30 آذر؛ شب یلدا -آکا

در این مقاله از سایت آکاایران مطلبی در مورد 30 آذر؛ شب یلدا ارائه شده است ، همچنین برای مشاهده مقالات بیشتر در دسته از سایت اطلاعات عمومی آکاایران مقالات بیشتری را مشاهده نمایید

آکاایران: مجموعه: مناسبتها در ایران و جهان

30 آذر؛ شب یلدا
,شب یلدا, شب چله, پیشینه شب یلدا,[categoriy]

آکاایران: 30 آذر؛ شب یلدا

شب یَلدا یا شب چلّه یکی از کهن ترین جشن های ایرانی است

 

به گزارش آکاایران: 30 آذر؛ شب یلدا

 شب یلدا بلندترین شب سال است، اما می توان جور دیگری به یلدا نگاه کرد : اینکه یلدا سرآغازی است برای شکستن شب و از این شب، به بعد روز و روشنایی بیشتر و بیشتر می شود، پس یلدا مقدمه و طلیعه روزهای بلند است و گویا بر همین اساس، گذشتگان ما شب یلدا را به بیداری و کنار هم بودن می گذرانند.

شب یَلدا یا شب چلّه

شب یَلدا یا شب چلّه یکی از کهن ترین جشن های ایرانی است. در این جشن، طی شدن بلندترین شب سال و به دنبال آن بلندتر شدن طول روزها در نیم کرهٔ شمالی، که مصادف با انقلاب زمستانی است، گرامی داشته می شود.


یلدا به زمان بین غروب آفتاب از ۳۰ آذر (آخرین روز پاییز) تا طلوع آفتاب در اول ماه دی (نخستین روز زمستان) گفته می شود. خانواده های ایرانی در شب یلدا، معمولاً شامی فاخر و همچنین انواع میوه ها و رایج تر از همه هندوانه را مهیا و دور هم صرف می کنند. پس از صرف تناولات، قصه گویی پیرترها برای دیگر اعضای فامیل و همچنین فال گیری با دیوان حافظ رایج است.

 

ریشه نام یلدا
«یلدا» برگرفته از واژهٔ سریانی ܝܠܕܐ به معنای «زایش» و «تولد» است.

از گذشته واژه یلدا به معنای زایش و تولد است، ایرانیان باستان نیز به این باور بودند که فردای شب یلدا با دمیدن خورشید روزها بلندتر می شود تا تابش نور ایزدی افزایش می یابد و به این ترتیب تا آخر پاییز و اول زمستان را شب زایش مهر و خورشیدی نامیدند و به این دلیل دهمین ماه سال دی نام گرفت که ماه تولد خورشید است.

 

,شب یلدا, شب چله, پیشینه شب یلدا,[categoriy]

از گذشته واژه یلدا به معنای زایش و تولد است

 

در دوران کهن، شب مظهر تاریکی و تباهی و وحشت بوده و اغلب سعی می کردند که شب هنگام با افروختن آتش و افزودن نور، خانه روشن باشد تا پلیدی و تباهی در آن راه نیابد. شب یلدا طولانی ترین شب ها است. یعنی تسلط تاریکی بر زمین از تسلط نور خورشید و روشنایی می کاهد و چون فردای این شب روشنایی بر ظلمت غالب و روز طولانی می شود، ایرانیان تولد دوباره خورشید را که مظهر روشنایی است جشن می گیرند.

 

آئین های شب یلدا در برخی شهرهای ایران

- شب یلدا در استان مازندران
در مازندران شب یلدا بسیار با اهمیت و گرامی داشته می شود. در این شب همه مردم به خانه پدر بزرگها و مادر بزرگها رفته و ضمن دورهم نشینی و خواندن فال حافظ و فردوسی خوانی به خوردن تنقلات و میوه جات خصوصاً انار و هندوانه و ازگیل می پردازند و با خوردن و نوشیدن و شنیدن صحبتها و داستان های بزرگترها، شب را به صبح می رسانند و معتقدند که صبح بعد از یلدا روز پیروزی خورشید بر سیاهی و تاریکی ها است.

 

- شب یلدا در استان آذربایجان (شرقی و غربی)
در خطهٔ شمال و آذربایجان رسم بر این است که در شب یلدا خوانچهای تزیین شده به خانهٔ تازه عروس یا نامزد خانواده بفرستند. مردم آذربایجان در سینی خود هندوانه ها را تزئین می کنند و شال های قرمزی را اطرافش می گذارند. درحالی که مردم شمال یک ماهی بزرگ را تزئین می کنند و به خانهٔ عروس می برند.


- شب یلدا در استان کردستان
در کردستان نیز مانند سایر مناطق کوهستانی ایران آیین شب یلدا تاریخ کهنی دارد که به همان نام قدیمیش «شو چله» خوانده می شود و در شهر سنندج مرکز استان کردستان از قدیم اکثر خانه ها غذای دلمه و نان سنگک یرای پذیرایی از مهمان ها آماده می کنند و این به صورت سنتی در این شهر تبدیل شده است.

