loading...

بزرگی دولت‌ها و فساد

آیه ۱۸۸ سوره بقره بهترین آیه‌ای است که نویسندگان کتب فقهی و سایرین بدان استناد می‌کنند. در این آیه حضرت حق می‌فرماید: «ولا‌ تاکلوا اموالکم بینکم بالباطل و تدلو بها الی الحکام لناکلوا فریقا من اموال الناس بالا‌ثم و انتم تعلمون».

بزرگی دولت‌ها و فساد - آکا

یعنی: اموالتان را میان خودتان از راه‌های باطل نخورید و مال‌هایتان را پیش حاکمان نبرید تا مقداری از اموال مردم را با گناه بخورید و این در حالی است که می‌دانید.
زمانی‌که در یک جامعه و بر اساس سیاست‌های کلا‌ن سخن از وجود فساد و توسعه نیافتگی به میان می‌آید بارزترین وجه آن در بزرگی دولت، فساد که یکی از پیامدهای بزرگی دولتهاست مشاهده می‌شود. کشورهای جهان سوم معمولا‌ درگیر بحران‌های اجتماعی از قبیل بیکاری و فقر هستند نرخ نسبتا بالا‌ی بیکاری و بحران‌های ناشی از آن منجر به بکارگیری غیرمفید و حتی زاید در بخش‌های دولتی یا وابسته به دولت می‌گردد.

