شبح بونز

در این مقاله از سایت آکاایران مطلبی در مورد شبح بونز ارائه شده است ، همچنین برای مشاهده مقالات بیشتر در دسته شعر ،داستان و ادبیات از سایت مقالات هنر آکاایران مقالات بیشتری را مشاهده نمایید

آکاایران: سرویس اندیشه آکا ایران؛ بخش شعر و ادبیات:

شبح بونز
,بونز,[categoriy]

آکاایران: شبح بونز



 

نویسنده: فلیسین شاله
برگردان: اردشیر نیکپور



 

به گزارش آکاایران:  اسطوره ای از ژاپن

نامو آمیدا بوتسو! نامو آمیدا بوتسو! (1)
معنای این جمله در ژاپن این است: «تو را می پرستم ای بودای جاویدان! تو را می پرستم ای خدای جاویدان!».
بونزی (2) این دعای بودایی را در مسافرخانه ی محقری نزدیک شهر ناگویا (3) زیر لب زمزمه می کرد. او برای خوردن غذا وارد آن جا شده بود. لیکن کسی توجهی به او نمی کرد و نمی آمد از او بپرسد چه می خواهد بخورد. مرد روحانی با بردباری و حوصله ی بسیار منتظر بود تا یکی از کارکنان مسافرخانه توجهی به آن مرد فروتن و پر آزرم بکند.
بونز مردی کوچک و ریزاندام بود. مانند همه ی روحانیان بودایی موی سرش را از ته تراشیده بود. در رخساره زرد و لاغر و خندانش آثار پرهیزگاری پاکدلانه و مهربانی اطمینان بخشی دیده می شد.
اندکی دورتر از وی رونینی نشسته بود.
رونین (4) ها جنگاوران سرگردان و بی سرداری بودند که در اکناف کشور ژاپن به دنبال حوادث می گشتند. این جنگاوران سرگردان و ولگرد را در ژاپن به خیزابه هایی تشبیه می کردند که به فشار امواج بزرگ به جنب و جوش و حرکت در می آیند.
این رونین مردی درشت اندام و لاغرمیان ولی نیرومند بود. او نیز مانند روحانی بودایی چهره ای زرد و لاغر و رخساری پرچین و چروک داشت؛ لیکن این زردی و لاغری و چین و چروک ها نتیجه ی تعمق در کار دین نبود بلکه نشانه ی بی چیزی و نداری و زندگی سخت و پر مخاطره ی او بود.
رونین نیز به مسافرخانه آمده بود تا غذایی بخورد و اندکی از رنج راه بیاساید. با ناشکیبایی دست به هم زد و پیشخدمت را فرا خواند. زن خدمتکار از دور گفت: «آمدم.» و به تالار شتافت لیکن چون به آستانه ی در تالار غذاخوری رسید مردد ایستاد و ندانست نخست به خدمت کدام یک از دو مسافر بشتابد.
بونز به او گفت: «نخست به خدمت جنگاور بشتابید، زیرا ایشان پیش از من به این جا آمده اند و بی گمان بیش از من شتاب دارند.»
لیکن جنگاور به ادب بسیار گفت: «نه، خواهش می کنم نخست خدمت ایشان را بکنید، زیرا مردی روحانی بسی بیش از سواری سرگردان شایسته ی بزرگداشت است.»
دو مرد در فروتنی و ادب با هم به همچشمی پرداختند. هر دو از جای برخاستند و همدیگر را درود گفتند و در برابر هم سر فرود آوردند و طبق معمول آهی، که نشانه ی ادب و تواضع بود، برکشیدند.
رونین گفت: «من تاجیماشومه (5) نام دارم.» و سپس ضمن خوردن غذای خود که عبارت بود از کاسه ای برنج که آن را با جوانه های خیزران و ریشه های فول هندی چاشنی زده بودند با هم به گفتگو پرداختند و دریافتند که هر دو از راه شرقی دریا یعنی جاده ی معروف توکایدو (6) به شهر کیوتو (7) می روند. در این صورت چرا هر یک به تنهایی این راه دور و دراز را طی کند؟ آیا بهتر نبود که با هم راه بپیمایند؟ بونز و رونین بر آن شدند که مدتی دست از تنها زیستن و گوشه گرفتن بشویند و در این راه همراه شوند و پنجاه و سه منزل راه را، که تا پایتخت ژاپن باقی مانده بود، با هم بپیمایند.
هیچ کدام باری گران و دست و پاگیر نداشتند. تنها خواسته و دارایی رونین دو شمشیر سامورایی (جنگجویی) بود. بونز نیز بسته ای کوچک به دست داشت، که آن را در دستمالی آبی رنگ نهاده و گوشه های دستمال را به هم گره زده بود.

