رونین هارا و مادرش

در این مقاله از سایت آکاایران مطلبی در مورد رونین هارا و مادرش ارائه شده است ، همچنین برای مشاهده مقالات بیشتر در دسته شعر ،داستان و ادبیات از سایت مقالات هنر آکاایران مقالات بیشتری را مشاهده نمایید

آکاایران: سرویس اندیشه آکا ایران؛ بخش شعر و ادبیات:

رونین هارا و مادرش
,رونین,هارا,مادرش,[categoriy]

آکاایران: رونین هارا و مادرش



 

نویسنده: فلیسین شاله
برگردان: اردشیر نیکپور



 

به گزارش آکاایران:  اسطوره ای از ژاپن

سامورایی هارا پس از دو سال غیبت به خانمان خود بازگشت. ورود او جنب وجوشی سرورانگیز در خانه اش به پا کرد.
چون سرور دلیر و شایسته اش آسانو به اتهام سوء قصد به کیرا، خان تیره درونی که به او اهانت روا داشته بود، محکوم به هاراگیری شد و درگذشت، هارا دست از سامورایی گری کشید و رونین (1)، یعنی پهلوان سرگردان و جنگاور بی سردار، شد. در اطراف و اکناف ژاپن سرگردان بود. حوادث عجیبی بر سرش آمد. او و یارانش ناگزیر بودند نقشه ی انتقام خود را پنهان دارند تا کم کم کیرا خاطر جمع شود و از احتیاط ها و سخت گیری هایی که پس از در گذشتن آسانو در کاخ خود معمول می داشت بکاهد.
چون وقت انجام دادن وظیفه ی بزرگ جنگاوران فرا رسید هارا هم مانند دیگر یارانش پیامی از رئیس و رهبر خود دریافت کرد که در روزی معین در شهر یدو حاضر شود. هارا با خود اندیشید که پیش از رفتن به شهر یدو می تواند سری هم به خانه ی خود بزند و برای آخرین بار مادر پیر و همسر جوان و پسر خردسالش را باز بیند. او تصمیم گرفت نگذارد افراد خانه اش بفهمند که برای گفتن بازپسین بدرود و شتافتن به پیشتاز مرگ پیش آنان رفته است.
در آستانه ی در خانه با مادر پیرش، که چهره ای چون چرمی کهنه پرچین و چروک و پلاسیده و مانند همه ی پیرزنان ژاپن سری از بیخ تراشیده داشت، رو به رو شد. پیرزن که به هیچ روی در آن موقع انتظار دیدن پسرش را نداشت از دیدن او بسیار خرم و شادمان شد و به او گفت: «هارا، بسیار خرسندم که بار دیگر چشمم به روی تو می افتد... خواهش می کنم وقت را به تعظیم و تکریم و فرستادن درودهای بلند بالا برای من تلف نکنی. بی گمان در راه گرما رنج بسیارت داده است. پاهایت را پاک کن و بی هیچ آداب و رسومی وارد خانه شو!»
هارا کفش های حصیری خود را از پای درآورد و کلاه بزرگ سفری خود را از سر برداشت و وارد خانه شد.
لحظه ای بعد زنش وارد اتاق شد و آن جا را با خنده های پر نشاط و سرور انگیز خود پر کرد. او چون از آمدن شوهر آگاه شد در چند دقیقه جامه عوض کرده، زیباترین کیمونوهای خود را پوشید، اندکی سفیداب و سرخاب به گونه ها و لبان خود مالید و گیسوان درازش را هم مرتب و معطر کرد.
دو زن، مادر و همسر، مرد رزم را در میان گرفتند. نخست پیرزن لب به سخن گشود و گفت: «دلم از شادی و خرمی سرشار است که تو را باز می بینم. در دوری تو زن بی همتایت مهربانترین و داناترین زن ها و شایسته ترین عروس ها بود... اکنون پسر زیبای کوچکت فوسابو (2) را هم می آوریم تا ببینی چه بزرگ و تندرست شده است. حالا دیگر تقریباً می تواند روی دو پا بایستد و زمین نخورد. چند کلمه ای هم حرف زدن یاد گرفته است و می داند چگونه مهر خود را در دل همه جای دهد. همیشه امیدوار بود که پدرش زود به خانه و پیش او بازگردد.
