اهمیت سیاسی ترور رزم آرا

اهمیت سیاسی ترور رزم آرا - آکا

در این مقاله از سایت آکاایران مطلبی در مورد اهمیت سیاسی ترور رزم آرا ارائه شده است ، همچنین برای مشاهده مقالات بیشتر لینک +اهمیت +سیاسی +ترور +رزم +آرا را کلیک نمایید و یا در دسته از سایت اطلاعات عمومی آکاایران مقالات بیشتری را مشاهده نمایید

در این بخش از سایت آکاایران مطالبی درمورد اهمیت سیاسی ترور رزم آرا را برای شما آماده کرده ایم ، امیدواریم که مورد توجه شما قرار گیرد.

اهمیت سیاسی ترور رزم آرا

آکاایران: قتل حاجعلی رزم آرا به طورعمده از دو جنبه اهمیت داشت : نخست، ملی شدن صنعت نفت و دیگری رفع شد دیکتاتوری تمام عیارازهرملت، ازجهتی دیگرقتل رزم آرا از این حیث اهمیت دارد که بعد از این اعدام انقلابی مسیرملی شدن صنعت نفت هموارشد وفردای همان روز، کمیسیون نفت پیشنهاد ملی شدن نفت را پذیرفت.

 ترور رزم آرا

پیش از رزم آرا دولت های متعددی درجهت استیفای حقوق ملت ایران ازشرکت نفت، براساس قانون 26مهر1326 روی کارآمده بودند، ولی یکی پس ازدیگری سقوط کرده بودند . درآخرین روزهای مجلس پانزدهم، لایحه ای الحاقی " گس – گلشاییان " به مجلس ارایه شد، ولی حسین مکی با نطق طولانی خود آن قدر وقت مجلس را گرفت که مجلس پانزدهم به سرآمد ولایحه الحاقی تصویب نشد. پیش از رزم آرا، علی منصور هم تلاش کرد تا در این مورد پیش برود، ولی اوهم موفق نشد وکناررفت.

رزم آرا درابتدا درنظرداشت با همکاری مجلس ، مساله لایحه را به نحوی حل نماید. او پس ازمشاجرات فراوان با کمیسیون نفت ومجلس ، تلاش نمود تا با هدایت نمودن بازی به سمتی دیگر، هم انگلیس ها وهم مجلس رابه بازی بگیرد.

درواقع ، هدف وی سازش بین نقطه نظرهای مجلس وشرکت نفت به هرنحوی به نفع خود بود. به این ترتیب که ازماههای مهر و آبان  با " نورث کرافت " ، نماینده شرکت به مذاکره وچانه زنی پرداخت . درکمیسیون نفت ومجلس هم باطرح سوالاتی تلاش نمود تا مجلسیان راقانع نماید که " ملی شدن " درشرایط فعلی ممکن نیست.

محورطرح رزم آرا، ملی شدن نفت در دراز مدت وکسب امتیازاتی قانع کننده برای شرکت نفت تا زمان ملی شدن بود. هنگامی که هردوطرف ، سرسختی بیش از حد از خودنشان دادند، رزم آرا تلاش نمود باعوض کردن شکل بازی و رویارو ساختن مجلس وشرکت نفت ، عواقب تلخ رفتارهایشان رابه آنها گوشزد نماید ودرنهایت ، نظرخویش را برکرسی بنشاند.

آکاایران: مسئله ای که درآن زمان مهم تلقی می شد، تفاوت قیمت طلادر برابر لیره بود. طبق قرارداد، شرکت موظف بودسهم ایران رابه طلابپردازد. از زمان جنگ جهانی دوم، قیمت طلادربرابر لیره ودلار، دردو بازار رسمی وغیررسمی متفاوت بود. برای مثال قیمت طلا در بازار نیویورک به ازای هر اونس بین 50 تا 55 دلارمعامله می شد، اما در بازار رسمی، قیمت آن 35 دلاربود. درحالی که دولت ایران می توانست از این بابت صاحب منافعی شود، شرکت نفت با آن مخالفت می نمود. درمجموع، روابط شرکت بادولت ایران به گونه ای بود که حقوق زیادی ازمنافع ملی ایران تضییع می شد.

جنبه مهم دیگرقتل رزم آرا، رفع شر دیکتاتوری تمام عیار از سر ملت بود. درآن روزگار، تقریباً همه آزادی خواهان کشوردریافته بودند که هدف از روی کارآمدن رزم آرا، برپایی یک دیکتاتوری بود. شیوه خاصی که رزم آرا ازآن طریق به قدرت رسید، یعنی صدور فرمان نخست وزیری بدون مشورت با مجلس ؛ تمجیدهای نیویورک تایمز مبنی براین که درصورت لزوم ، " رزم آرا لایق آن است که برای جلوگیری ازتلاش و تجدید ایران ، حکومت دیکتاتوری برقرارکند. ... " اطلاعیه های آیت ا... کاشانی وجبهه ملی مبنی براین که حکومت رزم آرا " شبه کودتا " است ؛ همگی نشان می داد که رزم آرا درپی برپایی نوعی دیکتاتوری به سبک رضا شاه است.