دو مسافر مدتی خرم و شادان راه پیمودند و تأثرات خود را از حوادث و مناظری که در راه می دیدند به یکدیگر باز گفتند. نیک اندیشی و پاک دلی روحانی مهربان سبب شد که هر دو از مناظر و دورنماهای اشیا و جانوران لذتی بیشتر ببرند. او خویشتن را فراموش می کرد و در نتیجه می توانست به هر چیزی که می دید مهر بورزد. تاجیما شومه نیز که به نوبه ی خود از زندگی تجربه های بسیار آموخته بود زبانی شیرین و بیانی فرح انگیز داشت. هر دو هزاران آفرین به بخت و اقبال خود می فرستادند که یاری موافق و همراهی مهربان و شایسته نصیبشان کرده بود.

جاده ی توکایدو چشم اندازهای شورانگیزی دارد و شاهراهی است پر رفت و آمد. بونزها و رونین های دیگری نیز در آن راه در حرکت بودند. زائران پاک دین گروه گروه به زیارت پرستشگاهی معروف می شتافتند. بندبازان و قصه سرایان دوره گرد و گدایانی هم که سر زیر کلاه های بزرگ حصیری کرده بودند تا هرگز شناخته نشوند، در این شاهراه در رفت و آمد بودند.
موکب دایمیو (8) یی فرا رسید. دایمیوها جامه های باشکوه بر تن کرده بودند. یا بر اسبی راهوار سوار بودند یا بر تخت روانی که چند تن آن را می بردند نشسته بودند و سامورایی (9) ها و کمانداران و درفش دارانشان در التزام رکابشان راه می سپردند. روستاییان و بازرگانان چون در راه به آنان برمی خوردند خود را به زمین می انداختند و پیشانی به خاک می سودند و بدین گونه آنان را درود می فرستادند... اکنون دو موکب دایمیو در جاده به هم رسیده بودند. کدام یک پیشتر باید بگذرد؟ بی گمان موکب دایمیویی که دارایی و املاک فراوان تر داشت.
شاعری نیز در این شاهراه راه می سپرد. او یکدم از نگریستن به دورنماهای زیبا خسته نمی شد. رسامی هم مسافر این راه بود که صحنه ای زیبا از مسافرخانه های کوچک سر راه ترسیم کرده بود تا سپس آن را به صورت یک پرده ی نقاشی درآورد...
(این شاهراه، که میان توکیو و کیوتو کشیده بود و اکنون نیز وجود دارد، جاده ای سنگفرش و قدیمی است که دو طرفش را درختان سرو و صنوبر و کاج فرا گرفته است.)
فردای آن روز که مرد جنگاور و مرد روحانی با هم همراه شدند تاجیما شومه گذشته ی خود را برای بونز حکایت کرد. از امیران و خان هایی که او پیش از رونین شدن در خدمتشان بوده، از دلاوری هایی که در جنگ ها کرده یا از دیگران دیده بود داستان ها گفت.
بونز به هیچ روی او را نکوهش نکرد که چرا جنگ و پیکار پیشه کرده، خود را در معرض هلاک انداخته و آدم کشته؛ زیرا اگر چه می دانست آزردن و رنجه کردن جانداران گناهی بزرگ است این را هم نیک می دانست که نمی توان همه ی مردمان را به کیش خود درآورد و دارای چنین عقیده ای کرد. هر کس خواهش هایی دارد و نمی تواند در برابر آن ها مقاومت ورزد. هر کس سرنوشتی غیر از سرنوشت دیگری دارد. همه پس از مردن دوباره به صورت آدمی یا جانور به دنیا باز می گردند و همه اندک اندک به نهایت کمال یعنی به نیروانا (10) می رسند. نیروانا حالتی است که در آن منی و مایی از میان برمی خیزد و خودخواهی ها و خویشتن پرستی ها نابود می شود. همه ی مردمان و حتی همه ی جانوران و گیاهان و اشیا روزی به سر حد کمال خواهد رسید و چون بودا موجودی کامل خواهند شد. حتی کوچک ترین غبار راه هم روزی بودایی خواهد شد.
بونز هر چند یکبار ورد مذهبی «نامو آمیدا بوتسو! نامو آمیدا بوتسو!» را زیر لب تکرار می کرد. او نیز به نوبه ی خود اندیشه ها و آرزوهای دینی خود را برای تاجیما شومه شرح داد. پهلوان سرگردان سخنان او را با ادب و تواضع بسیار گوش می داد و ایرادی نمی کرد و مخالفتی نمی نمود. روحانی بودایی چند داستان بودایی و به خصوص داستان آن شاهزاده ی هندی را برای پهلوان سرگردان حکایت کرد که ملکه ای بی آزرم و تیره درون روزی هر دو چشم او را کور کرد. لیکن شاهزاده آن زن را بخشید زیرا به یاد آورد که بودا، رهاننده ی آدمیان، گفته است: «هرگاه کینه را با کینه پاسخ دهند چگونه می توان تخم کینه را از جهان برانداخت؟...»