همسر جوانش گفت: «چند دقیقه پیش که می خواست بخوابد با من حرف می زد. البته نه به زبانی که هر کسی بتواند آن را بفهمد بلکه به زبانی کودکانه، یعنی زبانی که تنها مادر قادر به درک و فهم و تعبیر آن است. اما پس از یک دقیقه به عالم خواب و رؤیا شتافت. من گرمی گونه های لطیف او را بر گردن خود احساس می کردم... مادر بزرگوار و مهربان شما میانه اش با او بسیار گرم است. بسیار دوستش می دارد و همواره نوازشش می کند و دمی او را از خود دور نمی کند. روزها مادر شما از او نگهداری و پرستاری می کند.
پدر به شادمانی گفت: «پسرک خوشبختی است! خواهش می کنم بیدارش مکنید و خوابش را آشفته مسازید، وقتی خودش بیدار شد با یکدیگر آشنا می شویم!».
پس از چند دقیقه مادر جوان، پسر بچه ی زیبای دو سال و نیمه‎ ای را، که کیمونویی به رنگ آبی روشن بر تنش کرده بودند، در آغوش گرفت و او را به اتاقی که همسرش نشسته بود آورد. پسرک به روی پدر لبخند زد. پدر او را گرفت و به سینه ی خود فشرد و با لذت بسیار او را بویید و بوسید.
آن روز به هارا بسیار خوش گذشت. با شادمانی و لذتی وافر حرکات و رفتار، اندام ظریف و چهره ی خوشایند پسرکش را نگاه کرد. شیرین زبانی ها و صداهای لطیف کودکانه ی او را شنید و به یاد حکایتی افتاد و چهار صد سال پیش یکی از آموزگاران اخلاق به نام کنکو (3) در کتابی به نام قطعاتی درباره ی لحظات ملال نوشته است:
«روزی روستایی سنگدلی را با یکی از آشنایانش اتفاق ملاقات افتاد. دوستش از وی پرسید که آیا فرزند دارد. او جواب داد: "نه، حتی یک فرزند هم ندارم. "گفت: " پس تو آهِ چیزها را نمی توانی بفهمی و از همین رو با دلی خالی از مهر و علاقه کار می کنی... آدمیان فقط وقتی آه چیزها را می فهمند که فرزندانی داشته باشند. هرگاه مهر از شاهراه عشق پدری نگذرد ممکن نیست در دل مردمان وارد شود."»
آهِ چیزها را فهمیدن طبیعتی سریع التأثیر و دلی حساس داشتن است. هارا با تماشای فرزند دلبندش فوسابو آه چیزها را دریافت لیکن به هیچ رو نمی گذاشت عشق پدری خانه ی دلش را فرا گیرد، بلکه دیدار فرزند اراده اش را در ایفای وظیفه ی سختی که به عهده ی سامورایی های آسانو گذاشته شده بود نیرومندتر هم کرد. با خود گفت که بعدها فوسابو از داشتن پدر جنگاوری که وظیفه ی خویش را بی کوچک ترین ضعف و تردید به انجام رسانیده و جانش را دلیرانه باخته خود را سرافراز و بزرگ خواهد یافت.
برادر کوچک هارا از درآمد و به برادر جنگاور خود درود فرستاد.
شب مهمانی ساده ای به افتخار بازگشت سرور خانواده برپا کردند و در برابر هر یک از افراد خانواده میزی لاک زده و روی آن آشی از گیاهان دریایی، ملخ های دریایی برشته، کلوچه هایی که توی آن ها پشت مازوی مارماهی نهاده و پخته بودند، گوشت جوجه و ریشه های فول هندی نهادند.
