شاه می بخشد، وزیر نمی بخشد

در این مقاله از سایت آکاایران مطلبی در مورد شاه می بخشد، وزیر نمی بخشد ارائه شده است ، همچنین برای مشاهده مقالات بیشتر در دسته شعر ،داستان و ادبیات از سایت مقالات هنر آکاایران مقالات بیشتری را مشاهده نمایید

آکاایران: سرویس اندیشه آکا ایران؛ بخش شعر و ادبیات:

شاه می بخشد، وزیر نمی بخشد
,بخشد,وزیر,[categoriy]

آکاایران: شاه می بخشد، وزیر نمی بخشد



 

نویسنده: الهه رشمه




 

به گزارش آکاایران: مورد استفاده:

این ضرب المثل هنگامی که فرد زیردست از بخشش بزرگترش نسبت به دیگران دریغ می‌کند به کار می‌رود.
دوره‌ی پادشاهی کریم خان زند دوره‌ی رشد و توسعه و آبادانی ایران بود. دوره‌ی حکومت کریم خان در ایران تنها دوره‌ای بود که به جز یک جنگ کوچک در غرب ایران مردم ایران سال‌ها در آرامش و صلح با هم زندگی کردند.
در دوره‌ی کریم خان بیشتر از هر دوره‌ی دیگر حق و حقوق مردم ایران رعایت می‌شد و خزانه‌ی مملکت به نفع مردم و نه برای حیف و میل درباریان خرج می‌شد. کریم خان از ریخت و پاش و خرج‌های غیرضروری جلوگیری می‌کرد و دربار او برخلاف سایر پادشاهان جای شعبده بازان، رقاصان، نوازندگان و شاعرانی نبود که هر روز به امید پاداش به فکر سرگرم کردن درباریان بودند.
کریم خان وزیری هم داشت به نام شیخ علی زنگنه که از مردان فهیم و دادگر زمان خود به شمار می‌رفت شیخ علی خان حتی بیشتر از کریم خان مواظب بود تا از خرج‌های اضافه جلوگیری کند.
یک روز کریم خان و وزیرش مشغول گفتگو در مورد وضعیت زندگی مردم و کسب و کار آنها بودند، که مردی با لباس‌های نسبتاً کهنه وارد دربار شد. کریم خان گفت: بگو کاری داری؟ مرد تکه کاغذی را نشان داد و گفت:‌ای وکیل الرعایای مردم ایران! تنها هنری که از دست من برمی‌آید سرودن شعر است. دیشب در مورد شما سروده‌ام. امروز آمده‌ام تا برای شما آن را بخوانم. کریم خان برخلاف همیشه که وقتی را برای شاعران نمی‌گذاشت دست از کار کشید و گفت: شعرت را بخوان. مرد شاعر شروع کرد شعری را که در ستایش او سروده بود خواند. بعد از اینکه شعر شاعر تمام شد کریم خان گفت خوب بود. شیخ علی هزار سکه‌ی طلا به او پاداش بده. شیخ علی به مرد ژنده پوش گفت: برو فردا بیا. امروز با جناب کریم خان مشغول کاریم. شاعر سپاسگزاری کرد و رفت فردای آن روز به دیدن شیخ علی خان آمد تا پاداشی که کریم خان وعده داده بود بگیرد. ولی باز شیخ علی که نمی‌خواست به دلیل چند بیت شعر هزار سکه‌ی طلا به یک نفر بدهد او را با وعده و وعید راهی خانه‌اش کرد.
چند هفته‌ای گذشت و مرد که از دست شیخ علی خان و وعده و وعیدهایش خسته شده بود به دیدن کریم خان رفت و گفت: شما به من وعده‌ی هزار سکه‌ی طلا به عنوان پاداش داده‌اید ولی هر بار که برای گرفتن پاداشم به قصر می‌آیم، شیخ علی مرا با وعده و وعید برمی‌گرداند. کریم خان لبخندی زد و گفت: این بار که آمدی به شیخ علی بگو کریم خان پاداش مرا دو برابر کرده و دو هزار سکه از او بگیر.
فردای آن روز که شاعر باز به دیدن شیخ علی رفت و دستور جدید کریم خان را برایش گفت: شیخ علی خان که تا آن موقع حاضر نمی‌شد هزار سکه طلا را بپردازد برایش پرداخت دو هزار سکه سخت‌تر بود. شیخ علی خان نمی‌فهمید چرا کریم خان چنین دستوری به او داده. ولی باز هم شروع به وعده و وعید دادن کرد و پاداش مرد شاعر را به تأخیر انداخت.
چند ماهی گذشت. شاعر که دیگر طاقتش تمام شده بود یکبار دیگر به دیدن شیخ علی خان رفت و وقتی دید وزیر کریم خان به دنبال بهانه‌ای است که دوباره او را برگرداند. پیش دستی کرد و شروع کرد به داد و بیداد و گفت: این چه وضعی است؟ شاه می‌بخشد. شیخ علی خان نمی‌بخشد؟ مگر در حضور خودت کریم خان به من پاداش نداد چرا برای پرداخت این پاداش اینقدر من را اذیت می‌کنی؟
صدای دادوبیداد آنها در قصر پیچید و به گوش کریم خان رسید. کریم خان خود را به آنها رساند و پرسید: چه شده چرا با هم دعوا می‌کنید؟
وقتی شاعر قضیه را برای او بازگو کرد، کریم خان گفت: تو ناراحت نباش برو ساعتی دیگر بیا و پنج هزار سکه طلا از خود من بگیر.
شاعر که این را شنید راضی شد و رفت، شیخ علی خان رو به کریم خان کرد و گفت: جناب حاکم مگر شما وکیل الرعایای مردم نیستید؟ من خیالم راحت بود که در دربار عادل‌ترین حاکم ایرانی خدمت می‌کنم. این چه حکمی است که شما صادر کرده‌اید؟ در برابر چند بیت شعر پنج هزار سکه طلا پاداش می‌دهید.
کریم خان لبخندی زد و گفت: چرا فکر می‌کنی من به فکر خزانه و اموال مردم نیستم؟ تو دیدی که این مرد شاعر حتی لباس‌هایش قدیمی و کهنه است؟ دیدی خودش گفت: چندین فرزند دارد؟ و هنری هم جز گفتن شعر ندارد؟ من می‌خواستم با دادن این سکه‌های طلا به این مرد، او را تشویق کنم تا برای زن و فرزندش خانه و کاشانه‌ای بسازد. گفتم بهتر است مقداری از پول‌های راکد مانده را به شاعر بدهم هم برای خود سرپناهی سازد هم با این پول گروهی کارگر و بنا برای ساخت خانه به سر کار می‌روند. هم این خانه‌ی او نیاز به فرش و ظرف بقیه وسایل دارد که با این پول آنها هم سرکار می‌روند و کلی گردش پول در این میان ایجاد می‌شود در ضمن خانواده‌های این افراد هم از این پول بهره مند می‌شوند.
بعد از شنیدن این حرف‌ها شیخ علی خان پنج هزار سکه‌ی طلا از خزانه آورد و به کریم خان داد تا به آن مرد بدهد.
منبع مقاله :
رشمه، الهه، (1392)، ضرب المثل و داستانهایشان (معنی ضرب المثل و ریشه‌های آن)، تهران، انتشارات سما، چاپ اول



 

 




منبع :

شاه می بخشد، وزیر نمی بخشد گردآوری توسط بخش شعر ،داستان ، ادبیات، کتاب سایت آکاایران

اخبار اکاایران

تبلیغات