دهن لقی یا تسیکیفوی جهانگرد -آکا

آکاایران: سرویس اندیشه آکا ایران؛ بخش شعر و ادبیات:

,تسیکیفوی,جهانگرد,[categoriy]

آکاایران: دهن لقی یا تسیکیفوی جهانگرد



 

نویسنده: رنه والی صمد
مترجم: اردشیر نیک پور





 
یک اسطوره از ماداگاسکار
تسیکیفو (1) پس از غیبتی طولانی به دهکده ی خود باز می گشت. سپیده دمان بیدار شده و روی به راه نهاده بود.
او برای رسیدن به خانه می بایست از جنگلی بزرگ بگذرد. در آن جنگل درختان راست سر بر آسمان افراشته بودند، گفتی می خواستند به روشنایی دست یابند. پیچک ها رشته های خود را از فراز شاخساران در میان تنه های خاکستری آویخته و حرکت و پیشروی را دشوار کرده بود.
تسیکیفو خسته و فرسوده بود و ثعلبی ها با گل های درشت خود که به پروانه های بزرگ می مانستند بویی سنگین در هوا می پراکندند و راهرو خسته را کسل می کردند. دلش می خواست دراز بکشد و بخوابد. گام هایش را آهسته تر کرد. در این دم پایش به سنگ سفیدی خورد. خم شد و آن سنگ را برداشت.
نه آن چیز سنگ نبود. کله ای بود.
تسیکیفو در پای درختی نشست و کله را نگاه کرد. آن را در میان دو دست خود این سو و آن سو می گردانید و فکر می کرد...
چنان به فکر فرو رفته بود که خبر از حال خود نداشت. بلندبلند حرف می زد، با کله حرف می زد، از او می پرسید: «از کجا آمده ای، در زندگی چه کار می کردی؟ آن گاه که زبانی در کامت می چرخید آیا حرف هایی زدی که غبار غم و ملال از دل شنونده بزداید و یا چون نیش زنبور در جان خسته دلان فرو می رفت. آیا در این کاسه های چشم که اکنون خالی هستند دیدگانی قرار داشته اند که از آن ها پرتو مهر بیرون می تابید یا شرار نفرت و کین؟ آیا در پرده های گوشت سخنان زهرآگین و دل آزار طنین می انداخت و یا نغمه های شورانگیز و سخنان دلنشین؟ آیا دلت پر از اندیشه های پست و حیوانی بود یا احساسات و افکاری شریف و جوانمردانه؟»
تسیکیفو کله را در میان دو دست خود می چرخانید و پیاپی از این پرسش ها می کرد.
ناگهان کله به سخن درآمد و گفت: «بس است، چرا مرا این همه آزار می دهی؟»
رهنورد ترسید و کله را به روی گیاهان انداخت و چون گیاهان بلند و انبوه بودند صدمه ای به کله نرسید. سپس تسیکیوف که از قماش مردانی نبود که مدتی دراز در ترس و وحشت به سر ببرد کله را به طرز مناسبی به روی خزه، در برابر خود نهاد و پرسش های خود را از سر گرفت: «بگو ببینم در زندگی چه می کردی؟ آیا مدت درازی است مرده ای؟ سبب مرگت چه بود؟»
کله به سخن آمد و گفت: «می خواهی سبب مرگ مرا بدانی؟ بدان که دهن لقی سبب مرگ من بود.»
- نه، من حرف تو را باور نمی کنم چون تا به حال دهن لقی کسی را نکشته است!
کله تکرار کرد: «می خواهی از سبب مرگ من آگاه شوی؟ بدان که دهن لقی سبب مرگ من شد.»
کله این سخن را پیاپی و به صدایی آهسته تکرار می کرد چندان که حوصله ی رهنورد سر رفت و از جای برخاست و حتی بی آن که با کله ی بیچاره خداحافظی بکند او را در روی خزه ها بازگذاشت و راه خود را در پیش گرفت. لیکن همچنان که راه می رفت با خود فکر می کرد و دمی از اندیشیدن باز نمی ماند. اکنون راهش در دشتی هموار و یکنواخت بود. او شتاب داشت که پیش از نیمروز خود را به دهکده ی خویش برساند.
از این فکر که با نقل داستان خود، کله ی شنوندگان را غرق شگفتی و اعجاب خواهد کرد لبخند رضایتی بر لبانش شکفته بود.
آری مردم خواهند گفت که او بیهوده جهانگردی نکرده است و اگر نتوانسته است در این گردش و تکاپو ثروتی به دست آورد داستانی براستی بی مانند و عجیب «حرف زدن کله ی مرده» را به ارمغان آورده است.
اکنون از میان شاخه های درختان انبه کلبه های دهکده ی بزرگ را که سخت تنگ هم قرار گرفته بودند و دودی را که از بام آنها بالا می رفت، می دید. تا نیمه ی روز چیزی نمانده بود. زنان دهکده در هوای آزاد در دیگ های گلی برنج می پختند.