چون شام به پایان رسید اعضای خانواده ی هارا که تا آن زمان جرئت نکرده بودند درباره ی نقشه های آینده ی او سؤالی بکنند، موقع را برای فرونشانیدن انگیزه ی کنجکاوی خود مناسب یافتند و در این باره پرسش هایی از وی کردند. هارا روی به مادر خود کرد و گفت: «مادر گرامی، من کوشش بسیار کرده ام تا کاری مناسب حال خود پیدا کنم و ثروت و مکنتی به دست آرم. سرانجام با شاهزاده ای آشنا شدم و او مرا به خدمت خود پذیرفت. اکنون باید هر چه زودتر به شهر یدو بروم... آمده ام تا هم این خبر خوش را به شما بدهم و هم با شما خداحافظی کنم... باید فردا صبح زود از این جا بروم... اما در بهار آینده برمی گردم و همه ی شما را با خود به خانه ی تازه می برم.
خواهش می کنم تا آن روز برادرم را به جای من بزرگ و سرور خانواده بدانید. شاد و خرم بمانید!»
سپس روی به زن و برادر خود نمود و چنین گفت:
«برادرم، همسرم! شما باید با دلسوزی بسیار از مادرمان پرستاری و نگهداری کنید!» آن گاه کیسه ی پولی از جیب خود بیرون آورد و به آنان داد و به سخن خود چنین افزود: «این پول نیازمندی های فعلی شما را کفایت می کند. هرگز فراموش مکنید که مادر گرامی و محترم ما نباید کم و کاستی داشته باشد.»
برادر و همسر هارا در برابر او سر فرود آوردند و خاموشی جانشین سخن مرد رزم شد. نخستین کسی که این سکوت را شکست مادر پیر او بود که به دقت چشم به روی فرزند بزرگ خود دوخت و گفت: «پسرجان! بسیار شادم که می بینم کاری پیدا کرده ای و به شهر یدو می روی، اما دلم می خواهد که بتوانی به من راست بگویی که هدفت در این سفر چیست؟...» آن گاه لحن کلامش وقار بیشتری یافت: «آیا از این بیمناکی که اشک چشم من تو را از انجام دادن وظیفه ای مقدس باز دارد؟ من غرور مادر پهلوانی را دارم و از این روست که به زاری از تو می خواهم که با من سخن به راستی بگویی تا بعدها پشیمانی نبریم و تأسف نخوریم!...»
چیزی نمانده بود که هارا عقده ی دل پیش مادر بگشاید و آنچه در دل داشت به او بگوید، لیکن ترسید که پس از رفتن او دو زن از اندوه بسیار دیوانه شوند و از این رو بهتر آن دید که باز هم دروغ بگوید و چنین گفت: «مادر عزیزم! دلم از بدگمانی شما به درد آمد و غرق اندوه شد. راست است که من و یارانم نخست بر آن شده بودیم که کیرا را بکشیم، لیکن حالا مدتی است که بسیاری از یاران از این اندیشه برگشته و از انتقام گرفتن درگذشته اند. چرا باید من به شما که مادرم هستید دروغ بگویم و فریبتان بدهم؟»
آن گاه خود را بر زمین انداخت و پیش مادر سجده برد و رخ بر بوریای کف اتاق سایید و بدین ترتیب کوشید تا سرخی صورتش را از وی بپوشاند. در دل از دروغی که گفته بود ناخشنود و پشیمان بود.
مادر احساسات فرزند خویش را دریافت، لیکن هیچ به روی خود نیاورد و با لحنی رضایت آمیز به او گفت: «حالا دیگر خاطرم جمع شد!... فرزند عزیزم، خواهش می کنم اندکی هم به خودت برس! بامداد فردا با دمیدن خورشید حرکت کن! در ساعات گرم روز راه مرو! از شبنم شامگاهی بپرهیز! خسته ای! برو بخواب و از رنج راه بیاسای! فردا صبح زود من خود بیدارت می کنم.»
پیرزن در دل با خود گفت: «پسرم نباید با خود بگوید که مادرش با سخنان یا اعمال خود او را وادار کرد تا به سردارش بی وفایی کند.»
