری‌لانکا.

مساحت سری‌لانکا ۶۵٬۶۱۰ کیلومتر مربع و جمعیت آن ۱۹٬۶۶۸٬۰۰۰ نفر است. پایتخت این کشور شهر کلمبو با ۶۴۲ هزار نفر جمعیت می‌باشد. از شهرهای مهم سری‌لانکا می‌توان به: دهیوالا-مانت لاوینیا ۲۱۰ هزار نفر، موراتوا ۱۷۷ هزار نفر، نگومبو ۱۲۱ هزار نفر و سری جایوردنه پورا کوته ۱۱۵ هزار نفر اشاره کرد.

سری‌لانکا از نظر زمین‌شناختی بر روی صفحه تکتونیک هند واقع شده‌است. محل سری‌لانکا در اقیانوس هند در جنوب غرب بین خلیج بنگال است. سری‌لانکا به‌وسیله خلیج منار و تنگه پالک از شبه‌جزیره هند جدا شده‌است. در اسطوره‌های هندی گفته می‌شود که یک پل سرزمینی که امروزه به آن پل آدم گفته می‌شود بین هند و سری‌لانکا وجود داشته‌است. امروزه زنجیره‌ای از صخره‌های آهکی زیر یا روی سطح آب در مسیری بین دو کشور دیده می‌شود که گفته می‌شود تا ۱۴۸۰ امکان عبور به صورت پیاده از آن وجود داشت تا این‌که در آن سال توفان‌های سنگین دریایی عمق آن مسیر را بیشتر کرد.

جزیره سری‌لانکا بیشتر از دشت‌های تپه‌ماهوری ساحلی تشکیل شده و کوهستان‌های آن تنها در مناطق مرکز و جنوب قرار دارند. بلندترین نقطه سری‌لانکا کوه پیدوروتالاگالا است که ۲۵۲۴ متر ارتفاع دارد. آب‌وهوای سری‌لانکا گرم و مرطوب است که این امر نتیجه بادهایی است که از اقیانوس به سمتش می‌وزد.

سری‌لانکا ۱۰۳ رودخانه دارد که طولانی ترین آن‌ها رود مَهاولی نام دارد. طول این رودخانه ۳۳۵ کیلومتر است. در مسیر رودخانه‌های سری‌لانکا ۵۱ آبشار طبیعی با ارتفاع ۱۰ متر یا بیشتر دیده می‌شود. بلندترین آن‌ها آبشار بامباراکاندا به ارتفاع ۲۶۳ متر است. سری‌لانکا دارای ۱۵۸۵ کیلومتر خط ساحلی است. این کشور دارای ۴۰ تالاب است و در سواحل خود ۴۵ خور (خلیج کوچک) دارد. جنگل‌های حرا در سری‌لانکا که بیش از هفت هزار هکتار را می‌پوشاند نقش مهمی در جلوگیری از آسیب شدیدتر امواج سونامی سال ۲۰۰۴ به این کشور را داشت.

در جزیره سری‌لانکا مواد طبیعی ایلمنیت، فلدسپات، گرافیت، سیلیکا، کائولین، میکا و توریم به وفور وجود دارد. وجود نفت و گاز هم در خلیج منار تأیید شده و برنامه‌هایی برای استخراج آن وجود دارد.

تقسیمات کشوری

کشور سری‌لانکا به ۹ استان، ۲۵ شهرستان، ۲۵۶ بخش، و ۱۴۰۰۸ دهستان تقسیم شده‌است. سری‌لانکا از سده نوزدهم میلادی دارای استان‌هایی بوده‌است اما وضعیت آن‌ها از ۱۹۸۷ قانونی شده‌است. از ۱۹۸۹ تا ۲۰۰۶ دو استان شمالی و شرقی موقتاً با هم ادغام شده و استانی به نام استان شمال-شرق به‌وجود آورده بودند. در سری‌لانکا هم‌چنین ۱۸ شورای شهرداری و ۱۳ شورای شهر وجود دارد.

تقسیمات کشوری سری‌لانکا
استان مرکز مساحت
(ک. م)
مساحت
(مایل. م)
جمعیت
مرکزی کندی ۵٬۶۷۴ ۲٬۱۹۱
۲٬۵۵۶٬۷۷۴
شرقی ترینکومالی ۹٬۹۹۶ ۳٬۸۵۹
۱٬۵۴۷٬۳۷۷
شمال مرکزی آنورادهاپورا ۱۰٬۷۱۴ ۴٬۱۳۷
۱٬۲۵۹٬۴۲۱
شمالی جافنا ۸٬۸۸۴ ۳٬۴۳۰
۱٬۰۶۰٬۰۲۳
شمال غربی کورونِگالا ۷٬۸۱۲ ۳٬۰۱۶
۲٬۳۷۲٬۱۸۵
ساباراگامووا راتناپورا ۴٬۹۰۲ ۱٬۸۹۳
۱٬۹۱۹٬۴۷۸
جنوبی گاله ۵٬۵۵۹ ۲٬۱۴۶
۲٬۴۶۵٬۶۲۶
یووا بادولا ۸٬۴۸۸ ۳٬۲۷۷
۱٬۲۵۹٬۴۱۹
غربی کلمبو ۳٬۷۰۹ ۱٬۴۳۲
۵٬۸۳۷٬۲۹۴

شهرها

سیاست

پس از ترور راناسینگ پرماداسا، دینگیری باندا ویجتونگا از حزب اتحاد ملی در سال ۱۹۸۹ به سمت نخست وزیر و در سال ۱۹۹۳ به عنوان رئیس جمهور سری لانکا انتخاب شد، سپس رانیل ویکرماسینگه به سمت نخست وزیری منصوب شد. در سال ۲۰۰۵ میلادی ماهیندا راجا پاکسا به عنوان رئیس جمهور و راتناسیری ویکرمانایکه به سمت نخست‌وزیر انتخاب شدند.

جنگ داخلی

پس از استقلال درگیری‌های قومی بین تامیل‌ها در شمال و شرق که اکثراً هندو بودند و سینهالی‌ها در جنوب که اکثراً بودایی بودند، از عوامل بی‌ثباتی در این کشور بود. ببرهای آزادی‌خواه تامیل ایلم که با عنوان ببرهای تامیل شناخته می‌شدند بزرگترین گروه مسلح ستیزه جو و جدایی‌طلب بودند که ایالت مستقلی برای خود ایجاد کردند (الام).

ببرهای تامیل از سال ۱۹۸۳ عملیات خشونت آمیز از جمله بمب‌گذاری، آدم‌ربایی، ترور، عملیات انتحاری و حمله به مراکز دولتی را برای دستیابی به هدف خود در پیش گرفتند و نیروهای این گروه بخش‌هایی از مناطق شمال و شرق سری‌لانکا را عملاً در اختیار خود گرفتند. از اواخر دهه ۱۹۹۰، نفرات مسلح ببرهای تامیل توانستند با تحکیم موقعیت خود بر برخی مناطق عملاً نوعی دولت خودمختار در شمال سری‌لانکا ایجاد کنند. کشتار سال ۱۹۹۰ افسران پلیس سری‌لانکا، یک قتل‌عام دسته جمعی بود که در ۱۱ ژوئن

تبلیغات