ده راه ساده برای تشخیص خبر دروغ در اینترنت -

آکاایران: تا بیست سال پیش تشخیص این که کدام خبر دروغ است و کدام راست کار آسانی بود. کافی بود خودتان آدم منطقی و نسبتاً باهوشی باشید تا بفهمید کدام عناوین دروغ اند و کدام ها راست. مثلاً اگر جایی می خواندید(و باور کنید تا بیست، سی سال پیش از این اتفاق ها می افتاده) زنی ۲۴ ساله بچه ی فضایی به دنیا آورد! یا مثلاً دانشمندان موفق به کشف حیات در مریخ شدند! می دانستید که دروغ محض است.

به گزارش آکاایران: اما حالا با رشد اینترنت اوضاع فرق کرده است. تشخیص موضوع سخت تر شده است و البته شاید مردم هم ساده لوح تر شده اند.

البته بعضی سایت ها خودشان مستقیماً اعلام می کنند که اخبارشان شوخی است و حقیقت ندارد. مثلاً سایت/روزنامه ی Onion که در صفحه ی “درباره ی ما”ی خودش این موضوع را اعلام کرده است. ولی بعضی از این نوع سایت های غیرحقیقی سعی می کنند خودشان را به عنوان سایت های خبری واقعی جا بزنند. مثلاً هیچ جای سایت به غیرواقعی بودن اخبار اشاره نمی کنند یا مثلاً این قضیه را توی یکی از صفحات فرعی بیان می کنند که کسی به خودش زحمت خواندن آن را نمی دهد.

بدتر از همه این که شبکه های اجتماعی امکان پخش قارچی اخبار غیر واقعی را فراهم کرده اند. البته منظور این نیست که باید نظارت بیشتری روی اینترنت صورت بگیرد یا مسئولان خبری مدام راه بیفتند و اخبار غیر حقیقی را اصلاح کنند. این جا دقیقاً آن جاییست که به قول پدربزرگ ها “شنونده باید عاقل باشد”.

درواقع تشخیص خبر دروغ از راست کار چندان مشکلی نیست. همانطور که قبلاً هم اشاره شد فقط به کمی عقل و منطق نیاز دارد. بیایید با هم ده راه آسان برای تشخیص اخبار دروغ را مرور کنیم.


شماره ی یک : منبع خبر قابل اعتماد نیست


ده راه ساده برای تشخیص خبر دروغ در اینترنت -

ده راه ساده برای تشخیص خبر دروغ در اینترنت - -آکااینترنت

آکاایران: ده راه ساده برای تشخیص خبر دروغ در اینترنت

بعضی منابع خبری هستند که دیگر رسوا شده اند. این منابع خبری اصولاً به جای این که تولید اخبار کنند دارند تولید نظر شخصی می کنند. مثلاً FOXNEWS یکی از خبرگزاری های غیرقابل اعتماد است چون جبهه اش مشخص است و بیش از حد به مفسر خبری تبدیل شده تا ارائه دهنده ی خبر. همانطور که می دانید وقتی کسی دارد از جبهه ای خاص طرفداری می کند ممکن است در صد در صد موارد با شنونده اش صادق نباشد. این موضوع در مورد خبرگزاری های حزبی به شدت حائز اهمیت است. البته کافی است شما به شخصه انسان منصفی باشید.

یا مثلاً Daily Mail یک روزنامه ی بریتانیایی است ولی سایت خبری اش یکی از پربازدیدترین سایت های خبری جهان است. جالب است که بدانید تحریریه ی سایت خبری و روزنامه کاملاً متفاوت اند و بیشتر بریتانیایی ها این موضوع را می دانند. سایت خبری Mail معمولاً اخبار و شایعه را با هم مخلوط می کند و آنقدرها هم قابل اعتماد نیست. ولی مردم جاهای دیگر دنیا از این قضیه بی اطلاع اند.

البته این دو سایت خبری هر دو به نسبت قابل اعتمادتر هستند. برای مثال بگذارید چند سایت خبری “غیرقابل اعتماد” را هم معرفی کنیم:

http://nationalreport.net

http://www.huzlers.com

http://empirenews.net

http://www.empiresports.co

http://dailycurrant.com

http://witscience.org


شماره ی دو : اخبار دیگر این منبع خبری قابل اعتماد نبوده


ده راه ساده برای تشخیص خبر دروغ در اینترنت -

هنر و رسانه

البته در جریان هستید که لیست سایت های خبری غیرواقعی به همین تعداد ختم نمی شود. هر روز هم به تعداد این جور سایت ها اضافه می‎ شود. پس اگر لیستی در کار نباشد از کجا باید فهمید کدام داستان ها راستند و کدام دروغ؟

