برزگر -آکا

آکاایران: سرویس اندیشه آکا ایران؛ بخش شعر و ادبیات:

,برزگر,[categoriy]

آکاایران: برزگر



 

نویسنده: رنه والی صمد
مترجم: اردشیر نیک پور





 
یک اسطوره از ماداگاسکار
سپیده دمان تسیتانانتسوا (1) حصیر خود را لوله کرد و روی به راه نهاد. پیش از آن که خورشید پرتو زرین خود را بر برنجزارها بتابد، تسیتانانتسوا، که مردی برزگر بود، دهکده ی خود را، که در کنار رودخانه به خواب رفته بود، پشت سر نهاد و وارد جنگل شد.
او با گام های آهسته زیر شاخ و برگ های انبوه و میان رشته ها و پیچک هایی که از درختان غول آسا آویخته و سقفی تشکیل داده بودند که مانع از رسیدن روشنایی خورشید به زمین می شد، پیش می رفت. او با تبر خود پیچک ها و خزه ها را، که چون گیسوانی دراز و آشفته از درختان آویخته بودند، می برید و کنار می زد و راه برای خود باز می کرد.
بوی سنگین ثعلبی ها و سرخس ها هوا را سنگین تر کرده بود. حتی آواز پرنده ای هم خاموشی اضطراب انگیز و غمناک جنگل را به هم نمی زد. لیکن تسیتانانتسوا چنان غرق اندیشه بود که توجهی به چیزی نداشت. او به کشتزارهای ذرت خود، به شالیزارهای خود می اندیشید که مدتی بود دستخوش حمله و یغمای ماکیان های دشتی شده بودند. او با آن پرندگان آزارگر به جنگ، به جنگی سخت و بی امان آغاز کرده بود. آنان را پیاپی و بی آن که دمی مهلتشان بدهد تعقیب می کرد و برای دور راندنشان از هر وسیله ای که به فکرش می رسید سود می جست، لیکن دشمنان بدجنس او هر بار با گروهی انبوه تر و عده ای بیشتر باز می گشتند. آنان تنها به کشتزارهای او حمله می کردند و محصولات او را به یغما می بردند و با کشتزارهای همسایگان او کاری نداشتند.
برزگر که از پیکار با آنان خسته شده بود تصمیم گرفت برود و پیرمرد جنگل را پیدا کند و از او در راندن دشمنان خود تدبیر و چاره بخواهد.
پیر جنگل که میکئا (2) نام داشت تنه ی درخت کهنسال تنومندی را خالی کرده بود و در آن می نشست. جز عسل چیزی نمی خورد و همه چیز را می دانست.
تسیتانانتسوا مدتی در جنگل انبوه و اسرارآمیز راه می رفت لیکن بیمی از گم شدن نداشت زیرا بارها در آن جنگل گشته بود و می توانست راه رفته را به آسانی در میان درهم و برهمی نخل های فزاینده و درختان عناب و ماهون های هزارساله بازیابد.
به او گفته بودند جادوگر در پای درخت انجیر هندی می ایستد. تسیتانانتسوا پس از گذشتن از جایی باز و بی درخت دوباره وارد جنگل شد و درختی را که نشانه هایش را به او داده بودند، از دور شناخت. شاخه های آن درخت فرود آویخته و به زمین رسیده بودند و ریشه گرفته بودند و هر یک به صورت تنه ای دیگر درآمده بود.
جادوگر که هاله ای از زنبوران طلایی دور و برش را فرا گرفته بود چهارزانو نشسته بود و خطوطی بر زمین می کشید و روی آن ها دانه هایی به رنگ های روشن می نهاد.
چون تسیتانانتسوا به او نزدیک شد، بی آن که سرش را بلند کند و نگاهی به او بکند با دست اشاره ای کرد و زنبوران او را در میان گرفتند و سنگری جاندار در اطرافش پدید آوردند.
