آب مانانگارز -آکا

آکاایران: سرویس اندیشه آکا ایران؛ بخش شعر و ادبیات:

,مانانگارز,[categoriy]

آکاایران: آب مانانگارز



 

نویسنده: رنه والی صمد
مترجم: اردشیر نیک پور





 
 یک اسطوره از ماداگاسکار
دنگ! دنگ! دو دسته هاون بزرگ به آهنگی موزون یکی پس از دیگری فرود می آمد.
دسته هاونی که رازانی (1) به دست داشت می گفت: «دنگ! ...» و دسته هاونی که رازافی (2) به دست گرفته بود جوابش می داد: «دنگ!...»
دو خواهر با چنان شور و حرارتی کار می کردند که در اندک مدتی کار خود را انجام دادند. سپس برنج ها را در سینی سبدی ریختند و به پاک کردن آن ها پرداختند. چلتوک ها به پیش ماکیان هایی که پیش دویده بودند ریخته شدند.
دیگی بزرگ و پر از آب روی آتش نهاده شده بود. برنج ها را در آب جوشان ریختند. پس از نیم ساعت برنج پخت و خورده شد.
دو خواهر می بایست آن روز صبح زود از خواب برخیزند و غذای خانواده را آماده کنند و سپس برای فروش محصول زمین خود به بازار تاماتاو (3)، که شهری بود در نزدیکی ده آنان، بروند.
هر یک از دو دختر کوچک مالگاشی زنبیلی پر بر سر نهاده بود. آنان پهلو به پهلوی یکدیگر و با گام های بلند راه می رفتند و می کوشیدند زودتر به بازار برسند تا بتوانند کالای خود را به قیمتی مناسب بفروشند.
آن دو برای رفتن به شهر از روی پلی که بر رودخانه ی مانانگارز (4) بسته شده بود گذشتند و چون بارها آن را دیده بودند توجهی به آن ننمودند و حتی راهی را هم که به شهر می رفت نگاه نکردند و حال آن که دورنمایی زیبا و فرحبخش در برابرشان قرار داشت: چمنزارهایی بزرگ، آراسته به درختان عود و نارگیل و پاندانوس (5) دیده را می نواختند. در میان درختان کلبه هایی کوچک از نی بافته شده بودند، در پس نرده هایی از خیزران چندک زده بودند و هر چه به شهر نزدیک تر می شدند شماره ی آن ها بیشتر می گشت.
بازار تاماتاو مانند همیشه بسیار شلوغ بود، از ساعت ها پیش گروه بی شماری از خریداران و فروشندگان در آن جا گرد آمده بودند . با این همه دو خواهر توانستند گوشه ای برای خود پیدا کنند و آنچه در زنبیل های خود داشتند به صورت توده های کوچک به روی حصیرها بگسترند. آن ها میوه های انبه و گلابی هندی، پاپایه (6) و پی پانگه (7) و آمبروادو (8) و مارگوز (9) و میوه ها و سبزی هایی که نام های عجیب و طعم های بسیار خوشایند دارند، با خود برای فروش به بازار آورده بودند.
در زنبیل رازانی که آن را بر زمین نهاده بود، چند غاز و اردک بودند که پاهای آنان را به یکدیگر بسته بودند تا فرار نکنند. آن ها هیاهویی عجیب و کر کننده به راه انداخته بودند، گفتی می خواستند مشتریان را به طرف خود جلب کنند. فروش دو خواهر بسیار خوب و مطابق دلخواه بود. آنان پیش از بازگشت به دهکده لختی در برابر بساط فروشندگان هوایی (10) که از تناناریف آمده بودند و زیورهای چوبی و استخوانی و توردوزی های سرزمین امیرن (11) را برای فروش به آن بازار آورده بودند ایستادند و به حسرت بر آن ها نگریستند.
دختران کوچک که بسیار طناز و رعنا بودند دمی چند در برابر گردنبندها و انگشتری های بساط فروشندگان هندی ایستادند. خیلی دلشان می خواست که بهری از درآمد خود را که با دقت بسیار در گوشه ای از لامبای خود گره زده بودند، هزینه ی این چیزها بکنند، لیکن می دانستند که ساکنان دهکده مانانگارز توانگر نیستند. آنان آهی به حسرت کشیدند و بازار را ترک گفتند.
راه بازگشت با سرعت بیشتری پیموده شد زیرا بار رهنوردان سبک تر شده بود و دو خواهر کار بسیار داشتند که پیش از فرو رفتن آفتاب انجام دهند.
