دختر آب ها و ماهیگیر بینوا -آکا

آکاایران: سرویس اندیشه آکا ایران؛ بخش شعر و ادبیات:

,دختر,ماهیگیر,بینوا,[categoriy]

آکاایران: دختر آب ها و ماهیگیر بینوا



 

نویسنده: رنه والی صمد
مترجم: اردشیر نیک پور





 
 یک اسطوره از ماداگاسکار
این هم داستان دختر آب ها که همسر مردی شد.
مدت ها پیش ماهیگیری رنسوا (1) نام در دهکده ی «سه انبه» به سر می برد. این دهکده عبارت از چند کلبه ی فالفا (2) یی بود که سه درخت کهن سال و عظیم انبه با برگ های تیره ی خود بر آنها سایه انداخته بودند.
همه ی ساکنان این دهکده مردمی میانه حال بودند، نه توانگر و دارا بودند و نه تنگدست و بی چیز. هر خانواده ای چند گاو، کشتزار ذرتی و شالیزاری داشت. در همه جا درخت موز رسته بود و ساکنان دهکده کاری جز این نداشتند که دست دراز کنند و میوه ی آنها را بچینند.
زنان با رشته های رافیا (3) (نخل) روی دستگاه های بافندگی ابتدایی خود یا ریسمان می بافتند و یا حصیرهایی به رنگ های تند، که شب ها آن ها را پهن می کردند و به رویشان می خوابیدند.
در برابر هر کلبه ای هاون بزرگی نهاده شده بود که در آن برنج می کوبیدند. دیگی گلی به روی چند سنگ قرار داده بودند که در آن غذای خود را می پختند. همچنین، چون خیزران بلندی در کدوغلیانی ای میان تهی فرو کرده بودند که سپیده دمان زنان آن ها را بر دوش می نهادند و پشت سر هم به سوی برکه می رفتند تا از آن آب بردارند و به خانه بیاورند. آنان در کنار برکه می نشستند و با هم از هر دری سخن می گفتند.
رنسوای ماهیگیر هیچ چیز نداشت. نه شالیزاری داشت، نه گاوی و نه قطعه زمینی که در آن ذرت بکارد. هر بامداد بر زورق کوچک خود، که عبارت از تنه ی درختی بود، که آن را گود کرده بود، می نشست و به دریاچه می رفت.
چون به میانه ی دریاچه می رسید قایقش را بر ستونی، که در آن جا بود، می بست و خود در آن می نشست و نی های ماهیگیری خود را با یکی از پاهای خود نگه می داشت.
گاه رنسوا خوابش می برد زیرا برکه ماهی بسیار نداشت و گاه ناچار می شد ساعت های دراز به انتظار بنشیند تا مگر چند ماهی کوچک به دام افکند با آن ها شکم خود را سیر کند و زنده بماند.
پس رنسوا وقت و فرصت کافی برای اندیشیدن به حال و وضع نابسامان خود داشت. مالگاشیان برای زنده ماندن به چیزهای بسیار احتیاج ندارند، لیکن فقر و تنگدستی بسیار ماهیگیر بیچاره را از پای درمی آورد.
بامدادی ماهیگیر دید که یکی از نی هایش ناگهان در آب فرو رفت. او شتابان آن را گرفت و با همه ی نیرو و توانش بالا کشید، لیکن با تعجب و حیرت بسیار دید که قلاب ماهیگیری در پیچ و خم گیسوانی سیاه گیر کرده است که او آن را نخست پیچک آبی پنداشت.
زیبا دختری جوان در برابر ماهیگیر، که از حیرت و تحسین و وحشت می لرزید، پدیدار شد. دختر آب ها با صدای شیرین و لطیف خود که به دل انگیزترین نواهای موسیقی می مانست او را مطمئن کرد و از وحشت بیرونش آورد. به او گفت: «نام من زازاواویندرانو (4) است و در قعر دریاچه خانه دارم، من از چندی پیش تو را می شناختم و مراقبت بودم. بدبختی و بینواایی تو دلم را به درد آورده است، می خواهم تو را یاری کنم. من زن تو می شوم و خوشبخت و توانگرت می گردانم اما به یک شرط و آن شرط این است که هرگز نباید به کسی بگویی من از کجا آمده ام وگرنه ترکت می کنم و تو دیگر نمی توانی مرا ببینی. سوگند یاد کن که هرگز راز دختر آب ها را پیش کسی فاش نخواهی کرد.»
دختر چنان زیبا بود که رنسوا به یک نگاه به او علاقه مند شد و سوگند یاد کرد که هرگز به کسی نگوید او از کجا آمده است.
هنوز هوا روشن نشده بود و آن دو توانستند بی آنکه دیده شوند به کلبه ی ماهیگیر بروند.
پس از آن روز رنسوا هر روز صید بسیار می گرفت و آنها را در دهکده با چیزهای دیگر مبادله می کرد و بدین گونه دیری برنیامد که از توانگرترین ماهیگیران شد و راحت ترین خانه ها و زیباترین برنجزارهای دهکده را خرید.
