چشمه ی جوانی -آکا

آکاایران: سرویس اندیشه آکا ایران؛ بخش شعر و ادبیات:

چشمه ی جوانی
,چشمه,جوانی,[categoriy]

آکاایران: چشمه ی جوانی



 

نویسنده: فلیسین شاله
برگردان: اردشیر نیکپور



 

به گزارش آکاایران:  اسطوره ای از ژاپن

هیزم شکنی بود بسیار پیر و فرسوده. زنش نیز چون او پیر بود. پیرمرد یوشیدا (1) نام داشت و پیرزن فومی. (2)
آنان در جزیره ی مقدس می یا جیما (3) به سر می بردند. کسی در آن جا نمی بایست بمیرد. بیماران نزدیک به مرگ را به جزایر همسایه می فرستادند و هرگاه کسی به مرگ ناگهان درمی گذشت، مرده اش را بی درنگ از آن جزیره بیرون می بردند. این جزیره ی پوشیده از کاج و سرو و افرا یکی از سه جزیره ی بسیار خوش منظره و معروف ژاپن است. در آن جا پرستشگاهی زیبا در کنار دریا ساخته اند که در ورودی اصلی آن به طرزی عجیب به دریا باز می شود. خیابان های مشجری که فانوس های سنگی بسیار در دو طرف آن ها نهاده اند به درهای دیگر پرستشگاه منتهی می شود و گوزنان و آهوان در آن خیابان ها با خاطری آسوده گردش می کنند و از زائران معبد که از کنارشان می گذرند نمی رمند. در آن جزیره هوا لطافت و پاکی بی پایان و دریا رنگ نیلی آسمان دارد. در آن سوی تنگه، کوه های بنفش رنگ و بادبان های چهار گوش حصیری کشتی های ماهیگیری که در نور خورشید می درخشند، از دور دیده می شوند.
یوشیدا و فومی در این جزیره ی فرح بخش و سبز و خرم زندگی می کردند. همه ی ساکنان جزیره آن دو را بسیار گرامی می داشتند و رضا و تسلیم آنان را در برابر سختی های زندگی و وفا و مهر بی پایان آن دو را پس از شصت سال با هم به سر بردن به دیده ی تحسین و اعجاب می نگریستند و می ستودند.
هنوز خویشتن را درست نشناخته بودند که پدر و مادرشان تصمیم به ازدواجشان گرفتند. یوشیدا تا آن روز کلمه ای هم با فومی حرف نزده بود، لیکن چون در کنار دریا چشمش به او می افتاد نگاهش پشت سرش می دوید. فومی مانند همه ی دختران تربیت یافته و نجیب سرش را پایین می افکند و راه می رفت. در روزهای عید، یوشیدا دوست می داشت که چهره ی گرد و گونه های چون گل هلو و کیمونوی خاکستری رنگ او را در ازدحام مردم جزیره پیدا کند. وی کمربندی پهن روی کیمونوی خود می بست که روی آن، در زمینه ی ابریشمی زردگون، گلهای داودی سفیدی قلاب دوزی کرده بودند.
فومی اگر چه خواهان زناشویی نبود، می دانست که برای این کار نامزد شده است و چند ماه بود که شیمادا بر سر می کرد، که کلاه مخصوص دختران عقد شده است. او که دختری آرام و خوش خو بود نخست می ترسید داماد مردی سخت گیر و هوسباز باشد. ضرب المثلی می گوید «دل مرد چون آسمان پاییزی دم به دم تغییر می کند!». لیکن فومی بر آن بود که با نرمی و خوش رویی و مهربانی شوهرش را به خویشتن علاقه مند کند. ضرب المثل دیگری می گوید «هرگاه سه سال روی سنگی بنشینند سنگ هم گرم می شود.»
این زناشویی، که به رسم دیرین ژاپنی ها به میل و اراده ی پدر و مادر پسر و دختر صورت گرفت، به خوشی و سعادت پر دوام زن و شوهر انجامید.
یوشیدا در اندک مدتی از روی گرمی جوانی مهری بی پایان به فومی پیدا کرد و فومی هم که زنی بغایت حق شناس بود او را از دل و جان می پرستید.
در زندگی شادی های بزرگ و اندوه های گران دیدند. شادی بزرگشان این بود که سه پسر پشت سر هم پیدا کردند و اندوه گرانشان این بود که آنان را که جوانان برومندی شده بودند در یک روز از دست دادند... آن سه ماهیگیر بودند. روزی دریا توفانی شد و هر سه را به کام خود کشید... یوشیدا و فومی از این حادثه بسیار دل شکسته و اندوهگین شدند، لیکن کوشیدند که در برابر دوستان و آشنایان همان چهره ی خندان و آرام پیشین خود را حفظ کنند، ولی چون تنها می شدند ساعت های بسیار با هم می گریستند و آستین کیمیونوی خود را از اشک تر می کردند. آنان در بهترین اتاق خانه ی خود، روی طبقه ای از چوب صیقلی شده محرابی به یاد سه فرزند خود ساخته بودند و هر روز روی میز کوچک لاک زده ای غذا می گذاشتند و شاخه های عود می سوزانیدند. ساعت ها در برابر محراب می ایستادند و با روان درگذشتگان جوان خود راز و نیاز می کردند.