برزگر ایستاد و به پیرمرد درود فرستاد. پیرمرد دوباره دستش را بلند کرد و این بار زنبوران ناپدید شدند و تنها وز و وزشان از شاخه های بلند به گوش رسید. تسیتانانتسوا روی به جادوگر کرد و گفت: «ای فرزانه ی جنگل نشین! من به چاره جویی پیش تو آمده ام. تو هر چیزی را می دانی. پرندگان، کشتزارهای مرا نابود می کنند، بگو چه باید بکنم که از دست آنان رهایی یابم؟»
میکئا پاسخی به او نداد و با نوک انگشتانش دانه ها را در برابر خود زیر و رو کرد و سپس بر آن ها فوت کرد و وردهایی خواند. آن گاه آن ها را با ترتیبی خاص بر زمین چید و دمی از خواندن ورد باز نایستاد.
تسیتانانتسوا با دلهره و اضطراب بسیار به انتظار ایستاده بود. مپی سیکیدی (3) (غیبگو) سرانجام سر برداشت و کدو غلیانی ای را که از تنه ی درخت آویخته بود برداشت و به برزگر داد و گفت: «ناپیدایان چنین می گویند که تو باید زمین های خود را با این زهر گیاهی آبیاری کنی. آن را باید به هر طرف کشتزارهای خود بپاشی! چیزی که به دست خواهی آورد فزون از حد و شمار خواهد بود!»
جادوگر پس از گفتن این جملات دستش را برافراشت و نوار زنبوران بدین اشاره شتابان بازآمد و روی سر سفید او هاله وار حلقه زد.
تسیتانانتسوا در برابر جادوگر سر فرود آورد و بی آن که مزد و پاداشی به او بدهد از آن جا رفت. دادن مزد و پاداش رسم نبود زیرا پیر جنگل جز عسل چیزی نمی خورد و شب زیر شاخه های درختان می خوابید و نیازی به چیزی نداشت.
در بازگشت تسیتانانتسوا زودتر از رفتن راه خود را پیمود زیرا راه را قبلاً هموار کرده بود و کاری جز این نداشت که ردپاهایی را که چند ساعت پیش در پشت سر خود نهاده بود بگیرد و برود. او به ساحر و گفته های او اعتماد و اطمینان بسیار داشت از این رو می دوید تا هر چه زودتر زهر را آزمایش کنند.
تسیتانانتسوا پس از رسیدن به خانه دمی نیاسود و غذایی نخورد و یکسر به کشتزار رفت و همه ی زمین های خود را از طول و عرض و از شرق و غرب و شمال و جنوب آب زهرآگین پاشید.
چون زهری که در کدو قلیانی بود تمام شد و حتی قطره ای هم از آن نماند تسیتانانتسوا به خانه بازگشت و بر حصیری دراز کشید و با این اندیشه ی لذتبخش که فردا برمی خیزد و می رود و کالبدهای بی جان عده ی بسیاری از پرندگان آزارگر را بر زمین افتاده می بیند، به خواب رفت. مگر جادوگر نگفته بود که آنچه جمع خواهد کرد فزون از شمار خواهد بود؟
چون فردا شد و تسیتانانتسوا به کشتزار خود رفت با شگفتی بسیار دید که نه تنها هیچ یک از پرندگان بی جان بر زمین نیفتاده اند بلکه عده ی آنان بیشتر هم شده اما گیاهی کوتاه و انبوه بر زمین روییده است. خشمگین شد و با خود گفت: «پیر جنگل ریشخندم کرده است.»
لیکن تسیتانانتسوا از کسانی نبود که به آسانی نومید می شوند، او سوگند یاد کرد که بر پرندگان چیره شود و با خود اندیشید که اگر زهر اثری نکرد دام هایی بگستراند. پس با رشته هایی از درختی به نام کیمبائو (4) که در کنار رود زیبایی که ماکیان های دشتی و گاوان و مردگان برای نوشیدن آب به آن جا می رفتند، روییده بود، دام هایی ساخت. در این موقع چشمش به آب افتاد و شاخه ای از این درخت را در رودخانه شناور دید، خم شد تا آن را از آب بگیرد. لیکن دریغ! تنه ی درخت در آب فرو رفت و آرواره های هراس انگیز کایمانی (5) باز شدند و او را در میان گرفتند.
