افسانه ی مائی ئور -آکا

آکاایران: سرویس اندیشه آکا ایران؛ بخش شعر و ادبیات:

,افسانه,مائی,[categoriy]

آکاایران: افسانه ی مائی ئور



 

نویسنده: ا. و. دوفور
مترجم: اردشیر نیکپور



 

به گزارش آکاایران:  اسطوره ای از تاهیتی

آن روز من در فاره ی (خانه) «تئیوا» (1) بودم، و او مهماندار من بود. درخت نان بزرگی سایه ی خود را بر سر ما گسترده بود و نمی گذاشت گرمای خورشید به ما برسد.
مهماندار من روی به من نمود و پرسید: «آیا هیچ متوجه شده ای که برگ های مائی ئور (درخت نان) به لبان ترک خورده ی انسان ها می ماند؟
- آری متوجه شده ام و حاضرم شرط ببندم که در این باره هم افسانه ی زیبا و دلنشینی وجود دارد.
- کمی صبر کن تا آن را به یاد بیاورم، کله ام پیر و فرسوده شده است و اغلب دچار فراموشی می شود.
او سیگار «پاندانوس» (2) بزرگی روشن کرد و خاموش گشت و در خویشتن فرو رفت، گفتنی در میان دود آبی رنگ خوشبو دنبال خاطراتی می گشت که از حافظه ی او گریخته بودند.
***
مدت ها پیش، خیلی پیشتر از آن که سفید پوستان در جزیره های ما پیاده شوند، خشکسالی سختی در جزیره های ما پدید آمد. خورشید درختان و مردمان را می پژمرد و می سوزانید و از پای در می آورد. حتی برگ های پهن درختان بزرگ نارگیل هم زرد و پژمرده شدند و چون بال های مرغ بی جانی از شاخه ها آویختند. در همه ی قبیله ها مردم می مردند و کسانی که زنده مانده بودند به حال مرگ افتاده بودند و چشم بر آسمان دوخته بودند، که گفتی در تابستانی ابدی فرو رفته بود.
فاره ی کوچکی که در زیر «پوره آئو» (3)ی بزرگی چندک زده بود، با این که از زمین و آسمان آتش می بارید، تا اندازه ای خنک بود.
«موئه»(4) بر حصیری بافته شده از پاندانوس دراز کشیده بود و در رؤیا و خیال فرو رفته بود و نگاه دیدگان بزرگ سیاهش در سرزمین سبز و خرم دوردستی گم شده بود. «آراتوآ»(5)، نامزد او، که او را چنان زیبا و دلفریب می یافت، برای به خواب کردن او آواز دلنشینی سر داد:
«موئه، موئه، تو چون گل جوزکوثل، چون آبشاری در زیر آسمانی پرستاره زیبا هستی! نیاز دیدگان من به لبخند تو بسی بیشتر از نیازی است که رهنوردی خسته و فرسوده به میوه های خنک آبدار دارد. زلفان تو تیره تر از تیره ترین شب هاست و هیچ گلی بوی خوش آن ها را ندارد. لبان تو چون گل سرخی است که بر چهره ات شکفته است. گلوی تو چون مرغکی که می میرد به آرامی تکان می خورد.
«ای موئه، موئه! دست های من به کار بردن نیزه ی صید وال را در آب های سفید کنار آبسنگ ها آموخته اند و زورق من تندترین و سبک ترین زورق هاست.
«شانه ی من توانایی این را دارد که سنگین ترین زنبیل های میوه را برای پیشکش کردن به تو حمل کند. دام ماهیگیری من می تواند بزرگ ترین و زیباترین ماهیان را برای هدیه کردن به تو بگیرد!
«لیکن، موئه چه سود که من و تو باید به زودی بمیریم. در برابر گرمای خورشید نه از زیبایی تو کاری ساخته است نه از بازوان من، نه از زورق من، نه از دام ماهیگیری من،...
موئه با لذت بسیار به آواز نامزد خود گوش داد و دیگر نخواست بمیرد. می خواست زنده بماند، هم خودش زنده بماند و هم آراتو آ،... پس زلفان بلندش را به دوش قهوه ای رنگ خود ریخت و روی به سوی او برگردانید و گفت:
- من پیرمرد فرزانه ای را می شناسم که او را «تاآروآ» می خوانند. او در کوهستان زندگی می کند. می گویند روزی که من از مادر زادم او به مادر من گفته است که من چون ستاره ی بامدادی زیبا خواهم بود و او زندگی خود را به من خواهد بخشید. برویم و او را پیدا کنیم!
