خاتم کاری

در این مقاله از سایت آکاایران مطلبی در مورد خاتم کاری ارائه شده است ، همچنین برای مشاهده مقالات بیشتر لینک +خاتم +کاری را کلیک نمایید و یا در دسته از سایت اطلاعات عمومی آکاایران مقالات بیشتری را مشاهده نمایید

در این بخش از سایت آکاایران مطالبی درمورد هنر خاتم کاری را برای شما آماده کرده ایم ، امیدواریم که مورد توجه شما قرار گیرد.

به نقل از آکاایران: خاتم کاری از هنرهای ظریفه و صنایع دستی ایران است که سابقه و ریشه ای کهن دارد. در این مقاله مطالبی درمورد هنر خاتم کاری برای شما قرار داده ایم. با ما همراه شوید تا مطالب مفیدی در مورد هنر خاتم کاری مطالعه کنید.

خاتم کاری,انواع خاتم کاری,ظروف خاتم کاری

خاتم کاری

آکاایران: صنایع دستی به عنوان گنجینه ای از تفکر، فرهنگ و تمدن قومی، تلطیف کننده فضای بی روح و خشن زندگی صنعتی و ماشینی است و به همین دلیل نبض تپنده سبد کالاهای اقتصادی، فرهنگی - هنری خوانده می شود. در این رهگذر ایران از نظر تنوع رشته ها در مقام نخست و به لحاظ جایگاه عرضه محصولات در رتبه سوم جهانی قرار دارد.

خاتم ترکیبی است از چند ضلعی های منظم با تعداد اضلاع متفاوت که با استفاده از مواد اولیه گوناگون در رنگ های مختلف تشکیل می شود و خاتم کاری عبارت است از کنده کاری یک طرح به وسیله اجزا چوبی و مواد دیگری که بعداً بر زمینه چوبی نصب می گردد .

خاتم یکی از هنرهای زیبا و فاخر دنیاست. هنر آراستن سطح اشیای چوبی به صورتی شبیه موزاییک با مثلث های کوچک دو پهلو برابر و سه پهلو برابر از جنس عاج، چوب های مختلف، استخوان و فلزات گوناگون.هنر خاتم در طول پیدایش و تکامل خود سینه به سینه و از استاد به شاگرد و از پدر به پسر انتقال یافته و خواه ناخواه با تغییراتی به شکل امروزی درآمده است. در این نقل و انتقال ها چه بسا رموز و اسرار کار که از میان رفته و چه افسانه ها که جای واقعیت را در این فن گرفته است.

درباره مخترع و مبتکر خاتم بین خاتم سازان و هنرمندان روایات گوناگونی وجود دارد ولی آنچه قابل ذکر است آن است که به درستی معلوم نیست اولین بار خاتم سازی را چه کسی ابداع کرده است. در دائرةالمعارف فارسی آمده است: «زمان آغاز این هنر دانسته نیست، و آنچه درباره آن گفته می شود با افسانه همراه است. برخی از استادان خاتم ساز هنوز بر این عقیده اند که هنر خاتم سازی معجزه ابراهیم پیغمبر است»

صنعتگران مصری این روش را مانند بسیاری از هنرها و پیشه های دیگر از قبطی ها اقتباس کرده اند، چندین قطعه و لوحه که روی آنها با چوب و استخوان موزائیک کاری شده است در عین الصیره نزدیک قاهره دراوایل دوره اسلام به دست آمده و اغلب آنها درموزه صنایع اسلامی قاهره ویا موزه برلین وجود دارد که یکی ازعالی ترین نمونه های این صنعت درموزه متروپولیتن است.

در موزه های جهان، انواع مختلف خاتم های مرغوب ایران وجود دارد؛ از جمله تخته شطرنج خاتم کاری شده ای که در موزه "بناکی" در شهر آتن نگه داری می شود و در زمره بهترین نمونه خاتم عصر صفوی است. شاید بهترین نمونه این هنر در عصر حاضر، میز خاتمی است که در نمایشگاه بروکسل – سال 1958- مدال طلا را نصیب خود کرد.