بهترین ساعات روز آن دو خواهر ساعاتی بود که با پدر و مادرشان در لب رود می نشستند و به گذر زورق های پر از موز و نارگیل می نگریستند.
رودخانه ی مانانگارز راهی پر پیچ و خم داشت لیکن بآرامی جریان می یافت. زندگی دو خواهر نیز مانند آب رودخانه در میان کار و آسایش بآرامی و خوشی می گذشت.
چون شب فرا می رسید پشه ها به آزارشان می پرداختند و رازانی و رازافی برای بازی و تفریح در پی کرم های شب تاب می دویدند. این حشرات درخشان گروه گروه می آمدند و چون فانوس هایی بسیار کوچک دم به دم روشن و خاموش می شدند.
دختران جوان این کرم های شب تاب را می گرفتند و بر گیسوان خویش می نهادند و آن ها چون نیمتاج هایی که در بازار به حسرت بر آن ها نگریسته بودند، بر سر دختران می درخشیدند.
ساحل شگفت انگیز رود مانانگارز شب هنگام هوایی ناسالم دارد، از این روی نمی بایست در آن جا درنگ کنند. پدر و مادر دو دختر فریاد می زدند: «آهای رازافی! آهای رازانی! بیایید برویم به خانه!...»
روزی نامه ای از تناناریف رسید و یکسانی و یکنواختی زندگی آن دو را به هم زد. خاله رازانانورو (12) که در پایتخت خانه داشت نامه ای نوشت و یکی از خواهرزادگانش را چند روزی به خانه ی خود دعوت کرده بود. چون مسافرت به تناناریف خرج بسیار داشت نوشته بود که از رازانی و رازافی یکی را برگزینند و پیش او بفرستند زیرا او نمی توانست هزینه‎ی سفر دو نفر را بدهد. جواب نامه را می بایست تا پس فردای آن روز به پست بدهند.
دو خواهر همه ی روز را خاموش بودند و به مسافرتی که بارها تعریفش را شنیده بودند، می اندیشیدند. پیش خود فکر می کردند که باید صبح زود از ایستگاه تاماتاو حرکت کنند.
راه آهن نخست از کرانه ی اقیانوس هند می گذشت. موج های سبز رنگ اقیانوس بر ماسه های ساحل می ریختند و کف می کردند و برای لیسیدن ریل ها پیش می آمدند و غریو بازگشتشان نفس نفس زدن های لکوموتیو را در خود خفه می کرد.
در آمبیلو (13) راه آهن ناگهان دور می زد و به میان زمین ها وارد شد و آن گاه از میان رشته ای از دهکده ها می گذشت که از کلبه هایی که در میان خیزران های غول آسا و درختان کهنسال انبه، روی پایه های چوبی ساخته شده بودند، تشکیل می یافتند.
منظره ی اطراف پس از آن که قطار از فانافانا (14) می گذشت تغییر می یافت و هوا خنک تر می شد. قطار نفس نفس زنان از راه های مارپیچ گردنه ی ماندراکا (15) که شیب های آن پوشیده از درختان میموزا و اوکالیپتوس بودند، بالا می رفت.
پیدایش خانه های کوچک یک طبقه که همه از گل خام و خاک رس ساخته شده بودند نشان آن بود که قطار به امیرن رسیده است. در آن جا درختان و گیاهان ناپدید می شوند ولی تا چشم کار می کند فرشی زمرّدین از برنجزاران دیده می شود و این فرش تا آستانه ی شهر تناناریف، که از دور دیده می شود، گسترده شده است.
شب در تناناریف آدم خود را در شهر پریان می پندارد، همه ی شهر که طبقه طبقه روی تپه ها قرار دارد، با هزاران چراغ می درخشد. در ایستگاه راه آهن اتومبیل ها و کالسکه هایی که یک نفر آن را می کشد به انتظار آمدن قطار و مسافران می ایستند.
بامدادان چه فرحبخش و سرورانگیز است که آدم پنجره های اتاق خود را بگشاید و دورنمای شهر را در زمینه ی آسمان نیلگون تماشا کند.
کاخ قدیمی ملکه روی بلندترین تپه ها هیکل عظیم خود را برافراشته و پایین تر از آن کاخ نخست وزیری قرار گرفته است. این دو کاخ بر همه ی خانه های سرخ رنگ شهر که گفتی به تصادف بر دامن تپه ها آویخته بودند و دشت ماهامازینا (16) که دریاچه ی آنوزی (17) چون فیروزه ای فراموش شده، در آن افتاده بود، تسلط داشتند.