فردای آن روز بامدادِ زود هارا خانواده ی خود را بدرود گفت و روی به راه نهاد. در راه می کوشید که اندیشه های تیره و تار و اندوهباری را که بر سرش می تاختند از خود براند و با اندیشیدن به وظیفه ی مقدس خویش آرامش روحی خود را باز یابد.
عصر در سایه ی درختی نشست، سفره ی غذایش را گشود و آن را پر از کلوچه های برنجی و خوردنی های دیگر یافت و دریافت که مادرش آن ها را زاد راهش کرده است. کلوچه ای برداشت و پیش از خوردن، آن را به یاد مادر به پیشانی خود نهاد.
بیش از یک کلوچه در سفره نمانده بود که هارا با خود گفت: «این کلوچه پیش از رسیدن شب خشک می شود.» و چون دیگر گرسنه نبود ته مانده ی سفره اش را ریزریز کرد و پیش کبوترانی ریخت که بر بالای درختی، که هارا بر تنه ی آن تکیه داده بود، نشسته بودند. او با شادی و لذت بسیار به تماشای کبوتران پرداخت که خود چیزی از خرده نانها را نمی خوردند و همه ی آن ها را برای جوجگان خود می گذاشتند. هارا از دیدن فداکاری و از خودگذشتگی کبوتران به یاد مهر و محبتی افتاد که افراد خانواده اش با او کردند و با خود گفت: «آیا آدمیان مهر خانوادگی را از این مرغان کوچک باید بیاموزند؟...
مادرم همواره به من مهر ورزیده و برای خوشبخت کردنم از جان شیرین نیز دریغ نکرده است ولی من این مهر بی پایان را چگونه پاداش دادم؟... به شهر یدو می روم. در آن جا در جنگ کشته می شوم یا ناچار هاراگیری می کنم. وقتی این خبر را بشنود با خود می گوید: «شگفتا! من آن همه به پسرم خوش بین بودم، لیکن او ارجم نگذاشت و پیش از این که به پیشباز مرگ بشتابد به من دروغ گفت»... و سخت از دروغ گفتن من آزرده و اندوهگین می شود. گریه می کند، ناله و زاری می کند... آری من کار بدی کردم...»
از این اندیشه ها اندوهی چنان گران بر دلش نشست که دریافت با بار خاطری به آن سنگینی نمی تواند به راه خود برود. با خود اندیشید که هرگاه فردا زودتر راه بیفتد و تندتر راه برود می تواند به خانه اش برگردد و شب دیگری را در میان خانواده اش بگذراند. پس از راهی که آمده بود بازگشت و پیش از غروب خورشید به خانه اش رسید.
با مادرش خلوت کرد. در برابر پیرزن زانو زد و از دروغی که به او گفته بود پوزش خواست و با صدایی گرفته گفت: «وجدانم به من می گوید که گناهی بزرگ از من سر زده است، زیرا بی درنگ حقیقت را به شما اعتراف نکردم... شما اشتباه نکرده بودید. من برای گرفتن انتقام سرورم به شهر یدو می روم. این آخرین دیدار من و شماست. پدرم مرده است و جز شما کسی را ندارم. وظیفه ام بود که با شما زندگی کنم و تا جایی که بتوانم در خوش و خوشبخت ساختن شما بکوشم اما چگونه می توانم هم وظیفه ی فرزندی را به جای آورم و هم وظیفه ی وفاداری به سرور خویش را؟ مادر، فرزند ناشایست و ناسپاس خود را فراموش کنید!...»