آن دو چون تنها و بی کس شدند بهترین وسیله ی تسلی و تسکین درد بی پایان خود را در مهر ورزیدن به یکدیگر یافتند. هر کدام برای این که دیگری کمتر احساس درد کند می کوشید بیشتر به او مهر ورزد. بدین گونه اندک اندک آرامش خود را باز یافتند و در برابر ضایعه ی چاره ناپذیر تن به تسلیم و رضا دادند.
ضرب المثلی ژاپنی می گوید «وقتی شکوفه های گیلاس بریزند تأسف و اندوه ما نمی تواند درختان را دوباره پر شکوفه کند.»
اکنون دیگر یوشیدا و فومی بسیار پیر شده بودند. به پیری لاک پشتان مقدس رسیده بودند. چهره ی یوشیدا پر آژنگ و خشک شده بود و همه ی تنش می لرزید. فومی نیز ابرو و موی سر را از بیخ تراشیده بود.
مردمان جزیره آن دو را می دیدند که آهسته و آرام با یکدیگر گردش می کردند و زن به رسم ژاپنیان از روی ادب اندکی عقب تر از شوهر گام برمی داشت.
جز بندرت به پرستشگاه که مایه ی شهرت جزیره در سراسر ژاپن بود نمی رفتند و بیشتر در خانه به سر می بردند.
فومی، اگر چه بسیار سالخورده و فرسوده شده بود، می کوشید خانه را همیشه پاکیزه و دلپذیر نگاه دارد. دوست می داشت دیوارهای کاغذی اتاق های خانه اش همیشه سفید و حصیرهای کف اتاق ها همواره پاکیزه و درخشان باشند. گاه و بی گاه با ذوق و سلیقه ی خاصی یا به مناسبت تغییر فصل یا از روی رسم روز و توجه فکرش به غم یا شادی، نقاشی روی ابریشم زیور محراب را عوض می کرد و در گلدانی مفرغی سه شاخه ی گل به ترتیبی خوش نما می گذاشت.
گاه در کنار گلدان دو مجسمه ی کوچک می نهاد که دو پیر را در پای درخت کاجی نشان می دادند که تیغ های آن را که بر زمین فرو ریخته بود جارو می کردند. این تصویر در ژاپن مظهر عشق زن و شوهر است. زن و شوهر وفادار به دو کالج کهنسال تشبیه شده اند که تنه ی آن ها چنان به هم پیچیده و درهم آمیخته است که گویی یک درخت بیش نیستند.
گاه نیز قومی روی طاقچه ی محراب مجسمه ی لاک زده ی خدای محبوب خود را می نهاد و او خدای عجیبی بود با ریشی بلند که کلاه بلند عجیبی بر سر نهاده، چوب دستی سفر به دستی و کتاب دعایی به دست دیگر داشت؛ این خدا فوکوروکوجو (4) نام دارد و یکی از هفت خدای خوشبختی و خدای پیران شادکام است.
یوشیدا و فومی به روی هم پیران شادکامی بودند، زیرا توانسته بودند در برابر بدبختی های چاره ناپذیر زندگی آرامش و مهربانی خود را حفظ کنند. اکنون که بسیار پیر شده بودند اغلب مالیخولیایی به سرشان می زد و آزارشان می داد و آن اندوه جوانی از دست رفته بود. هر کدام پیش خود می اندیشید که هرگاه یکی از ما بمیرد چه اندوه گرانی بر دل دیگری خواهد نشست! چه فراق طاقت فرسایی! می گفتند کاش هر دو جوان بودیم و عمری دراز با هم به سر می بردیم. چه خواب و خیال فرح بخشی!... هرگاه این غیر ممکن می شد چه رندگی شیرینی داشتیم!...
در یکی از روزهای آفتابی پاییز، یوشیدا به الهامی اسرار آمیز به سوی جنگ رفت. پیش از این او در این جنگل به شایستگی بسیار کار خود را که هیزم شکنی بود انجام می داد. او به آن جا رفته بود تا پیش از مردنش بار دیگر درختانی را که عمری در کنارشان به سر آورده بود ببیند. لیکن با شگفتی بسیار دید که این بار مناظر جنگل در دیده اش آشنا نمی نماید. در نقطه ای درخت افرای زیبایی دید که تا آن روز آن را ندیده بود. برگ های این درخت که بر اثر نزدیک شدن پاییز سرخ شده بود، در میان سبزی تیره ی کاج ها نقطه ی درخشانی می نمود. چشمه ای را هم که آب صاف و درخشان است ندیده بود...
خستگی راه او را تشنه کرده بود، از این روی بر لب چشمه نشست و کف دستش را از آب پر کرد و آرام آرام آن را سر کشید.