فرض کنید یکی از عناوین خبری یک وبسایت شما را جذب می کند. مثلاً “محمود دولت آبادی بر اثر سکته ی قلبی درگذشت!” شما مشتاقید بدانید که این خبر درست است یا نه؟ یک روش ساده این است که به دیگر عناوین خبری همان وبسایت رجوع کنید. مثلاً اگر دیگر عناوین اینطور بودند که: “یک مادربزرگ ۹۵ ساله برای نجات نوه اش تمساحی را سلاخی می کند” یا “یک دختر ۱۴ ساله به طور اتفاقی در زیرزمین خانه شان درمان سرطان را کشف می کند” و “بارش پلنگ در ارومیه زندگی مردم را مختل کرد” بهتر است مواظب باشید.

البته همیشه هم عناوین دیگر اخبار اینقدر واضح غیرحقیقی نیستند. ولی کافی است کمی تیزهوشی به خرج بدهید. آیا بیشتر اخبار در مورد روابط آدم های معروف و عکس های دستکاری شده است؟ یا مثلاً مقاله های عجیب و غریب تویش پیدا می شود؟ که خوردن یک جعبه شکلات در روز باعث کنترل کلسترول می شود؟ یا زن ها می توانند با انجام کار منزل بیشتر وزنشان را کنترل کنند؟ اگر اینطور بود پس مراقب باشید گول نخورید.

فیس بوک هم یکی از آن محیط هاست که اخبار دروغ و محیرالعقول داخلش راحت پخش می شود. پس از شما عاجزانه درخواست می کنیم قبل از فشار دادن دکمه ی Share از منبع خبر مطمئن شوید.


شماره ی سه : سایت های خبری معتبر هم صدایی دارند


ده راه ساده برای تشخیص خبر دروغ در اینترنت -

خبر دروغ

یکی از راحت ترین راه های تشخیص دروغ بودن یک خبر این است که سایت های خبری واقعاً معتبر را بررسی کنیم. مثلاً در ادامه ی مثال قبلی اگر سایت روزنامه ی شرق یا سایت کیهان و سایت های ادبی و خبرگزاری ها مثل فارس و ایسنا و مهر هیچ کدام خبر مرگ دولت آبادی را منتشر نکرده باشند پس خبر حتماً دروغ بوده است. ولی اگر همه ی این سایت ها هم این خبر را منتشر کرده باشند پس خبر راست است.

البته باز هم جانب احتیاط را رعایت کنید. اگر منبع خبر این سایت ها هم همان سایت غبرقابل اعتماد باشد در آن صورت باز هم به احتمال زیاد خبر راست نیست. سعی کنید سایتی را پیدا کنید که هم قابل اعتماد است و هم خودش خبر را پیگیری کرده باشد و گزارش کرده باشد.

باور کنید چیز عجیبی هم نیست. بعضی وقت ها حتا سایت های بزرگ خبری هم چون می ترسند از قافله عقب بیفتند منبع خبر را درست بررسی نمی کنند. این را که یادتان هست؟

مخترع ایرانی ماشین زمان


شماره ی چهار : خبرهایی که آینده را پیشگویی می کنند


ده راه ساده برای تشخیص خبر دروغ در اینترنت -

رسانه

ماجرای تقویم مایاها یادتان هست؟ یا آن نویسنده ای که مدعی بود در تاریخ ۲۱ می ۲۰۰۹ براساس نشانه هایی که در انجیل پیدا کرده حتماً دنیا به آخر می رسد؟ یا پیشگویی های جنگ جهانی سوم؟ به قول هیتلر دروغ را باید آنقدر گنده گفت که مردم باور کنند.

اینجور اخبار که معمولاً براساس منابع عجیب و غریب پیشگویی خود را عنوان می کنند یا تئوری های توطئه که معتقدند دنیا توسط آدم فضایی ها کنترل می شود و شاهدش فلان خرابه ی آزتک ها یا سومری هاست معمولاً واقعی نیستند.

راستی نمی دانم مستند آدم فضایی های History Channel را دیده اید یا نه. یا طنز South Park در مورد این مستند.

البته بعضی اخبار مثل اپیدمی ایدز یا ابولا را بد نیست جدی گرفت. ولی بیشتر وقت ها این مدل اخبار باعث وحشت عمومی می شوند و خبرگزاری ها هم نمی توانند دربرابر ماهی گرفتن از چنین آب گل آلودی مقاومت کنند و کمی نمکش را زیاد می کنند.