چند روزی گذشت. دو همراه یار جانی یکدیگر شدند. بونز احساس کرد که دیگر نمی تواند راز خود را از دوستش پنهان دارد و با شوخی ساده لوحانه ای به همراه خود گفت: «می توانی حدس بزنی که در این بسته که من دمی از خود دور نمی کنم چه هست؟»
رونین پاسخ داد: «چه می دانم! آیا چیزی گرانبها در آن است؟»
- آری، چیزی بسیار پربها!
- فهمیدم. سبحه ای است که به هنگام زیارت پرستشگاهی بزرگ بدست آورده اید.
- نه!
- کتاب مقدسی است حاوی امثله و داستان های شیرین دینی، شبیه مثال هایی کهگاه به من بگویید!
- باز هم نه.
رونین خواست بگوید: «پس یکی از دندان های بوداست.» اما از این طنز بیجا خودداری کرد و گفت: «نمی توانم حدس بزنم چه در دستمال دارید.» آنگاه بونز به او گفت: «در این دستمال پنج کیلو و نیم پول نقره هست!»
قاه قاه خنده ی رونین بلند شد.
- شوخی می کنی! زیرا هرگاه شما این همه پول داشتید در کنار جاده ها نمی ایستادید و گدایی نمی کردید، بلکه جامه های پاکیزه و با شکوه به تن می کردید و به جای خوابیدن در مسافرخانه های پست و محقر مرا به فرود آمدن و غذا خوردن در مهمانسراهای بزرگ باشکوه می خواندید!
بونز بیش از پیش خوشحال شد و گفت: «نه، رفیق! شوخی می کنم. براستی هم پنج کیلو و نیم پول نقره در این دستمال است. اما من این پول ها را برای این جمع نکرده ام که به مصرف خویشتن برسانم. می خواهید راز من و این نقره ها را بدانید؟ اکنون دوستی ما به جایی رسیده که من با اعتماد کامل می توانم راز خود را پیش شما بگشایم.
من روزی از شهر اوموری (11) به پرستشگاه ایکه گامی(12) رفتم. شاید شما این بخش ژاپن را بشناسید (رونین سرش را جنباند یعنی که آری می شناسم). هیچ گاه طبیعت مانند آن روز به چشم من زیبا و فریبا نیامده بود. هوا بسیار دلکش و فرحبخش و دل من از شادی و سروری اسرار آمیز لبریز بود. به ناگاه از پرستشگاه ایکه گامی صدای پرطنین سنجی برخاست و دینداران را به پرستش و نیایش فراخواند. من بیش از پیش خویشتن را سپاسگزار بودا یافتم و با خود عهد کردم که زندگی خود را وقف تهیه و برافراشتن مجسمه ی مفرغی زیبایی از وی بکنم. سالیان دراز در همه جای ژاپن گشتم و برای گردآوردن پول پیکر بودا گدایی و دریوزگی کردم. اکنون به کیوتو می روم تا پیکرتراشی پیدا کنم که بتواند آرزوی دیرین مرا جامه ی عمل بپوشاند.»
چشمان کوچک بونز از اندیشه ی برآورده شدن آرزوی خود از شادی و سرور درخشید.
- بودا، روی گل فول هندی چهار زانو می نشیند و دست راستش را به محاذات شانه اش بلند می کند و مچ دستش را به بیرون برمی گرداند تا جهان را برکت بخشد. فروغ خرد و فرزانگی بر پیشانیش می درخشد و بر دهانش زیباترین و دلنشین ترین لبخندها نقش می بندد...
بونز به سخن خود چنین ادامه داد: «حال دانستید که چرا این همه را این بسته ی کوچک مراقبت می کنم!» و سپس برای این که تفریح بیشتری کرده باشد این مثل عامیانه را زد «مردی که گنجی با خود می برد خطر را به همراه دارد...» لیکن به لحنی مهر آمیز افزود که: «اما من با پهلوانی دلیر همراهم و از خطر نمی هراسم!».
تاجیما شومه به ادب در برابر بونز سرفرود آورد، لیکن حالش به هیچ روی با شادی مطمئن مرد روحانی قابل مقایسه نبود. او ناگهان به اندیشه فرو رفت و از همراه خود عقب تر ماند. با گام های بلند و چهره ی گرفته و پیشانی پرچین راه می رفت و با خود می گفت: «من روزگاری از وفادارترین و شایسته ترین سواران بودم و بارها زندگی خود را در راه سرورم به مخاطره افکندم. سپس پهلوانی سرگردان شدم و در این مدت تا آن جا که می توانستم از ناتوانان و توانایان دستگیری کردم، لیکن هیچ گاه نتوانستم ده یک پولی را هم که این مرد روحانی ابله برای برافراشتن پیکر بودا و افزودن مجسمه ی زشتی به مجسمه های زشت دیگر گرد آورده به چنگ آورم. اکنون در بدترین وضعی از تنگدستی و بی چیزی به سر می برم و سالم از چهل گذشته و غبار پیری بر چهره ام نشسته است.»
در ژاپن قدیم چهل سالگی را آغاز پیری می دانستند و در این موقع مرد اینکیو (13) می شد یعنی از دنیا دست می شست.