چه مغازه های زیبایی، پر از اشیای شگفت انگیز در آن شهر بودند که چیزهایی که دو خواهر در بازار تاماتاو به حسرت بر آن ها نگریسته بودند در برابر آن ها بسیار ناچیز می نمودند...
حرکت اتومبیل ها و ایوان های غرق در گل و شکوفه...
دو خواهر غرق در این اندیشه ها بودند... دنگ! دنگ! دسته هاون رازانی آهسته تر و نرم تر از هر روز فرود می آمد و دسته هاون رازافی با صدای آهسته تری جواب آن را می داد: دنگ!
به هنگام پاک کردن برنج همه ی ماکیان ها به سوی آن دو دویدند زیرا دانه های سفید بسیاری از میان دست های آنان بر زمین می ریختند...
روز سپری می شد. رازانی با خود می اندیشید: «کاش مرا به این مسافرت بفرستند!» و رازافی در دل می گفت: «چرا مرا به این مسافرت نفرستند؟»
شامگاهان خانواده به عادت همیشگی به کنار رودخانه رفتند.
رازانی با خود می گفت: «هر کس آب مانانگارز... مگر در افسانه ای گفته نشده است که؟... چرا، چرا؟... همین طور است... دیشب پدرم می گفت که هر کس آب مانانگارز را بنوشد دیگر نمی تواند از این سرزمین دور شود...»
شب در رسید. همه در کلبه ی کوچک به خواب رفتند. لیکن رازانی که نتوانسته بود بخوابد از جای برخاست و پاورچین پاورچین از در کلبه بیرون رفت. او شیشه ی کوچکی را که در زیر لامبای خود پنهان کرده بود، به سینه می فشرد.
همه جا آرام و خاموش بود. دیگر زورقی به روی آب دیده نمی شد. هوا تیره و تار بود و تنها نقطه های کوچک و درخشان و رقصانی تیرگی یکدست آسمان را به هم می زدند. کرم های شب تاب به آهنگ وز و وز پشه ها که چون نوازندگان ناپیدایی خنیاگری می کردند به رقص پرداخته بودند.
رازافی به رودخانه، که با آرامش همیشگی خود جریان داشت، نزدیک شد و تنگ کوچکی را که با خود آورده بود با آب پر کرد.
اکنون هوا اندکی خنک تر شده بود. پشه ها به آزار او برخاستند. رازافی برخاست و خود را در لامبای سفید پشمی پیچیده و سپس به رسم مالگاشیان تنگ آب را بر سر نهاد و با گام های چست و چالاک به خانه دوید.
چون به خانه رسید، برای باز کردن دری که از چوب خیزران ساخته شده بود، کورمال کورمال دست پیش برد؛... وحشتا! دستش به دست شخصی دیگر خورد؛... هراسان به عقب برجست و به سینه ی رازافی برخورد؛...
دو فریاد در یک آن با صدای شکستن دو شیشه و ریختن آب آن ها بر زمین از گلوی دو خواهر برخاست.
صبح فردا نامه دیگری رسید . در آن نامه خاله رازانانورو هر دو خواهرزاده اش را به پایتخت دعوت کرده بود.
رازانی و رازافی در ایستگاه تاماتاو به قطار نشستند و در آن دم که از برابر امواج سبزگون اقیانوس هند، که روی ماسه های ساحلی می لغزیدند و کف می کردند، می گذشتند آن دو با خود می اندیشیدند که افسانه دروغ نبوده است.
دو خواهر از آب مانانگارز ننوشیده بودند.

به گزارش آکاایران: پی نوشت ها:

1. Razany.
2. Razafy.
3. Tamatave.
4. Manangarèze.
5. Pandanus.
6. Papayer.
7. pipangaye.
8. Ambrevado.
9. Margoze.
10. Hova. طبقه ی قدیمی مریناها (Merinas) مهم ترین قوم ماداگاسکاری بود. مریناها به چهار طبقه تقسیم شده بودند، طبقه ی آندرینا یعنی نجبا، هوا یعنی آزاد مردان، منتی ها (Maintys) یعنی آزادشدگان، اوندفو (Ondevo) یعنی بردگان. م.
11. Emyrne. جلگه ای است در جزیره ی ماداگاسکار در ناحیه ی تناناریف که دارای اقلیمی سالم است. م.
12. Razananoro.
13. Ambilo.
14. Fanafana.
15. Mandraka.
16. Mahamazina
17. Anozi.

منبع مقاله :
والی صمد، رنه؛ (1382)، داستان های ماداگاسکاری، ترجمه ی اردشیر نیک پور، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی، چاپ دوم.

 




منبع :

اخرین مطالب آکاایران

تبلیغات