شماره ی پنج : اخبار کشف معجزه آسای درمان یک بیماری


ده راه ساده برای تشخیص خبر دروغ در اینترنت -

آرشیو

آدم ها فقط تشنه ی اخبار پایان جهان نیستند. از اخبار مربوط به بیماری یا کمبود منابع طبیعی و گرمایش زمین هم خوششان می آید. مثلاً خبر رفع مشکلات کم آبی یا درمان سرطان خبر جالبی است. غیر ممکن هم نیست. ولی خبری مثل درمان آلزایمر یا سرطان یا آب رسانی به تمام نقاط جهان یا رفع مشکل گرسنگی خبری نیست که به خاطرش از خوشی کله معلق بزنید. سعی کنید در جریان عمومی علومی مثل پزشکی و محیط زیست باشید. در سال ۲۰۱۵  هنوز هم این مشکلات به صورت جدی وجود دارند و راه حل شان هم هنوز دور از دسترس است. مشکلی مثل کم آبی به این سادگی حل نمی شود و درمان سرطان هم کار یک شب و دو روز نیست.

با تقریب خوبی دیگر دوره ی کشف های ناگهانی به سر رسیده. البته غیر ممکن نیست. ولی مثلاً اگر دیدید کسی که درمان را کشف کرده یک کودک ۱۴ ساله در زیرزمین خانه اش بوده یا مثلاً درمان سرطان خوردن یک موز در روز  است به خبر شک کنید. البته بعید هم نیست در بطن خبر حقایقی نهفته باشد. مثلاً براساس نتایج یک تحقیق کلینیکی باشد. ولی سایت خبری آن خبر را بیش از حد گنده کرده.

قبول دارم که شکاکیت به چیزی که می خوانیم همیشه کار جذابی نیست. خسته کننده هم هست. ولی باور کنید خیلی هوشمندانه است.


شماره ی شش : همیشه به بخش درباره ی ما رجوع کنید


ده راه ساده برای تشخیص خبر دروغ در اینترنت -

همانطور که در ابتدا هم اشاره شد بعضی سایت های طنز یا غیرواقعی خبر، در بخش “درباره ی ما” یا “تکذیب نامه” یا “کپی رایت” خود به این واقعیت که اخبارشان جنبه ی طنز دارد اشاره می کنند. ولی بعضی از این سایت ها این موضوع را به صورت هوشمندانه ای مخفی می کنند. مثلاً تکذیب نامه را زیر کپی رایت و با فونت تیره قرار می دهند تا درست دیده نشود. مگر این که کاربر آن بخش را های لایت کند. البته کسی به ذهنش نمی رسد چنین کاری بکند!

خلاصه این که اگر حس کردید سایت خبری مورد نظرتان دارد سرکارتان می گذارد دنبال تکذیب نامه اش بگردید.


شماره ی هفت : خبر بیش از حد بانمک یا جذاب است


ده راه ساده برای تشخیص خبر دروغ در اینترنت -

یکی از مهم ترین دلایل انتشار اخبار دروغ جذب کردن خواننده است. یکی از بهترین روش هایش هم این است که خبرتان هرچقدر می تواند جذاب باشد. مثلاً اخباری در مورد آخرین جنایت های داعش یا وضعیت پناه جویان در سراسر جهان. اخباری که ابروهای خواننده را طاق کند یا خواننده را از خنده روده بر کند یا او را وحشت زده کند. پس وقتی چنین اخباری را می خوانید حواستان را جمع کنید.

مثلاً این خبر چند وقت پیش در یاهونیوز منتشر شد. و البته دروغ بودنش هم بعداً مسجل شد.

Yahoo news: Teen coniforms incredible shark selfie is fake

یا مثلاً در ژانویه ی ۲۰۱۴ Daily Mail این خبر را منتشر کرد: دولت چین با تلویزیون های بزرگ در مرکز شهر طلوع خورشید را نمایش می دهد چون هوای پکن بسیار آلوده است. تصویر خبر هم یک صبح دودگرفته در پکن بود با تصویر تلویزیونی که داشت طلوع خورشید را نمایش می داد. CBS و Times هم خبر را کار کردند. ولی بعد این سایت ها خبر را تکذیب کردند و عنوان کردند که این تصاویر بخشی از یک تبلیغ تلویزیونی بوده است!

Slate: how to identify fake news stories


شماره ی هشت : خبر نمودار دارد


ده راه ساده برای تشخیص خبر دروغ در اینترنت -

البته دیگر بیشتر خبرخوان های حرفه ای به این یکی پی برده اند. بیشتر نمودارها و سرشماری ها در یک خبر دقیق و علمی نیستند. مثلاً در خبری می خوانید که پنجاه درصد مردم جهان معتقدند سیب میوه ی بدمزه ای است!

بله اگر این نظرسنجی در جامعه ای کوچک از مردم صورت بگیرد و نیمی از آن ها سیب دوست نداشته باشند قابل درک است. وقتی در مورد مردم جهان صحبت به میان می آید موضوع متفاوت است. باید جامعه ی مورد سرشماری به میزانی باشد که نتیجه ی منطقی بدست بدهد. مثلاً درصد قابل قبولی از جامعه ی هدف مورد سرشماری قرار بگیرند.