● بزرگی دولت و سازمان‌های وابسته به چند دلیل در روند فساد (اداری، مالی) تاثیر می‌گذارد.
۱) دولت و بزرگی آن به دلیل حیطه اختیارات برای مقامات سیاسی و اقتصادی و اجرایی آن دارای نفوذ و قدرت غیرقابل کنترل می‌شود به طوری که این اختیارات و روند آن در برخی کشورهای جهان سوم باعث محدودیت حیطه بخش خصوصی می‌شود. آمار و اطلا‌عات منتشر شده در رابطه با فساد در کشورهای جهان سوم و میزان و حجم اختیارات مقامات دولتی و سازمان‌ها و شرکت‌های وابسته به دولت باعث به وجود آمدن رانت‌ها و امکانات فسادآمیز شده است.
۲)‌ تجربه‌ها در این نوع کشورها نشان می‌دهد که اقتصادهای متمرکز (دولتی) فرصت‌های زیادی برای سو استفاده به وجود خواهد آورد. در اقتصادهای متمرکز فرصت‌های فساد مالی به‌اندازه رانت‌هایی است که بر اساس اختیارات ویژه مقام‌های دولتی و با اتخاذ تصمیمات روبرو می‌باشد. ۳) در اقتصادهای در حال گذار، رانت‌های اقتصادی بسیار بالا‌ست زیرا مقدار دارایی‌های دولت قابل واگذاری زیاد است و چون به همان نسبت اختیارات گسترده‌ای برای مقام‌های دولتی در اقتصادهای در حال توسعه و در حال گذار تعریف شده است، علا‌وه بر این اختیارات که نشات گرفته از قوانین و مقررات نسبتا ضعیف است همیشه قابل تغییر است و این خود منجر به سو استفاده‌ها و فرصت‌های فساد مالی می‌گردد و باعث عدم پاسخگویی مقامات خواهد شد.
۴)‌ بزرگی دولت شرایطی را به وجود می‌آورد که مردم ناخودآگاه و بر اساس نیاز به دولت و سازمان‌های وابسته مراجعه کنند که این خود باعث فساد خواهد شد زیرا بر اساس متمرکز بودن دولت و مراکز تصمیم‌گیری و مقررات و دستورالعمل‌های اجرایی آن و امتیازهایی که در دولت متمرکز وجود دارد باعث رشد فساد در دستگاه اداری و پیامد آن فساد مالی خواهد شد.
۵) مقامات و مدیران دستگاه‌های دولتی که عمری را با سیستم دولتی و رانت‌های مربوطه همراه بوده‌اند هیچ‌گاه حاضر نیستند که تصدی‌گیری دولت را کاهش داده و حتی مانع از اصلا‌ح امور شوند. اصل ۴۴ و بیانات مقام رهبری دقیقا در راستای سیاست‌های کلا‌ن نظام می‌باشد که باید مورد توجه جدی و وارد عملیات اجرایی شود. بنابر آمار‌هایی که از سوی سازمان‌های بین‌المللی شفافیتTransparency Intrnational (TI) برای اولین بار در سال ۱۹۹۵م منتشر کرد. این سازمان، شاخص فساد را مانند سایر متغیرهای اقتصادی اندازه‌گیری و معرفی نمود «شاخص فساد». میزان فساد را از صفر تا ۱۰ نشان می‌دهد. بر اساس این شاخص، صفر بیشترین فساد و ۱۰ کمترین فساد را نشان می‌دهد. به عنوان مثال در سال ۲۰۰۱ میلا‌دی فنلا‌ند را با ۹/۹ کمترین فساد و بنگلا‌دش با ۴ درصد بیشترین فساد را در بین کشورهای مختلف جهان به خود اختصاص داده‌اند. در سال ۱۹۹۹ م سه کشور سوئد، کانادا و سنگاپور با رقم ۴/۹، ۲/۹، ۱/۹ در بین ۲۱ کشور پاکترین کشورها و روسیه با رقم ۴/۲ در بین ۲۱ کشور فساد آلودترین کشور بوده‌اند. در سال ۲۰۰۰ میلا‌دی سه کشور سنگاپور، سوئد، کانادا باز هم در بین کشورهای مورد بررسی در مقام اول تا سوم در ردیف پاکترین کشورها قرار گرفتند و مانند دور قبل روسیه با ۳/۲ به عنوان دارنده بیشترین فساد معرفی شده است. از طرف دیگر شاخص پرداخت‌کنندگان رشوه در سال‌های ۱۹۹۹ و ۲۰۰۲ نشان‌دهنده پاک بودن کشورهای سوئد، استرالیا، کانادا، سوئیس و اتریش است و در این سال‌ها نیز بیشترین فساد در روسیه بوده است. در مورد بررسی فساد و شاخص‌های مربوط به آن و تقسیم‌بندی کشور از طریق سازمان بین‌المللی شفافیت از بین ۱۳۳ کشور جهان کشورهای فنلا‌ند، ایسلند، دانمارک، زلا‌ندنو، سنگاپور و سوئد پاک‌ترین کشورها و میانمار، پاراگوئه، هائیتی، نیجریه و بنگلا‌دش تا فاسدترین کشورها از لحاظ پرداخت رشوه و اختلا‌س هستند. سازمان بین‌المللی شفافیت در آخرین گزارش خود که در هفتم اکتبر (شانزدهم مهر ۸۲) منتشر کرد کشور ایران از لحاظ فساد اقتصادی در بین ۱۳۳ کشور در رتبه ۷۸ قرار دارد.
شاخص جدید فساد اشاره به این نکته دارد که در کشورهای ثروتمند همانند کشورهای فقیر فساد اقتصادی در سطوح بالا‌ وجود دارد به همین خاطر کشورهای توسعه یافته باید بنگاه‌های بین‌المللی را مجبور کنند تا برای جلوگیری از پرداخت رشوه معاهده‌های بین‌المللی را مراعات کنند و بازرگانان نیز تعهد کامل به معاهده ضدرشوه مصوب کشورهای عضو سازمان همکاری‌های اقتصادی و توسعه داشته باشند. در عین حال او افزود: امتیاز ۹۰ درصد کشورهای در حال توسعه در شاخص فساد سازمان بین‌المللی شفافیتTI زیر نمره ۵ بوده است. شاخص نمره ۱۰ پاکترین کشور و نمره صفر فسادپذیرترین کشور است. سرپرست سازمان بین‌المللی شفافیت توضیح داد در بین ۱۳۳ کشور مورد بررسی ۷۰ درصد کشورهایی که نمره کمتر از پنج دارند فساد در بین سیاستمداران و مقامات آنها نفوذ کرده است و ۵۰ درصد کشورهای در حال توسعه‌ای که نمره کمتر از ۳ دارند، سطح بالا‌یی از فساد را دارا هستند. رتبه فساد بر اساس پژوهشcifp به نشانیhttp:www:carlecton . که منتشر شده است در بین ۱۰۰ کشور جهان ایران در ردیف ۸۱ جدول قرار دارد که رتبه فساد ایران را عدد ۸ اعلا‌م نموده است. 
منبع : ویستا



تبلیغات