مراحل تولید خاتم

ابتدا انواع چوب ها و استخوان ها را در رنگ های مختلف تهیه کرده و با ابزار مخصوص خود به طول 30 سانتیمتر و قطر 1تا 2/5 میلیمتر می برند و از آنها مثلث هایی تهیه می شود که پس از سوهان کاری تمام اضلاع آن به حالت دلخواه و مطابق با طرح در آمده و برای تکمیل طرح نیاز به مفتول های سیمی به صورت مثلث بوده که برای آماده سازی آنها نیز مراحل مختلفی طی می شود. سپس برای درست کردن خاتم ابتدا طرح اشکالی که مورد نظر است را به وسیله استادکار کشیده و این مثلث های چوبی، استخوانی و فلزی با دستان با مهارت و استادانه هنرمند در کنارهم به وسیله سریشم قرار داده و چسبانده می شوند و به وسیله نخ محکم می گردند که از این کار اصطلاحاً «پره» درست می شود، بعد از چند ساعت نخ ها باز شده را در کنار هم قرار می د هند و مجدداً با چسب به هم چسبانده می شوند که حاصل آن «توگلو» به دست می آید. مرحله بعدی که به «گل پیچی» مشهور است به وسیله سیم مفتولی گردی که به صورت شش ضلعی منظم آماده می شود و به آن «شمسه» می گویند در اطراف هر ضلع شش سیم به وسیله سریشم چسبانده می شود و با نخ محکم می شود و حاصل آن طرح ستاره ای است، این طرح ها آنقدر تکرار می شوند تا به صورت طرح مورد نیاز در آمده و سپس در زیر فشار و پرس قرار گرفته و با چند مرحله برش کاری و چسباندن لایه های بسیار نازک چوب در اطراف آن طرح اولیه یک خانم به وجود می آید که تمامی این مراحل از ابتدا تا بدین جا بیش از 400مرحله کاری را شامل می شود.

در عصر صفویه، علاوه بر شهر اصفهان، در شهرهای جنوبی ایران مانند شیراز و کرمان هم هنر خاتم کاری مراحل پیشرفت و ترقی خود را به سرعت پیموده است و هنرمندان آن دوره آثار بسیار و قابل توجهی از خود باقی گذاشته اند مثل درب مدرسة سلطانی چهارباغ که در بازار هنر قرار دارد و این یکی از آثار مهم زمان صفویه است و دیگر مقبرة شیخ صفی الدین در اردبیل که استادانی از اصفهان در آن کار کرده اند و زمان قاجار روبه تحلیل رفته است.

بعضی دیگر از آثار دیگر عبارتند از:

- صندوق مرقد حضرت علی که در دوره کریم خان زند ساخته شده.

- صندوق مرقد امام حسین، حضرت ابوالفضل و حضزت زینب.

- ضریح مطهر خضرت علی ابن موسی الرضا (ع).

در حال حاضر خاتم بیشتر در کارگاههای خصوصی و شخصی کار می شود . با تاسیس سازمان میراث فرهنگی کشور در سال 1366 مسئله آموزش هنرهای سنتی ازجمله خاتم سازی به عنوان یک اصل در اهداف سازمان پذیرفته شده است و با جدیت پیگیری می شود . با ادغام اداره کل هنرهای سنتی در مرکز میراث فرهنگی تهران هم اکنون این مرکز مسئول آموزش خاتم سازی در تهران می باشد.

گردآوری: بخش صنایع دستی آکاایران


شما احتمالا با جستجوی کلمات زیر وارد مقاله خاتم کاری شده اید چنانچه مطلب مرتبط با جستجوی شما نبوده همان کلمه را در جستجوی سایت وارد کنید

خاتم کاری پرسیس , خاتم کاری چیست

خاتم کاری گردآوری توسط بخش صنایع دستی ، هنرهای دستی ،هنرهای ترسیمی سایت آکاایران

اخبار اکاایران

تبلیغات