یا سوالی که برای نظرسنجی و سرشماری پرسیده می شود باید با تفسیر آن قرابتی داشته باشد. مثلاً اگر از سوال این باشد که “آیا سیب قرمز دوست دارید؟” و جواب نیمی از مردم منفی باشد نباید نتیجه گرفت که نیمی از مردم “سیب” دوست ندارند.

پس قبل از این که بر هر گونه سرشماری اعتماد کنید اولاً پیدا کنید که چه کسی سرشماری را انجام داده؟ سوال سرشماری چطور عنوان شده؟ جمعیت مورد سرشماری چند نفر بوده و این جمعیت به چه ترتیبی انتخاب شده. اینطور می توانید در مورد نمودارها، نظرسنجی ها و سرشماری ها قضاوت کنید.


شماره ی نه : اسم دامین وبسایت عجیب و غریب است


یکی از راحت ترین راه های تشخیص خبر دروغ همین است. مثلاً تجربه ثابت کرده که بهتر است به سایت هایی با پسوند .ru و .co اعتماد نکنید. این پسوندها برای کشورهای روسیه و کلمبیا هستند.

یا مثلاً وقتی آدرس سایتی بیش از حد شبیه یک سایت معتبر است. مثلاً theRealCBSNews.com مشخصاً قابل اعتماد نیست!

یا مثلاً وقتی آدرس یک سایت دقیقاً شبیه یک سایت معتبر است و فقط یک حرفش متفاوت است.

یادتان باشد که خریدن دامین کار بی نهایت آسانی است. هر کسی می تواند پول بدهد و یک دامین را به اسم خودش ثبت کند. پس سعی کنید قبل از این که به محتوی یک سایت اعتماد کنید از صحت مالکیتش هم مطمئن شوید.

مثال جالبش صفحاتی در فیس بوک هستند که به خواننده ها و سیاست مداران و بازیگران نسبت داده می شوند. البته فیس بوک این مشکل را با به وجود آوردن سیستم “صفحه ی رسمی” حل کرده است.


شماره ی ده : خبر شما را خشمگین می کند


ده راه ساده برای تشخیص خبر دروغ در اینترنت -

تا به حال خبری خوانده اید که شما را خشمگین یا وحشت زده کند؟ مثلاً خبری مثل این که “حکومت فلان کشور جاسوسی شهروندانش را می کند” یا ” هندوانه های ایرانی سرطان زا هستند”؟ چه احساسی به شما دست می دهد؟ لطفاً صبر کنید! به جای این که بلافاصله خبر را به اشتراک بگذارید کمی فکر کنید! خبر واقعی است؟ بیشتر کسانی که چنین اخباری را منتشر می کنند روی خشم و ترس شما حساب می کنند. روی این که شما در حالت عصبانیت و ترس بدون فکر خبر را منتشر خواهید کرد و دیگران با سلیقه ی مشابه شما هم همینطور.

مثلاً این خبر که امشب در تهران زلزله خواهد آمد و باید خودتان را به یک جای امن برسانید. یا خبر استفاده از روغن پالم در “تمامی” محصولات لبنی در ایران!

جدای از این که اصولاً وسایل ارتباط جمعی مثل وایبر و واتس اپ و تلگرام منابع منطقی برای کسب خبر نیستند باید توجه کرد که یک خبر کدام بخش از ذهنیت خواننده را هدف قرار داده است؟ آیا فقط با احساسات شما بازی می کند؟ زبان خبر به ترتیبی است که شما را بیش از حد تحت تأثیر قرار دهد؟ با ترس ها و خشم های شما رابطه می گیرد؟ یا منطقی تر است؟ چقدر می توان به منبعش اعتماد کرد؟

شایعه پراکنی بخشی از لذت های زندگی بشر است. ربطی هم به وجود اینترنت و وسایل ارتباط جمعی ندارد. این وسایل صرفاً سرعت پخش شدن شایعه و بردش را افزایش می دهند.


و در آخر…

بیایید واقع گرا باشیم. هر کسی از شایعه و خبرهای بانمک خوشش می آید. ولی خبر دروغ و باوراندن آن به مردم موضوع جدی و خطرناکیست. درست است که ما در بیان نظراتمان آزادیم. درست است که هر کسی باوری دارد یا دلبستگی های فکری. درست است که راحت ترین کار متهم کردن اینترنت است. ولی در نهایت شاید پدربزرگ ها راست می گفتند که “شنونده باید عاقل باشد… “.

.

منبع :

تبلیغات