جنبه مهم دیگرقتل رزم آرا، رفع شر دیکتاتوری تمام عیار از سر ملت بود. درآن روزگار، تقریباً همه آزادی خواهان کشوردریافته بودند که هدف از روی کارآمدن رزم آرا، برپایی یک دیکتاتوری بود. شیوه خاصی که رزم آرا ازآن طریق به قدرت رسید، یعنی صدور فرمان نخست وزیری بدون مشورت با مجلس

به این ترتیب ، مخالفان رژیم آگاهانه به مبارزه ای بس جدی با دولت رزم آرا پرداختند. یک روزقبل ازصدورفرمان نخست وزیری رزم آرا، دکترحسین فاطمی درسر مقاله " باخترامروز" چنین نوشت:

" فلسفه ظهوردیکتاتورها همیشه حفظ منافع خارجی است. ترس ازکمونیسم برای آمریکا ونگهداری اراضی نفت خیز خوزستان ... برای انگلیسی ها ... اگرقرارداد مارس 1933 که یک نمونه ازاین طور رفتارخشن و رویه غیرعادلانه اقویاست، توانست برای همیشه سلطه کمپانی را بی خدشه نگهدارد، عهد نامه ای نیزکه در رژیم نظامی به دست قهرمان نظامی زیرفشارمسلسل وسرنیزه به امضابرسد، قوت وارزش بین المللی خواهدداشت. "

 اکثریت مجلس شورای ملی نیزبه تصور پشتیبانی شاه از رزم آرا، با او معاشات می کردند، اما همین که درتاریخ 12 آذر، دکترمصدق طی نطقی پرده ازانحلال مجلس برداشت وآن را ناشی ازخواست شرکت نفت دانست، مجلسیان سایه دیکتاتوری را احساس کردند ومماشات راکنارگذاشتند. دراین میان، برخی برآنند که رزم آرا، حتی طرح ترورشاه را نیز درنظرداشت ، یعنی روز17 اسفند که قراربود شاه به ورامین برود واسناد زمین های تقسیم شده را واگذارنماید، رزم آرا ترتیبی داده بود تا شاه به قتل برسد و بلافاصله با کودتا ، قدرت رابه دست گیرد ومجلس را منحل نماید، اما اجل مهلتش نداد.

به دنبال قتل رزم آرا، حمایت های عام وخاص ازترور وی صورت گرفت ، ازنظر مخالفین این پیروزی بزرگی به شمارمی رفت ومی توانست راه ملی شدن صنعت نفت را هموارکند. همان موقع که حاضران درمسجدشاه ، دل مشغول قتل رزم آرابودند، کمیسیون مخصوص نفت به ریاست دکترمصدق مشغول تهیه وتصویب طرح " ملی شدن صنعت نفت " بود. درآن موقع ، عده ای ازنمایندگان پس ازدریافت خبرقتل رزم آرا ، خواستند کمیسیون راترک کنند که دکترمصدق، درهای کمیسیون را بست وکلیدها را درجیب خویش گذاشت وتاکید کرد تا طرح تمام نشود، کمیسیون را ترک نمی کنیم. اعضای کمیسیون نیز به ناچار به بررسی طرح پرداختند و به اتفاق آرا، آن را برای تقدیم به مجلس آماده کردند.

فردای آن روز، طرح به مجلس تقدیم شد ومجلس شورای ملی در24 اسفند ماه به اتفاق آرا آن را تصویب کرد وبا تصویب طرح در29 اسفند توسط مجلس سنا، برگ زرینی از تاریخ مبارزات ملت ایران رقم خورد.

اهمیت سیاسی ترور رزم آرا,عامل ترور رزم آرا,ترور سپهبد رزم آرا

 ترور رزم آرا

آیت ا... کاشانی طی اعلامیه ای گفت:

" ... جوانی غیور و وطن پرست ومتدین ازمیان مردم ایران برخاست ونخست وزیر بیگانه پرست رابه سزای اعمال خود رساند. "

بلافاصله پس ازمرگ رزم آرا، سهام شرکت نفت " بریتیش پترولیوم " در بازارهای دنیا 10 درصد تنزل یافت . بنابه نوشته روزنامه فرانسوی " تریبون دوناسیون ".

" درنتیجه قتل رزم آرا ، بهای سهام نفت شرکت تنزل کرده است . دریاداری انگلستان و "اینتلجنت سرویس " دراثراین حادثه ، میلیون ها لیره متضرر شده اند، زیرا سهام شرکت نفت 4/1 ازقیمت عادی پایین ترآمده ودولت بریتانیا قسمت اعظم سهام را دارا می باشد.." سه روزبعد، برای رویارویی باحوادث ناشی ازقتل رزم آرا، " لکمنت اتلی " – نخست وزیرانگلستان – به تشکیل گروهی مرکب ازوزیرخارجه ، وزیردفاع ، وزیردارایی ، وزیرسوخت ونیرو اقدام نمود.