رونین آهی کشید و دوباره با خود گفت: «حالا دیگر پهلوانی بی سرور و سردارم و امیدی هم به پیدا کردن سرور ندارم... هرگاه بخش کوچکی از پول های این کشیش به من برسد چه خوشبخت می شوم! لیکن این مرد هرگز به فکر این نمی افتد که این پول را به من ببخشد و اگر هم چنین اندیشه ای به دلش راه یابد با ترس و هراس بسیار آن را از خانه ی دل بیرون می راند و خرج کردن کوچک ترین قسمتی از این پول را در راهی دیگر گناهی بزرگ می شمارد...»

رشک بدین گونه تاجیما شومه را پریشان خاطر ساخته بود و آزارش می داد. گاه آرزو می کرد که ای کاش بونز گنج خود را گم کند و یا آن را جایی بگذارد و فراموش کند تا وی آن را برباید و پای به گریز نهد. حتی گاهی وسوسه ای نیرومند بر روان او چیره می شد و با خود می گفت: «در حقیقت زندگی چیزی جز تعاقب و توالی حوادث خوب و بد نیست. آدمی باید از فرصت مناسب سود جوید و حتی گاهی باید خود چنین فرصتی را بیافریند...»
تاجیما شومه نخست این افکار گناه آمیز را از سر به در می راند، لیکن آن ها باز می گشتند و بیش از پیش به آزارش می پرداختند. پهلوان می خواست برای ربودن بسته ی پول بونز راهی پیدا کند که خطر گرفتاری و کیفر نداشته باشد.
راهب پاکدل و مهربان بودایی دگرگون شدن حال رونین را در نیافت. او را دوست خود پنداشت و گمان بد بدو نبرد.
دو همراه به کوانا (14) رسیدند. در آن جا دریا در خشکی پیش آمده، راه را گرفته است... مردمان ناگزیرند با کشتی بادبانی به آن سوی خلیج بروند. کشتیران در حدود سی مسافر سوار کرد و کشتی را به آن سوی خلیج راند.
بونز به هنگام سوار شدن در کشتی گامی به غلط برداشت و چیزی نماند که در دریا بیفتد. تاجیما شومه از دیدن این واقعه ناگهان اندیشه ی شومی در دل خود یافت. راه از میان برداشتن مرد روحانی را پیدا کرده بود. وسوسه ی اهریمنی این بار چنان پرکشش و نیرومند و شتابگر بود که رونین تاب ایستادگی در برابر آن نیاورد.
دو همراه در انتهای کشتی، دور از دیگران نشستند و بسته ی گرانبها را در کنار خود نهادند. رونین ماهی زیبایی را در دریا به بونز نشان داد. چون مرد روحانی از روی کنجکاوی برای دیدن ماهی از لبه ی کشتی به پایین خم شد، رونین ناگهان او را به دریا افکند. رونین دقیقه ای چند صبر کرد و سپس فریاد برآورد که: «ای داد، نگه دارید! کشتی را نگه دارید، همراه من در آب افتاد!»
لیکن بادی تند برخاسته، بادبان ها کاملاً گشوده بود و کشتی چنان شتابان پیش می تاخت که وقتی کشتیبان توانست کشتی را از حرکت باز دارد بونز در زیر آب ناپدید شده بود.
تاجیما شومه بنای گریه و زاری نهاد و گفت: «بونز تیزه روز پسر عم من بود. ما با هم با پرستشگاه نیکوکاران می رفتیم. دریغ که بی کس و تنها ماندم!»
دیگر کشتی نشینان نیز در اندوه رونین شریک شدند. رونین اندکی یپش از لنگر انداختن کشتی گفت: «ما ناگزیریم این حادثه را به مقامات دولتی گزارش کنیم. لیکن آنان همه را به پای بازپرسی و بازرسی می کشند و از کار و کاسبی باز می دارند. خود من هم کاری فوری و فوتی دارم!... بیش از همه ممکن است مزاحم کشتیبان بشوند و او را به بی مبالاتی و سهل انگاری متهم کنند. آیا بهتر نیست که همه در این باره خاموش بمانیم؟ خود من پس از رسیدن به کیوتو حادثه را به مجمع روحانیان اطلاع می دهم!»
کشتیبان و کشتی نشینان گفتند: برای رهانیدن کشتیبان از مزاحمت مقامات دولتی راهی که می نمایی بهترین راهها و تدبیرت عالی ترین تدبیرهاست. آنگاه همه تصمیم گرفتندکه در این باره سکوت کنند و کلمه ای پیش دیگران بر زبان نرانند.
