نگاهی به شعر أبوالعتاهیه

در این مقاله از سایت آکاایران مطلبی در مورد نگاهی به شعر أبوالعتاهیه ارائه شده است ، همچنین برای مشاهده مقالات بیشتر در دسته از سایت مقالات هنر آکاایران مقالات بیشتری را مشاهده نمایید

آکاایران: سرویس اندیشه آکا ایران؛ بخش شعر و ادبیات:

نگاهی به شعر أبوالعتاهیه
,نگاهی,أبوالعتاهیه,[categoriy]

آکاایران: نگاهی به شعر أبوالعتاهیه



 

نویسنده: دکتر محمد شیخ‌الرئیس کرمانی




 

نام ابوالعتاهیه در بیشتر منابع در ردیف شعرای شیعه نیامده و سیدمحسن امین هم او را شیعه زیدی دانسته است لکن اشعار زهدی او بیدارکننده و آموزنده است و ارزش والایی دارد، بنابراین گمان به تشیع او را کافی شمرده نام و نمونه اشعار او را اینجا آوردیم.

به گزارش آکاایران: 2- زندگی و شعر او

ابوالعتاهیه در اوایل عمر به لهو ولعب و عشق مجازی پرداخت، و در زمان مهدی عباسی به بغداد رفت و او را مدح گفت، ولی در دوران پایانی عمر به زهد گرائید. اشعار زاهدانه فراوان دارد و از لحاظ صورت، شعرش همچون شعر بشّار است. (3)
اشعار ابوالعتاهیه، بخصوص «زهدیات» او روان و مطبوع است. (4) و به علت روانی و جنبه اخلاقی و زهدی که دارد، بر زبانها جاری است. برخی از معاصران او را متظاهر به زهد و نه زاهد واقعی، پنداشته و در واقعی بودن زهد او شک کرده‌اند. (5) و همچنین برخی از نویسندگان تاریخ و تاریخ ادب نوشته‌اند وی هادی و رشید و مأمون را مدح گفته و سپس به زهد گراییده و در زمان مأمون مرده است.
برخی دیگر از نویسندگان زهدگرایی او را به زمان هارون نسبت داده و گفته‌اند که هارون‌الرشید از او خواست تا مانند گذشته به سرودن غزل بپردازد و چون او نپذیرفت دستور داد که او را کتک زدند و او را حبس کردند و هارون قسم خورد تا غزل نسراید آزادش نکنند. سرانجام هارون از کرده خود پشیمان شد، آزادش کرد. (6)
در آغاز در امور دینی دچار شک بود و در نهایت به اسلام خاص و زهد روی آورد. بیشتر اشعار دیوانش، بی‌ارزشی دنیا و زوال نعمت‌های آن را خاطرنشان می‌کند و به تقوی تشویق می‌نماید.
او زعیم شعر زهدی، در ادب عرب شناخته شده است. (7) ابن قتیبه در الشعر و الشعراء آورده: «به ابوالعتاهیه نسبت الحاد و زندقه داده شده و او از جمله کسانی بوده که سخنش همه شعر بوده است.»
از جمله اشعاری که ابن قتیبه از او نقل کرده، بیت زیر است که چون ابوالعتاهیه نزد احمدبن یوسف کاتب رفته و او خود را پنهان داشته است، در وصف این حال گفته است:

متی یظفَرُ الغادی الیک بحاجةٍ *** و نِصفُک محبوبٌ و نصفکُ نائِم (8)

4. نمونه‌هایی از اشعار ابوالعتاهیه:

2- همه در چنگال مرگ:


لِدوُا اللِموتِ وابنو لِلخَرابِ *** فَکلُّکُمُ یصِیرُ اِلی تَبابٍ
اَلا یا مَوتُ لَم اَرَمِنکَ بُدّاً *** اَتَیتَ و ما تَحیفُ و ما تُحابی
کَانَّکَ قَد هَجَمتَ عَلی مَشِیبی *** کَما هَجَمَ المشِیبُ عَلی شَبابِی (11)
و...

4- ابیات زیر را برای سنگ قبر خود سروده است:


اُذُنُ حَیٍّ تَسَمَّعِی *** وَ اسمَعِی ثُمَّ عی وَعِی
اَنا رهنٌ بِمَضجَعی *** فاحذرُوا مِثلَ مَصَرعی
عَشتُ تسعینَ حِجَّةً *** اَسلَمَتنی لِمَضجَعِی
کَم تَرَی الحَّی ثابِتاً *** فِی دِیارِ التَّزَعُزُع
لَیسُ دارٌ سَوی التُّقی *** فَخُذی منهِ اَودَعِی (13)

پی‌نوشت‌ها:

1. عمر فروخ، تاریخ الادب العربی، ج 2، ص 192 - 190.
2. امین، سید محسن، اعیان الشیعه، ج 3، ص 393.
3. عمر فروخ، تاریخ الادب العربی، ج 2، ص 192 - 190 حناالفاخوری، تاریخ الادب العربی (ادب القدیم)، ص 720 - 715 و محمدبن اسحاق ابن‌ندیم، الفهرست، ص 181.
4. صلاح الدین خلیل بن ابیک الصفدی، الوافی بالوفیات، ج 2، ص 209.
5. عمر فروخ، تاریخ الادب العربی، ج 2، ص 192 - 190 و حناالفاخوری، تاریخ الادب العربی (ادب القدیم)، ص 715 الی 720.
6. پطرس البستانی، دائرة المعارف، ج 2، ص 253.
7. کارل بروکلمان، تاریخ الادب العربیه (نقل به عربی توسط دکتر عبدالحلیم نجار)، ج 1، جزء 2، ص 34 و جرجی زیدان، تاریخ آداب اللغة العربیه، ج 2، ص 373.
8. ابن قتیبه دینوری، الشعر و الشعرا، ج 2، ص 677.
9. حکیمی، شیخ محمدرضا، تاریخ العلما عبرالعصور المختلفه، ص 65.
10. عمر فروخ، تاریخ الادب العربی، ص 192 و 193 و حناالفاخوری، تاریخ الادب العربی (الادب القدیم)، ص 120 - 115.
11. بطرس البستانی، ادباء العرب فی الاعصر العباسیه، ج 4، ص 29.
12. ابواسحاق ابراهیم بن علی الحصری القیروانی (453 هـ.ق)، زهرالآداب، ج 2، ص 378.
13. امین، سیدمحسن، اعیان الشیعه، ج 3، ص 393.
14. دیوان ابی العتاهیه، (به تصحیح و ضبط دکتر عمر فاروق الطباء)، ص 33.
15. همان، ص 123.
16. همان، ص 158.
17. امین، سیدمحسن، اعیان الشیعه، ج 3، ص 396.

منبع مقاله :
شیخ‌الرئیس کرمانی، محمد؛ (1388)، شعر شیعی و شعرای شیعه در عصر اول عباسی، تهران، انتشارات اطلاعات، چاپ اول



 

 




منبع :

نگاهی به شعر أبوالعتاهیه گردآوری توسط بخش شعر ،داستان ، ادبیات، کتاب سایت آکاایران

اخبار اکاایران

اخرین مطالب آکاایران

تبلیغات