 

,شب یلدا, شب چله, پیشینه شب یلدا,[categoriy]

 شب یلدا بلندترین شب سال است

 

- شب یلدا در استان همدان
همدانی ها فالی می گیرند با نام فال سوزن. در گلپایگان قدیم هم شب یلدا این رسم بود. همه دور تا دور اتاق می نشینند و پیرزنی به طور پیاپی شعر می خواند. دختر بچه ای پس از اتمام هر شعر بر یک پارچه نبریده و آب ندیده سوزن می زند و مهمان ها بنا به ترتیبی که نشسته اند شعرهای پیرزن را فال خود می دانند. همچنین در مناطق دیگر همدان تنقلاتی که مناسب با آب و هوای آن منطقه است در این شب خورده می شود.

در تویسرکان و ملایر، گردو و کشمش ومویز نیز در شب یلدا خورده می شود که از معمول ترین خوراکی های موجود در این شهرستانهاست. همچنین درآجین میوه وتنقلات برای دختری که نامزد شده ازطرف خانواده دامادبرده می شود و این ازرسوم قدیم به جامانده است.

 

- شب یلدا در لرستان
شب چله در میان مردم لرستان دارای آداب و رسوم خاصی است و به آن «شو اول قاره» می گویند. شب نشینی، دید و بازدید اقوام، فال چهل سرو، فال حافظ، پختن غذاهای خاص این شب، دراز کردن شال یا چادری از پشت بام همسایه برای دریافت آجیل و میوه از سوی دیگر همسایگان و خواندن اشعاری به همین منظور از برنامه های ویژه شب یلدا در شهرهای مختلف لرستان است. در این شب همچنین مردم استان با استفاده از گندم، شاهدانه، کنجد و گردو، تنقلاتی خاص تهیه می کنند و با جمع شدن افراد خانواده کنار هم از آن استفاده می کنند.


در لرستان شب چله (شو اول قاره) گندم شیره هم می خورند که از این طریق گندم را در شیره می خیسانند و زردچوبه و نمک را با آن مخلوط می کنند سپس آن را روی ساج برشته می کنند و همراه بادام، گردو، کشمش، سیاه دانه و کنجد مخلوط می کنند. در لرستان شب چله (یلدا=شو اول قاره)، نوجوانان و جوانان با رفتن به پشت بام همسایه خود و دراز کردن شالی، اشعار زیر را بلند بلند می خوانند و همسایه در شال آنها آجیل، شیرینی و میوه و گندم شاهدانه می گذارد.

 

فال حافظ در شب یلدا
معمولاً در شب یلدا رسم بر این است که صاحب خانه، دیوان حافظ را به بزرگتر فامیل می دهد. سپس هر یک از میهمانان نیت کرده و بزرگِ مجلس، این جمله را می گوید و تفعلی به گنجینه حافظ می زند: «ای حافظِ شیرازی/ تو محرم هر رازی/ بر ما نظر اندازی/ قسم به قرآن مجیدی که در سینه داری...» یا هر چیزی شبیه به این.

این رسم یکی از رسوم پرطرفدار شب یلداست که امروزه با فن آوری روز نیز به روز شده. به طوری که در بعضی خانواده ها به جای کتاب حافظ، از فال نامه، نرم افزار تفعل مجازی در رایانه، پایگاه های اینترنتی ویژه فال، نرم افزارهای ویژه تلفن همراه، سامانه پیام کوتاه یا پیامک و... برای انجام این رسم استفاده می کنند که سرگرمی خوبی برای خانواده ها در این شب بلند سال است.

 

,شب یلدا, شب چله, پیشینه شب یلدا,[categoriy]

انار در سفره شب یلدا نماد شادی و زایش و تولد است

 

میوه های شب یلدا و خواص آنها
- هندوانه شب یلدا
هندوانه یادآور گرمای تابستان و حرارت خورشید است. باور بر این است، اگر مقداری هندوانه در شب یلدا بخورید در سراسر زمستان طولانی، سرما و بیماری بر شما غلبه نخواهد کرد و این باور، با خواص هندوانه که سرشار از ویتامین های a و b و c است، مطابقت دارد.۹۰ درصد بافت هندوانه آب است و خوردن آن برای رفع تشنگی و دفع مواد زاید بدن و نشاط و طراوت پوست مفید است. منتهی حواستان باشد هندوانه را با غذا یا به مقدار زیاد نخورید که دل درد می شوید.

 

- انار شب یلدا
این میوه در سفره شب یلدا نماد شادی و زایش و تولد است. انار میوه ای خون ساز است و به کسانی که رنگ پریده و ضعیف هستند، توصیه می شود آب انار بنوشند. چرا که ویتامین ث و آهن زیادی دارد. سیستم دفاعی بدن را تقــویت می کند و موجب افزایش انرژی و تصفیه خـون می شود و رنگ و روی کسی را که آب انار می خورد ،دلپذیر و شاداب می کند. به همین دلیل انار را نماد زایش و شادی می دانند.


- آجیل شب یلدا
آجیل شب یلدا شامل پسته، بادام، فندق و گردو است و در بعضی مناطق از میوه های خشک نیز به عنوان آجیل شب یلدا استفاده می شود. دانه های آجیل سرشار از کالری و ویتامین و مواد معدنی هستند و نمی گذارند افراد پوستشان خراب شود، ریزش مو بگیرند، افسرده شوند یا قدرت بینایی شان کم شود.

 

گردآوری : بخش فرهنگ و هنر بیتوته

 

fa.wikipedia.org

irinn.ir

 


.

منبع :

30 آذر؛ شب یلدا گردآوری توسط بخش آیین ها و جشنها و مراسم ایران و جهان سایت آکاایران
تبلیغات