چون کشتی به ساحل رسید. تاجیما شومه شتابان از آن بیرون آمد و کیسه ی پول را هم با خود برد.
شب در مهمانسرایی فرود آمد و چون تنها شد دستمال آبی رنگ را باز کرد و دید که راهب بودایی دروغ نمی گفته و براستی پنج کیلو و نیم پول نقره در آن است.
اکنون دیگر این پول از آن او شده بود.
تاجیما شومه با خود اندیشید که این پول را سرمایه ای برای خود می کنم و بدین ترتیب از فقر و تنگدستی می رهم و دیگر از آینده ی خود نگرانی و هراسی نخواهم داشت.
رونین به کیوتو رفت. در آن شهر نام و پیشه ی خود را تغییر داد و دست از سپاهیگری و پهلوانی شست و بازرگانی پیشه کرد.
اکنون دیگر تاجیما شومه نام نداشت بلکه آقایی بود توکوبی (15) نام که بازرگانی برنج می کرد. شمشیرهای پهلوانی خود را در پارچه ای گرانبها پیچید و در صندوقی پنهان کرد. آن گاه با شور و حرارتی بسیار به تجارت پرداخت و کارش هم روز به روز بالا گرفت. زن گرفت و پسری آورد، لیکن گاهی اندوهی گران در دل خود می یافت، زیرا با خود می اندیشید که روزگار خوب کنونی خود را با ارتکاب بدترین و شوم ترین جنایت ها به دست آورده است. برای بیرون راندن این اندیشه ی دل آزار و خالی کردن کاسه ی دل از زهر پشیمانی و ندامت با کوشش و حرارت بیشتری دل به کار می داد و با کار و فعالیت بسیار، هم بر ثروتش می افزود و هم جنایتش را به دست فراموشی می سپرد.
سه سال از آن روز که رونین در کیوتو جای گزیده بود سپری شد. کم کم احساس می کرد که بسیار خسته و فرسوده شده و باید مدتی از رنج کار کردن بیاساید. خانه ای زیبا، که در میان باغی سبز و خرم بنا شده بود، خرید. باغچه پر از درختان پر شکوفه ی گیلاس و آلبالو بود و برای تزیین باغ جا به جا کاج هایی در میان درختان گیلاس و آلبالو کاشته بودند.
روزی که رونین به خانه ی تازه ی خود رفت این اندیشه ی جانفرسا به دلش راه یافت که این دارایی و مکنت را از کجا آورده است. بسیار کوشید تا این اندیشه را از سر به در کند و این مثل عامیانه را پیاپی با خود تکرار کرد که «تنگدستی آموزگار بدی است!» با خود گفت: «نفرین به سرنوشت و بخت من باد که تنگدست و بی چیز به جهان آمدم. بی چیزی و نداری بود که مرا به دزدی و آدم کشی واداشت».
لیکن بیهوده بهانه و ستاویزی برای خود می تراشید و سعی در برائت خود می کرد. به هیچ روی نمی توانست خویشتن را قانع کند و آرامش وجدانش را بازیابد. می دانست و نیک هم می دانست که اگر می خواست و اراده می کرد می توانست در برابر وسوسه ی اهریمنی ایستادگی کند. رفتار دوستانه و اعتماد راهب مهربان را به یاد می آورد و از این یاد آوری آتش پشیمانی و پریشانی در دلش تیزتر می شد.
چون شب فرا رسید، از خانه بیرون آمد و در پرتو دل انگیز ماه به باغچه ی خانه اش رفت تا در آن جا گردش کند. ناگهان چشمش خود به خود به درخت کاجی دوخته شد. شگفتا! آیا چهره ی مبهم آدمی بود که با تنه و شاخ و برگ کاج در هم آمیخته بود؟ آری، چهره ی آدمی بود که دم به دم روشن تر و آشکارتر می گشت. نخست سری پیدا شد، سپس کله ی تراشیده و گونه های فرو رفته و پرآژنگ و تنه ای کوچک و ناتوان. گفتی مرده ای روی دو پا ایستاده بود. چهره اش کبود شده، چشمانش از حدقه بیرون افتاده بودند. چنین می نمود که در آب خفه شده است. لیکن مرده ی عجیبی بود... تکان می خورد. مغروق جان یافت. عجب! مثل این بود که لبخند هم می زد... او یا بونز بود یا لااقل شبح او...
شبح پیش آمد... به سوی توکوبی که از ترس بر جای خود میخکوب شده بود آمد. بزرگ شد، بزرگتر شد و رونین پیشین را در میان بازوان بی گوشت و استخوانی خود گرفت و فشرده و چهره اش را به روی او خم کرد.