و آن دو تصمیم گرفتند که به کوهستانی که تا آروآ در آن به سر می برد، بروند.
خبر وعده ای که پیر فرزانه در روز زادن موئه به مادر او داده بود در میان قبیله ها چون نوای تنبوری که در دره ها بپیچد، پراکنده شد و خانه ی کوچک زیر درختان پوره آئو به صورت زیارتگاهی در آمد و همه برای برآورده شدن امید و آرزوی خود به سوی آن شتافتند.
***
دو جوان از کوهستان بالا می رفتند و صفی طولانی از مردان و زنان چون ماری دراز به دنبال آنان بالا می خزید و ناله ها و التماس های آنان در هوای گرم و دم کرده بر آسمان می رفت:
- ای موئه، ای موئه...
تا آروآ شامگاهان پیدا شد.
پیرمرد قدی بلند داشت و ریش سفیدش از روی «تاپا» (6) یش تا روی پاهایش می افتاد. بر شاخه ای از لیموی وحشی که خارهای آن را کنده بودند، تکیه داده بود و در سراسر وجود او چنان نیروی آرامی به چشم می خورد که به دیدن او همه ی قبیله ها دریافتند که رهایی و سلامتشان به دست اوست.
موئه به تنهایی به طرف او رفت و بر تخته سنگ بلندی ایستاد و گفت: «ای پیر فرزانه ی گرامی! تو در آن روز که من زاییده شدم به مادرم گفتی که من چون ستاره ی بامدادی زیبا خواهم بود و تو زندگی خود را به من خواهی بخشید. من امروز آمده ام به تو بگویم که می خواهم با کسی که دوستش دارم زنده بمانم! ما می خواهیم زنده بمانیم!»
- موئه، من به قول خود وفا می کنم، تو چون ستاره ی بامدادی زیبا، چون گل جوز کوثل تر و تازه هستی و من زیبایی تو را جاودان خواهم ساخت.
- تو این پسر جوان را که در پی تو آمده است دوست می داری و چون او را می بینی، دلت سرشار از عشق می گردد، من عشق تو را جاودان خواهم ساخت!
- تو می خواهی زنده بمانی و من زندگی ات را جاودان خواهم ساخت!
و معجزه صورت گرفت. تنه ی تاآروآی خردمند در هوای شامگاهی که از دره ها بالا می آمد، آب شد. بازوانش دراز گشتند و به صورت شاخه ها و ترکه های پوشیده از برگ و میوه درآمدند. پاهایش در زمین فرو رفتند و به صورت ریشه در آمدند وتنه اش چون تنه ی درختان کهنسال گره دار گشت.
معجزه تکمیل شد؛ آب در بستر رودخانه ها روان گشت و گل ها و گیاهان و درختان سبز شدند.
قبیله ها سرودخوانان سر خود را خم کردند و از زیر شاخه های درختی که غرق در میوه بود، گذشتند و به سوی دریا آمدند.
***
این هم افسانه ی مائی ئور که در آن گفته شده است که چرا این درخت برگ هایی چون لبان مردمان دارد!... حالا دلت می خواهد برویم و ماهی بگیریم!
ما که «پاره ئو»ی ساده ای بر تن داشتیم با قایق رفتیم تا در کنار آبسنگ ها ماهی بگیریم و بیاوریم و در آتش کباب بکنیم و آن را با «مائی ئور» (میوه ی درخت نان) گرم بخوریم.

پی نوشت ها:

1. Teive.
2. Pandanus. درختی است با برگ های دراز و برنده چون لبه ی تیغ، برگ های آن را می کوبند و نرم می کنند و با آن ها فرش حصیری و کلاه و غیره می بافند.
3. Pureau. درختی است که در ریگزار می روید و چوبی بسیار سبک دارد و با آن لنگر زورق و شناورهای مخصوص تور ماهیگیری می سازند و کودکان به آسانی می توانند از آن هر چیزی را که بخواهند بتراشند.
4. Moe.
5. Aratua.
6. Tapa. جامه ی قدیمی که با رشته های گیاهی بافته می شود.

منبع مقاله :
دوفور، ا. و.؛ (1386)، داستان های تاهیتی و دریاهای جنوب، ترجمه ی اردشیر نیکپور، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی، چاپ دوم

 




منبع :

اخبار اکاایران