درواقع اظهارات مقامات سه کشورآمریکا، انگلیس وشوروی نشان می داد که منافع هرسه کشوربه خطرافتاده است.

نیویورک تایمزدر برابر مطالب روزنامه " پراودا " ، ارگان حزب کمونیست شوروی که ایالات متحده مرامتهم به قتل رزم آرا نموده بود، اشاره داشت که پراودا، این واقعیت را که ما برای نخست وزیری او کمک وپشتیبانی کرده ایم، نادیده گرفته ... . " ؛هم چنین در برابر این اظهار پراودا که " زمامدارشدن رزم آرا منجربه بهبود روابط ایران واتحاد جماهیرشوروی وتضعیف روابط ایران و آمریکا می گردید." بیان نمود که بخشی ازاین ادعا حقیقت داشت، زیرا رزم آرا مجبور بود نشان بدهد که دست نشانده آمریکا نیست.

رادیو لندن ، بیش ازهمه حساسیت نشان داد ودرتحلیل از اوضاع ایران اعلام داشت:

" درانگلستان ، مطلعین به امورایران این خبررا با انزجار و نگرانی تلقی کردند وعلت این انزجارونگرانی هم آن است که قهرو جبر بدون معنی، مثمرثمرواقع نمی گردد. رزم آرا یکی ازقائدین ایران بود که می توانست اصلاحات اقتصادی وسیاسی درامورایران بکند. رزم آرا، ملی کردن صنعت نفت را عملی نمی دانست ومعتقد بود که این کاربه نفع ایران نیست وعقیده خودرا بدون خوف و هراس ابزارداشت. "

محورطرح رزم آرا، ملی شدن نفت در دراز مدت وکسب امتیازاتی قانع کننده برای شرکت نفت تا زمان ملی شدن بود. هنگامی که هردوطرف ، سرسختی بیش از حد از خودنشان دادند، رزم آرا تلاش نمود باعوض کردن شکل بازی و رویارو ساختن مجلس وشرکت نفت ، عواقب تلخ رفتارهایشان رابه آنها گوشزد نماید ودرنهایت ، نظرخویش را برکرسی بنشاند

ازسوی دیگر، قتل رزم آرا اعتبارسیاسی دولت انگلستان را نزد ملت ایران، منطقه وجهان خدشه دار ساخت. مردم مصربا الهام از، نهضت ملی شدن صنعت نفت " زمزمه های ضد انگلیسی سردادند. " تایمز" لندن دراین مورد نوشت:

" مخالفت دکترمصدق درتابستان سال 1951 باانگلستان ، مصری ها را تشجیع کرد تا آنها نیز در رقابت و هم چشمی با ایرانی ها ، با انگلیس مخالفت کنند.

بدین ترتیب ، دامنه نهضت ملی شدن صنعت نفت ، سراسرخاورمیانه را دربرگرفت وسال های بعد را به عرصه های تنش وبحران تبدیل نمود. با این تحولات ، اعتبارانگلستان روز به روز کاهش پیدا کرد ودربحران کانال سوئزکه اوج آن بود ، انگلستان حتی ازسوی سازمان ملل نیزمحکوم شد. هم چنین کاهش اعتبار انگلستان درایران ، سبب شد که فضای "دوقطبی " حاکم بر روابط خارجی ایران دگرگون شود وبا حضورفعال ایالات متحده آمریکا درآن ، انگلستان نتواند همچون گذشته وبه طوریک جانبه با ایران برخورد نماید.

 

فهرست منابع:

1- رضا رئیس طوسی ، نفت وبحران انرژی ، تهران : کیهان ، 1363.

2- سیروس فیضی ، چالش مشروعیت دررژیم شاه ، تهران : مرکزاسناد انقلاب اسلامی، 1383.

3- غلامرضا نجاتی ، مصدق وسال های مبارزه ومقاومت ، تهران: رسا، 1377.

4- منوچهرفرمانفرمائیان ، ازتهران تا کاراکاس، تهران : نشر تاریخ ، 1373.

گردآوری: بخش اطلاعات عمومی آکاایران


شما احتمالا با جستجوی کلمات زیر وارد مقاله اهمیت سیاسی ترور رزم آرا شده اید چنانچه مطلب مرتبط با جستجوی شما نبوده همان کلمه را در جستجوی سایت وارد کنید

ترور رزم‌آرا , شهید رزم آرا

اهمیت سیاسی ترور رزم آرا گردآوری توسط بخش مقالات تاریخی سایت آکاایران

اخبار اکاایران

تبلیغات