هرگاه کسی دیگر جز مردی جنگاور بود، از ترس و هراس بیهوش می شد یا می افتاد و می مرد، لیکن پیدایش خطر جرئت و دلیری پیشین را در دل توکوبی بیدار کرد. به یاد آورد که پیش از این سامورایی بوده است. از باغچه به خانه دوید و شمشیر خود را که چون یادبود مقدسی حفظ کرده بود برداشت و به باغچه بازگشت. با تیغ آبدار خود بر شبح بونز حمله آورد و از چپ و راست تیغ بر آن زد. لیکن شبح چون مه بامدادان که پرتو آفتاب بر آن بتابد؛ دمی ناپدید می شد و دوباره شکل می بست و بار دیگر خود را به روی دشمن خویش می انداخت.
توکوبی به یک زخمه ی شمشیر سر از تن شبح جدا کرد؛ لیکن سر بریده بازگشت و دوباره بر شانه های شبح جای گرفت.
تمام آن شب میان توکوبی و شبح جنگ و زد و خورد ادامه یافت و تنها بامدادان شبح بونز ناپدید شد.
فردا و پس فردا نیز شبح از همان کاج جدا شد و بر او تاخت و توکوبی از آن پیکار با تنی خسته و روانی افسرده بیرون آمد.
رونین پیشین، که روزهای خود را در ترس از فرا رسیدن شب و پیدا شدن کابوس سهمگین بونز می گذراند، سرانجام بر آن شد که چون شب و تاریکی فرا رسد به اتاق خود برود و هوس دیدن باغچه ی زیبا و خرم خود را نکند و از آن جا بیرون نرود. لیکن از این تدبیر نیز طرفی نبست و این بار شبح راهب به اتاق او آمد و خیره خیره به او نگریست.
مردی که پیش از این رونین بود بیمار شد. تمام روز را بر بستر افتاده بود و پیاپی زیر لب می گفت: «بدبختی! بدبختی! بونز! بونز! جنایت و مجازات، جنایت و مجازات
همسرش کاردان ترین پزشکان را به بالین او آورد. آنان گفتند که توکوبی هذیان می گوید. داروهایی برای درمانش تجویز کردند لیکن این داروها نیز مؤثر نیفتادند.
درد عجب توکوبی بازرگان در بخشی که او در آن جا خانه داشت نقل مجالس و محافل شد.
در محله ای که توکوبی خانه داشت، راهبی نیز به سر می برد که به هوش و خرد و مهربانی بسیار مشهور بود. مردمان چون گرفتار دردی یا مشکلی می شدند پیش او می رفتند و از وی چاره جویی می کردند.
روزی یکی از خدمتکاران توکوبی گرفتار شگفت انگیز سرور خود را برای راهب حکایت کرد. راهب چون سخن خدمتکار را درباره ی بیماری عجیب و نادیده ی بازرگان شنید به دیدن و آزمودن او اظهار علاقه کرد و به زن خدمتکار گفت: «پیش بانوی خود برو و به او بگو اکنون که از آن همه پزشک نامدار نتیجه ای نگرفته اید اجازه بفرمایید راهب ساده و پاکدلی هم از ایشان بازدید کند، زیرا آن جا که دارو مؤثر نشود دعا بیشتر اثر می کند!»
زن توکوبی راهب را به خانه ی خود خواند و حادثه ی عجیبی را که خانواده ی او را پریشان ساخته بود به تفصیل برای وی شرح داد و آن گاه او را به اتاق شوهر خود برد. لیکن چون راهب پای در اتاق بیمار نهاد توکوبی فریاد برآورد که: «خود اوست! خود اوست!... بونز است! خود بونز است. هیچ گاه او را به این روشنی و آشکاری ندیده بودم... از آن روز که ... آمده است مرا شکنجه بدهد... بگیریدش!.. مرا از دستش برهانید! به دادم برسید! به دادم برسید!»
دندان های توکوبی از ترس و وحشت به هم می خورد و تنش می لرزید. لحاف به سر کشید و روی خود را در زیر آن پنهان کرد.
راهب خواهش کرد تا او را به بیمار تنها بگذارند. آن گاه به بستر بیمار نزدیک شد و آهسته در گوش او گفت: «آری، اشتباه نمی کنی. خود منم. همان بونزم که سه سال پیش در نزدیکی شهر کوانا به دریا انداختی.»
توکوبی همچنان می لرزید. اعضای تنش، چون به دار آویخته ای که باد تکانش دهد، به هم می خورد... هیچگاه شبح با او سخن نگفته بود. اکنون چه شکنجه و عذاب تازه ای برایش اندیشیده بود؟