پرندگانی که در کنار رودخانه نشسته بودند و آب می نوشیدند سخت متأثر و متأسف شدند زیرا آنان دلی پاک و مهربان داشتند و هرگز کینه و دشمنی کسی را به دل نمی گرفتند. به شور نشستند تا چاره ای برای رها شدن تسیتانانتسوا بجویند. آنان بی درنگ بر فراز غول رودخانه که هنوز به زیر آب نرفته بود به پرواز درآمدند و چنین می خواندند:
«ای سرور بزرگ با خود چه می بری؟
ای شاه رودخانه چه با خود می بری؟»
کایمان جوابی نداد. دیدگان کوچکش را بست و به تکان دادن تسیتانانتسوا بیچاره، که در میان آرواره های موحش او گیر کرده بود، پرداخت. لیکن گنجشکان دوباره خواندند:
«ای وای، ای شاه رودخانه!
چه با خود می بری.»
کایمان دیدگان کوچکش را بر هم نهاد و آرواره هایش را سخت تر به هم فشرد و از میان دندان هایش چنین جواب داد:
«من این می چرخانم،
و با خود می برم!»
کایمان خشمگین نبود و به طرز خاص خود شوخی می کرد. لیکن گنجشکان از کوشش باز نایستادند. چون توده ای انبوه و یک پارچه برفراز سر کایمان پریدند و او را به باد سؤال گرفتند. کایمان خسته شد و برای رهانیدن خود از دست مرغان چنین جواب داد: «مگر شکاری که من کرده ام و با خود می برم از آن شما است که این همه سؤال می کنید؟ من این را شکار کرده ام و آن را از آن خود می دانم و رهایش نمی کنم.»
برای کایمان بهتر بود به جای حرف زدن و جواب دادن به زیر آب برود اما خوشبختانه این جانور سترگ عقل و هوش ندارد.
او برای بر زبان راندن جملاتی چنین بلند و طولانی ناچار بود دهانش را باز کند و تسیتانانتسوا که خدا خدا می کرد کایمان دمی دهانش را باز کند از فرصت سود جست و خود را به کنار رودخانه رسانید و نجات یافت.
کایمان از حقه ای که خورده بود سخت شرمگین شده بود و از خشم خون خونش را می خورد به زیر آب رفت و به کنام خود خزید تا دیده نشود و دستخوش ریشخند پرندگان نگردد و آوازهای پیروزمندانه ی آنان را نشنود.
پس از آن روز گنجشکان و کشاورزان دوستان یکدل و یک جان یکدیگر شدند.
پیر جنگل می دانست چه می کند. آبی که او آن را زهر نامیده بود گیاهی زیبا از زمین رویانید که بعدها غذای گنجشگان گشت زیرا آن را بیش از هر گیاهی دوست دارند. هر موجودی باید با چیزی شکم خود را سیر کند.
پیشینیان چنین حکایت کرده اند، باور می کنید؟ اگر باور کنید هوا خوب خواهد شد اگر باور نکنید باران خواهد آمد.
دروغگو من نیستم؛...

به گزارش آکاایران: پی نوشت ها:

1. Tsitanantsoa.
2. Mikèa.
3. Mpisikidy.
4. Kimbao.
5. Caiman. از انواع تمساح ها است که بیشتر در رودخانه های بزرگ آمریکا و چین زندگی می کند و دارای پوزه ای دراز است و از پوستش چرم می سازند. م.

منبع مقاله :
والی صمد، رنه؛ (1382)، داستان های ماداگاسکاری، ترجمه ی اردشیر نیک پور، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی، چاپ دوم.

 




منبع :

اخبار اکاایران

اخرین مطالب آکاایران

تبلیغات