تاریخ ادب عرب -آکا

آکاایران: سرویس اندیشه آکا ایران؛ بخش شعر و ادبیات:

,تاریخ,[categoriy]

آکاایران: تاریخ ادب عرب



 

نویسنده: دکتر محمد شیخ‌الرئیس کرمانی




 

تاریخ دانشی است که درباره گذشته‌ها بحث می‌کند و طبعاً شاخه‌ها و فروعی دارد. اگر احوال و اعمال حکومتها و سلاطین را مورد بررسی قرار دهد و از جنگ، صلح، پیروزی و شکست حکومتها و اقوام و ملل بر یکدیگر سخن بگوید و گزارش دهد، تاریخ سیاسی است؛ و اگر آداب و رسوم و اخلاق و عادات ملتها را در طول گذشت زمان رسیدگی و بیان کند، تاریخ اجتماعی است.
به همین ترتیب براساس وجهه نظری که مورخ دارد و به لحاظ زاویه دید او تاریخهایی با نامها و عناوین گوناگون خواهیم داشت. از جمله این تاریخها، تاریخ ادب است که در واقع تاریخ افکار و قرایح یک ملت است.
تاریخ ادب برای شناخت یک ملت و پی‌بردن به عمق افکار و ذوق و روحیات آن، بسیار دقیق‌تر از تاریخ عام یا تاریخ سیاسی است؛ زیرا تاریخ عام یا تاریخ سیاسی حوادث روبنایی و ظاهری یک ملت را در نظر دارد و ریشه و عللی را که موجب وقوع این حوادث شده تبیین نمی‌کند.
ذکر این نکته ضرورت دارد که اگر ما کلمه «أدب» را در معنی عام آن به کار بریم، تاریخ ادب، تاریخ زندگی و حیات عقلی و علمی و عاطفی یک جامعه است و شامل کلیه فرآورده‌های فکری و ذوقی ملتها می‌شود و اگر ادب را در معنی خاصّ آن به کار بریم - به شرحی که در معنی کلمه ادب گفتیم - در این صورت تاریخ ادب فقط شامل انتاجات ادبی و شرح حال شعرا و نویسندگان می‌گردد.
جرجی زیدان، تاریخ ادب را به معنای عامّ ادب تلقی کرده و می‌گوید: «تاریخ آداب لغت، تاریخ است از وجهه ادبی و علمی است و بنابراین شمول تاریخ ادب نسبت به کلیه دانشمندان، شاعران و نویسندگان، و نتایج افکار و قرایح آنها مسلّم است. » (1) لیکن شوقی ضیف و برخی دیگر، ادب را به معنای دوم آن (معنای خاص) تلقی نموده و تاریخ ادب عربی را در آن چهارچوب تحریر کرده‌اند.

به گزارش آکاایران: 1. دوره‌های ادب عرب

بیشتر مورخان ادب عرب، دوره‌های آن را به شرح زیر تقسیم کرده‌اند:

ب - دوره صدر اسلام:

از بعثت رسول اکرم (صلی ‌الله‌ علیه ‌و آله ‌و ‌سلم) تا پایان خلافت خلفای راشدین (40 هـ. ق).

د- دوره عبّاسی:

از آغاز حکومت عبّاسیان در سال 132 هـ. ق تا سقوط حکومت عبّاسی در بغداد به دست هلاکوخان مغول (656 هـ. ق).

و- دوره نهضت یا عصر حدیث:

که از تاریخ 1213 هـ. ق - 1789 م آغاز و تا به امروز ادامه دارد. (2)
درباره‌ی مبدأ عصر حدیث برخی اصرار دارند، سال حمله ناپلئون به مصر و تصرف آن کشور توسط فرانسویان را آغاز این دوره بشناسند و در واقع یک عامل خارجی را مبدأ حرکت جدید در علم و ادب عرب معرفی کنند. ولی برخی دیگر منکر آن هستند و می‌گویند، مصر، جزئی از حکومت عثمانی بود و حکومت عثمانی در سال 1453 م قسطنطنیه را فتح کرده و ارتباط تنگاتنگ با ملل اروپایی داشت. دولت فرانسه در سال 1535 م معاهده‌ای با دولت عثمانی امضا کرد که تا سال حمله‌ی ناپلئون برقرار بود؛ بنابراین ارتباط عالم عربی که جزئی از حکومت عثمانی بود با اروپا، سالها قبل از حمله‌ی ناپلئون به مصر بود. (3)

پی‌نوشت‌ها:

1. جرجی زیدان، تاریخ آداب‌اللغة‌العربیه، جزء اوّل، ص 14.
2. ترجانی‌زاده، احمد، تاریخ ادبیات عرب، ص 20 و 21 و آذرشب، محمدعلی، الادب العربی و تاریخه حتی نهایه العصر الأموی، ص 13.
3. شکیب انصاری، محمود. تطوّر الادب العربی المعاصر، ص 9.
4. جرجی زیدان، تاریخ آداب اللغة العربیة، ج 2، جزء 2، ص 317.
5. عمر فرّوخ، تاریخ الادب العربی، جزء 2، ص 33 و 34.
6. شوقی ضیف، تاریخ الادب العربی، (العصر الجاهلی)، ص 14.
7. بروکلمان، کارل، تاریخ الادب العربی، با ترجمه: دکتر عبدالحلیم نجّار، جلد اوّل، جزء 1، ص 37 و 38.

منبع مقاله :
شیخ‌الرئیس کرمانی، محمد؛ (1388)، شعر شیعی و شعرای شیعه در عصر اول عباسی، تهران، انتشارات اطلاعات، چاپ اول



 

 




منبع :

  • اشتراک
  • گزارش تخلف
  • 0 محبوب

اخبار اکاایران