راهب اندیشه ی او را دریافت و گفت: «من شبح و کابوس نیستم، بلکه آدمی زنده و جاندارم. همان راهبی هستم که سه سال پیش در جاده ی توکایدو با شما همراه شدم. شما مرا غرق کردید یا بهتر بگویم کوشیدید غرقم کنید. خوشبختانه من شنا می دانستم و چون در آب افتادم غوطه خوردم و سپس بالا آمدم و شناکنان خود را به ساحل رسانیدم و سپس در جستجوی شما برآمدم تا پولم را باز پس گیرم، پولی که آن را برای تهیه و برافراشتن مجسمه ی بوداگرد آورده بودم، لیکن هر چه تکاپو کردم نشانی از شما نیافتم. آنگاه زندگی آواره و سرگردان خود را از سر گرفتم و باز پولی گرد آوردم و توانستم مجسمه ای مفرغی از بودا برافرازم. قضا را چندی پیش در محله ای خانه کردم که خانه ی شما نیز در آن جاست. در این جا از مردم شنیدم که شما به این درد گرفتار شده اید. من سبب درد شما را دریافتم و اکنون می بینم که گمانم به خطا نرفته است. شما به جنایتی ننگین دست زدید؛ اما من مردی روحانی ام و باید شما را ببخشم. بودا گفته است: «هرگاه کینه را با کینه پاسخ دهند چگونه ممکن است تخم کینه از جهان برافتد؟» باید کینه از جهان برافتد و تنها راه برانداختن کینه گذشت و بخشایش است. دل آسوده دارید و یقین بدانید که من کینه و عداوتی از شما به دل ندارم. باور کنید و به رویم نگاه کنید!»