شگفتا! معجزه ای روی داد! پیرمرد چون در آیینه ی چشمه نگریست ناگهان چهره اش را دگرگون یافت، موهای سرش سیاه و صورتش بی چروک شده بود و نیروی تازه ای در تن خود می یافت.
یوشیدا جوان شده بود. جوانی بیست ساله... او بی آنکه خود را بداند به چشمه ی جوانی رسیده و از آب آن نوشیده بود.
با قدی راست، رخساری شادمان و لبی خندان شتابان به خانه بازگشت.
پیرزن دید جوانی زیبا و رعنا وارد خانه شد. فریادی از حیرت برکشید و از تعجب بر جای خود خشک شد و چشم بر زمین دوخت و بیمی جانکاه بر دلش نشست، زیرا گمان برده است که خردش را پاک از دست داده است.
لیکن یوشیدا او را از اشتباه بیرون آورد و بتفصیل معجزه را برایش گفت.
پیرزن بیچاره از شادی و خوشحالی گاه می گریست و گاه می خندید و با خود می گفت: «بامداد فردا من هم به چشمه ی سحر آمیز جوانی که شوهرم نشانم داده است می روم و چون از آن جا بازگردم طراوت و زیبایی بیست سالگی خود را باز می یابم... و چون شور و گرمی جوانی با لطف و شیرینی یاد گذشته های دور در هم آمیزد چه زندگی خوش و خرمی با هم خواهیم داشت...»
بامداد فردا، در نخستین پرتو گلگونی که در هوای صاف و درخشان تابید، فومی به چشمه ای که آبی نیلگون داشت شتافت. یوشیدا درخانه ماند و بی نگرانی و پریشانی خاطر به انتظار بازگشت زنش نشست. می دانست که تا زنش به پای پیری به چشمه رود و به پای جوانی به خانه بازگردد دو ساعت وقت صرف می کند.
دو ساعت گذشت و فومی باز نگشت. یوشیدا در شگفت شد که چرا زنش برای بازگشتن از چشمه این همه وقت صرف کرده است...
هر چه دیرتر می شد بر نگرانی و دلهره او می افزود.
ساعت ها بی رحمانه پشت سر هم می گذشتند. از رفتن زنش به چشمه جوانی سه ساعت گذشت... چهار ساعت...پنج ساعت... چه بر سرش آمده بود؟...
یوشیدا دیگر در برابر نگرانی و تشویشی که دم به دم افزون تر می شد تاب ایستادگی نیاورد. در خانه را بست و به سوی جنگل شتافت.
بزودی به نزدیکی چشمه ی سحر انگیز رسید. نغمه ی چشمه را که با زمزمه ی شاخ و برگ درختان هماهنگ می شد شنید. با پریشانی بسیار دور و بر خود را جستجو کرد لیکن زنش را نیافت. یأس و نومیدی بزرگی بر دلش نشست.
ناگهان آوازی عجیب به گوشش رسید: ناله ای مبهم، شاید ناله ی جانوری تیرخورده و زخمی...
یوشیدا به چشمه نزدیکتر شد. چون به لب آن رسید، از حیرت بر جای خود خشکید. در میان سبزه های کنار چشمه کودک بسیار خردسالی را دید. دخترکی نوزاد که بیش از چند ماهی از عمرش نگذشته و هنوز زبان باز نکرده بود. بچه بازوانش را نومیدانه به سوی یوشیدا باز کرد.
یوشیدا بچه را روی دو دست خود گرفت و چشم در چشم او دوخت. چه چشمانی عجیبی! در آن ها نشانه ی تجربه ای طولانی خوانده می شد، چشمانی که خاطرات زندگی درازی در آنها نقش بسته بود. این چشمها شباهتی شگفت انگیز به چشمانی داشت که یوشیدا آن ها را از سالیان دراز باز می شناخت. چشمانی درشت به مانند این چشمها که در غم و اندوه او گریسته و در خوشی و شادی او خندیده بودند. هیجانی فوق بشری بر دلش نشست.
ناگهان یوشیدا حقیقت را دریافت. کودک خردسال زن پیر او، فومی بیچاره، بود که جوانی را از سر گرفته بود، اما بیش از اندازه جوان شده بود. بی گمان پیرزن ترسیده بود که عطش جوانی جاودانش تسکین نیابد و چندان از آب جوانی نوشیده بود که به صورت کودکی خردسال درآمده بود.
یوشیدا آهی کشید و دخترک را مانند پدران و مادران ژاپنی بر دوش خود بست و در این اندیشه فرو رفت که از این پس ناچار خواهد بود کسی را که پیش از این زن و همسرش بود چون کودکی پرستاری و بزرگ کند.

پی نوشت ها:

1. Yoshida.
2. Fumi.
3. Miya Jima.
4. Fukurokuju.

منبع مقاله :
‎ داستانهای ژاپنی، ترجمه ی اردشیر نیکپور، تهران، انتشارات علمی و فرهنگی، چاپ اول فلیسین، (1383)

 




منبع :

چشمه ی جوانی گردآوری توسط بخش شعر ،داستان ، ادبیات، کتاب سایت آکاایران
تبلیغات