پیرزن با دیده ای تر، لیکن لبخندی شیرین گوش به سخن فرزندش داد و سپس با مهربانی بسیار روی به او کرد و گفت: «من به خوبی دریافته بودم که تو از روی مهر و محبت حقیقت را از من پنهان می داشتی ولی حتی دمی نیز در پاکدلی تو تردید نکردم. اکنون بی نهایت از تو خرسندم که برگشتی و حقیقت را به من گفتی و به جرئت و شهامتم اعتماد کردی!... فرزند برو وظیفه ی خود را انجام ده! این نخستین وظیفه ی سامورایی است ... به یاد داشته باشد که برادرت پیش من خواهد بود و در آخرین سال های عمرم از من نگهداری خواهد کرد، لیکن هرگاه پسر دیگری هم نداشتم تو را بر آن می داشتم که نام ننگینی از خود برای فرزندت یادگار نگذاری... از این پس دیگر به فکر من مباش و جز وظیفه ی خویش به چیزی میندیش... بیا پیش از این که برویم و بخوابیم جام بدرود را با هم بنوشیم.»
هارا شب دیگری هم در کانون خانواده ی خود به سر برد و فردای آن روز صبح زود از خواب برخاست. او می دانست که مادرش پیش از همه ی افراد خانواده از خواب بیدار می شود و چون دید که او هنوز بیدار نشده است بسیار متحیر شد... پشت در اتاق مادرش رفت و در آن جا ایستاد و گوش فرا داد. لیکن از آن جا هم صدایی نشنید. دلش راضی نمی شد که بار دیگر مادرش را نبیند و با او بدرود نگوید و از خانه برود.
ساعت ها سپری می شد. ساعت هفت شد، ساعت هشت شد... ساعت نه شد... مردم رزم دیگر بیش از این نمی توانست درنگ کند. پریشانی و نگرانی فزاینده ای دلش را فرا گرفت. در اتاق مادر را باز کرد و وارد آن شد.
پیرزن را در بستر خود مرده یافت و دید جوی باریکی از خون بر حصیر کف اتاق ریخته است. نامه ای در کنار تن بی جان مادر به چشمش خورد.
هارا صدا کرد: «برادرم! همسرم! بدین جا بشتابید! مادرمان مرده است. ببینید به خاطر من چه کار کرده است...»
آنگاه با احترام بسیار نامه ی خون آلود را برگرفت و چنین خواند:
«فرزند عزیزم،
تو به قدری با من خوب و مهربان بودی که زبان از بیان آن ناتوان است. خوشبخت و سربلند زنی که چون تو فرزندی زاده است... دیشب پس از جدا شدن از تو مدتی با خود اندیشیدم و پس از تفکر بسیار وظیفه ی خود را دریافتم. تو باید بی آنکه نگرانی ای از طرف من داشته باشی به دشمن حمله کنی و بجنگی. اگر به فکر من باشی ممکن است دشمن این اقبال را به دست آورد که درون کلاهخود تو را ببیند. من به خشنودی بسیار به زندگی خود پایان می بخشم تا تو را از همه ی این نگرانی ها برهانم و بگذارم چون سامورایی شایسته ای با مرگ رو به رو شوی. فرزندم! من پیش از تو به دنیای تاریکی ها می شتابم. از این پس کیرا را نه تنها به چشم دشمن سرور بزرگوارت بلکه به چشم دژخیم مادرت هم بنگر و نمونه و سرمشق دلیری و جانبازی برای یاران خود باش!... می دانم که بی گمان چنین خواهی کرد و از این روست که به مرگ لبخند می زنم و در گسستن رشته ی زندگیم شتاب می کنم... درود من به برادرت ... درود من به همسرت... درود من به فوسابوی کوچولو و تو فرزند دلیر و دلبندم!
مادرت»

پی نوشت ها:

1. Hera.
2. Fusabo.
3. Kenkô.

منبع مقاله :
‎ داستانهای ژاپنی، ترجمه ی اردشیر نیکپور، تهران، انتشارات علمی و فرهنگی، چاپ اول فلیسین، (1383)

 




منبع :

رونین هارا و مادرش گردآوری توسط بخش شعر ،داستان ، ادبیات، کتاب سایت آکاایران

اخبار اکاایران

اخرین مطالب آکاایران

تبلیغات