تسیکیفو بی آن که وقت خود را با سلام و احوالپرسی با پدر و مادر و دوستانش تلف کند، یکسر به خانه ی رئیس قبیله، که آندریاماتاهوراترا (2) نام داشت و معنای آن «سرور سختگیر ولی مورد احترام» بود، رفت.
افراد تنها در مواقع فوق العاده می توانستند بدون اطلاع قبلی و گرفتن اجازه ی ورود به نزد رئیس قبیله بروند، لیکن موضوعی براستی مهم می بایست در میان باشد و تسیکیفو چنین اندیشیده بود و پیش از گرفتن اجازه به خانه ی او رفت و گفت: «آمده ام به اطلاع تو برسانم که بتازگی چیزی دیده ام و سخنانی شنیده ام که تا کنون کسی مانندش را ندیده و نشنیده است.»
سرور سخت گیر گفت: «سخن حیرت آوری می زنی، من همه چیزها را دیده ام و شنیده ام!»
- من کله ی مرده ای را دیده ام که حرف می زند.
رئیس قبیله گفت: «تو دروغ می گویی! آمده ای مرا مسخره کنی؟ به سبب این گناه که مرتکب شدی کیفری سخت خواهی دید!»
- من می توانم راستیِ گفتارم را ثابت کنم. من آن کله را در جنگل در پای درختی نهاده ام و می توانم دوباره پیدا کنم. اگر دروغ گفته باشم سر از تنم بینداز.
سرور سختگیر همه ی افراد قوم را فرا خواند. مردم در میدان عمومی گرد آمدند و در حالی که دست بر ران های خود نهاده بودند در برابر رئیس قوم ایستادند.
سرور دست راست خود را بلند کرد و دور خود گشت تا همه ی جمعیت را دیده باشد، سپس به صدایی بلند گفت: «مردم گوش کنید! گوش کنید! من شما را از قضیه ی عجیبی آگاه می کنم. این مرد ادعا دارد که کله ی مرده ای را دیده است که حرف می زند. آیا شما این حرف را باور می کنید؟»
یکی از ریش سفیدان از طرف جمعیت گفت: «ای سرور سختگیر ولی مورد احترام ما! ما این سخن را باور نمی کنیم. این مرد ما را دست انداخته است.»
- من هم همین حرف را به او زدم لیکن او اصرار ورزید که راستی گفتارش را با نشان دادن کله ی مرده ثابت کند. اگر دروغ گفته باشد و کله ی مرده ای که او می گوید مثل کله ی مرده های دیگر باشد و حرف نزند دستور می دهم سر از تنش جدا کنند. آیا ما باید با او به جایی که نشان می دهد برویم؟
یکی دیگر از ریش سفیدان گفت: «آری باید با او به آن جا برویم!»
رئیس قبیله که لامبای بلند خود را بر تن کرده بود پس از شنیدن تأیید جمعیت از دهان پیران دهکده، در پی رهنورد به جنگل رفت. جمعیت نیز در پی آن به دو رفت.
تسیکیفو بآسانی راه خود را پیدا کرد زیرا او بارها در همه جای جنگل گشته بود و آن را وجب به وجب می شناخت. کله در همان جایی بود که او نهاده بود.
رهنمود با اطمینان بسیار روی به کله کرد و گفت: «ای کله بگو سبب مرگ تو چه بود؟»
- جوابی از کله برنیامد.
تسیکیفو سؤال خود را تکرار کرد، لیکن جز خاموشی جوابی نشنید.
جمعیت همهمه کرد. سرور سختگیر نگاه های خشمگین و هراس انگیزی به تسیکیفو کرد سپس زهرخندی زد و گفت: «به تو مهلت می دهم که بار دیگر سؤال بکنی، شاید گوش کله کمی سنگین است. این بار بلندتر بپرس، شاید نمی شنود.»
تسیکیفو که سخت در هراس افتاده بود این بار با صدایی بلندتر پرسید: «ای کله صدای مرا نمی شنوی؟ بگو ببینم سبب مرگت چه بوده است؟»
باز هم جوابی برنیامد.
سرور سختگیر دستور داد در همان جا دادگاه تشکیل شود و سپس به حکم دادگاه دستور داد سر از تن سیاح براندازند. لیکن در آن موقع که سر تسیکیفو بریده شد و بر زمین افتاد. کله با صدایی آرام و نالان گفت: «مگر به تو نگفتم که دهن لقی سبب مرگ من شده است!»

به گزارش آکاایران: پی نوشت ها:

1. Tsikifo.
2. Andriamatahoratra.

منبع مقاله :
والی صمد، رنه؛ (1382)، داستان های ماداگاسکاری، ترجمه ی اردشیر نیک پور، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی، چاپ دوم.

 




منبع :

  • اشتراک
  • گزارش تخلف
  • 0 محبوب

اخبار اکاایران