توکوبی به خود جرئت داد و به قربانی خود نگریست و دید که راهب به روی او لبخند می زند. آرامشی بسیار بر دلش نشست؛ لیکن از دیدن گذشت و بخشایش شگرف آن مرد حالش چنان دگرگون شد که بی اختیار زار زار گریست. سپس لب به سخن گشود و از مرد روحانی سپاسگزاری کرد و اظهار پشیمانی و ندامت نمود و چنین گفت: «از گناه من درگذرید! مرا ببخشید! چه بگویم؟... من در نتیجه ی یک دیوانگی شما را در دریا افکندم تا پولتان را بدزدم. مرا ببخشید، من مردی بسیار بدبختم!... آن گاه...»
بونز گفت: «آری، آدمی با دلی پاک و بی آلایش پا به جهان می نهد لیکن زندگی او را تباه می سازد. فقر و تنگدستی آموزگار بدی است. تنگدستی آدمی را به گناهانی وا می دارد که چون به خوشی و راحت برسد پشیمانی و ندامت می خورد!».
توکوبی گفت: «من از کرده ی خود سخت پشیمانم. پشیمانی و ندامت رنج و شکنجه ی بسیارم داده است. شبی شبح شما را دیدم و از آن پس دیگر دمی جانم آرام نیافته است.»
راهب گفت: «وجدان گناهکار کابوس ها و وهم هایی برمی انگیزد تا روانش را بیازارد و آشفته و پریشان سازد. گناهکار از زمزمه ی باد در شاخ و برگ درختان، از صدای به هم خوردن منقار لک لک ها به هراس می افتد.»
باز رونین پیشین و راهب مهربان چنان به مهر و صفا با هم به گفت وگو پرداختند که گفتی دو یار جانی اند و حادثه ای میان آنان اتفاق نیفتاده است. توکوبی به راهب گفت: «بگذارید پشیمانی خود را با تقدیم دو برابر پولی که از شما دزدیده ام اثبات کنم!»
- نه! نه! من دیگر نیازمند پول نیستم زیرا مجسمه ی مفرغی بودا را تهیه کرده ام.
- خواهش می کنم اجازه بدهید این پول را به شما تقدیم کنم... و گرنه چنین خواهم پنداشت که از دل و جان مرا نبخشیده اید. شما این پول را می توانید میان نیازمندان پخش کنید!
- بسیار خوب! خوب! این پول را برای دادن به نیازمندان از شما می پذیرم... اکنون من از این جا می روم... اگر می خواهید روح مرا شاد کنید، از این پس با مردمان خوب و مهربان باشید. از گناهان دیگران درگذرید. بیچارگان و تنگدستان را یاری کنید... سایونارا... (یعنی خداحافظ)!
توکوبی بازرگان سلامت تن و آرامش روانش را بازیافت و روزهای پیری خود را به پرهیزگاری و خوش رفتاری و خرمی گذرانید. دستی بخشنده و دلی مهربان پیدا کرد و بیش از هر کسی از راهبان دوره گرد دستگیری کرد. گاهگاهی نیز چون راهبان زیر لب زمزمه می کرد:
«نامو آمیدا بوتسو! نامو آمیدا بوتسو!»

پی نوشت ها:

1. Namu Amida Butsu.
2.Bonze واژه ای است ژاپنی به معنای کشیش و روحانی.
3. Nagoya.
4. Rônin.
5. Tajima Shume.
6. Tôkaido.
7. Kyôto.
8. Daimyô امیر یا خان.
9. Samurai جنگاوران فرمانبر دایمیوها.
10. Nirvâna یعنی فنای محض و منظور از آن در دین بودایی این است که آدمی در نتیجه ی از میان بردن همه ی خواهش ها و آرزوهای فردی به پاداشی برسد که از دوباره زادن نجات یابد و نیز به معنای آرامشی است که درد و رنج همراه ندارد - م.
11. Omori.
12. lkegami.
13. lnkyo.
14. Kuana.
15. Tokubei.

منبع مقاله :
‎ داستانهای ژاپنی، ترجمه ی اردشیر نیکپور، تهران، انتشارات علمی و فرهنگی، چاپ اول فلیسین، (1383)

 




منبع :

شبح بونز گردآوری توسط بخش شعر ،داستان ، ادبیات، کتاب سایت آکاایران

اخبار اکاایران

تبلیغات