روزی زازاواویندرانو به شوهر خود گفت: «به جنگل برو و چند درخت را بینداز و آنجا را به صورت چراگاهی برای گاوان درآور. درِ آن جا باید به سوی دریاچه باز شود.»
رنسوا بی آنکه پرسشی بکند در پی انجام دادن سفارش زنش رفت زیرا او دختر آب ها را چندان دوست می داشت که هرگز درباره ی خواهش و سفارش او چون و چرا نمی کرد.
رنسوا بی درنگ شروع به کار کرد و در اندک مدتی چمنزاری در میان جنگل ایجاد کرد و دور آن را چپر کشید. فردای روزی که چمنزار آماده شد رنسوا نیز مانند همه ی مردمان دهکده دید چمنزارش پر از گاوان زیبا شده است و از تعجّب و حیرت بر جای خشکید.
لیکن خوشبختی و پیشرفت او رشک و کین در دل گروهی برانگیخت و زبان آنان به بدگویی از رنسوا به کار افتاد. شامگاهان که زنان دهکده برای آوردن آب به برکه می رفتند مدتی در کنار آن می ایستادند و پرگویی می کردند. آنان می دانستند که رنسوا زنی دارد لیکن نمی دانستند که او را از کجا آورده است. زیبایی و رعنایی و رفتار غرورآمیز او دل زنان دهکده را سرشار از رشک کرده بود، اندکی هم از او می ترسیدند و جرئت نمی یافتند درباره ی او پرسشی از ماهیگیر بکنند.
روزی به مناسبت اجرای مراسم سوگواری رئیس دهکده، جشنی بزرگ برپا شد و مهمانی ای بزرگ داده شد. مالگاشیان به خاک سپردن مرده را جشن می گیرند. باید مرده را پاس داشت و گریه ای شایسته برایش کرد و بهترین طرز احترام به مرده در نظر آنان خوردن و نوشیدن و سر و صدای بسیار راه انداختن است.
دوستان رنسوا بر آن شدند که در یکی از این فرصت ها او را مست کنند و رازش را از دلش بیرون بکشند. آنان مقدار زیادی به او بتسابتسا (5) نوشانیدند.
چون رنسوا مست شد او را به کناری بردند تا هرگاه رازش را نگوید به قتلش برسانند و رنسوا که هم به وحشت افتاده بود و هم خرد از دست داده بود به آنان حکایت کرد که چگونه زنش را از میان آب های دریاچه گرفته است.
در بازگشت به خانه رنسوا دختر آب ها را در آستانه ی در به انتظار خود ایستاده دید. چهره ی زیبایش افسرده و غمزده بود و گیسوان سیاه بلندش بر شانه هایش پریشان شده بودند، گفتی در سوگ عزیزی نشسته بود. او به شوهر خود گفت: «دریغ که نتوانستی به قولی که داده بودی و سوگندی که خورده بودی وفادار باشی و راز مرا فاش نکنی. من به قعر دریاچه، که پدر و مادرم در آن خانه دارند باز می گردم. به خاطر تو آنان را ترک گفتم اما تو شایستگی این فداکاری و از خودگذشتگی را نداشتی. چرا می خوردی؟ خانواده ی من از میخوارگی وحشت دارند. نه، تو شایسته ی خوشبختی و آسایشی که من به تو بخشیده بودم نیستی. من هم اکنون تو را ترک می گویم. دیگر مرا نتوانی دید. خداحافظ
آن گاه به سوی دریاچه دوید و خود را در آب انداخت و ناپدید شد. ماهیگیر هر چه در کنار دریاچه نشست و التماس و زاری کرد و از کرده ی خود پشیمانی نمود و پوزش خواست در او تأثیر نکرد. ساعت ها بر آن کوشید که سبب رفتارش را به او شرح دهد. لیکن حرف دختر آب ها یکی بود و تغییر نمی پذیرفت.
رنسوا مدت های درازی جرئت نکرد برود و ماهی بگیرد و اندک اندک دچار بینوایی و بدبختی شد، گاوانش از چمنزار بیرون رفتند و ناپدید شدند زیرا او فراموش کرده بود در آن را ببندد. می گویند که گاوها از دریاچه آمده بودند و به آن جا بازگشته اند.

به گزارش آکاایران: پی نوشت ها:

1. Rainsoa.
2. Falfa ریشه و برگ نخل های دشتی.
3. Rafia.
4. Zazavavindrano.
5. Betsabetsa. نوشابه ای است که از تخمیر نیشکر به دست می آید.

منبع مقاله :
والی صمد، رنه؛ (1382)، داستان های ماداگاسکاری، ترجمه ی اردشیر نیک پور، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی، چاپ دوم.

 




منبع :

اخبار اکاایران

اخرین مطالب آکاایران

تبلیغات