پیکار پاندویی ها و کورویی ها (3)

در این مقاله از سایت آکاایران مطلبی در مورد پیکار پاندویی ها و کورویی ها (3) ارائه شده است ، همچنین برای مشاهده مقالات بیشتر در دسته از سایت مقالات هنر آکاایران مقالات بیشتری را مشاهده نمایید

آکاایران: سرویس اندیشه آکا ایران؛ بخش شعر و ادبیات:

پیکار پاندویی ها و کورویی ها (3)
,پیکار,پاندویی,کورویی,[categoriy]

آکاایران: پیکار پاندویی ها و کورویی ها (3)



 





 

به گزارش آکاایران: جنگ/ اسطوره ای از هند

یودهیشتیرا به برادران خویش گفت: باید بسیج جنگ کرد. ما هفت سپاه داریم. فرمان دهی آنها را به سپه سالارانی جنگ آزموده و از خود گذشته می سپاریم و آنها را به دشت کوروکشترا (1) گسیل می کنیم، آن دشت میدان کارزار خواهد بود.
هریک از هفت سپاه متشکل از صدهزار سپاهی پیاده، شصت و پنج هزار سوار، بیست هزار ارابه و بیست هزار پیل جنگی بود. شاهان همسایه و متحد پاندویی ها نیز هر یک نیرویی به کمک آنان فرستاده بودند.
سپاه در دشتی پوشیده از چمن و نزدیک جنگلی اردو زد تا بتواند از جنگل هیمه برای آتش افروختن و از چشمه های گوارای آن آب برای آشامیدن سربازان تأمین کند. در برابر اردوگاه خندقی کندند و دیده ورانی بر آن گماشتند تا حرکات و اعمال دشمن را بی آن که خود دیده شوند زیر نظر گیرند و گزارش کنند. در عقب لشگرگاه خیمه و خرگاه هایی برای شاه زادگان و امیرانی که می خواستند در میدان جنگ حضور یابند و نبرد پیکارجویان را ببینند، برافراشتند و نیز پرستشگاه ها و قربانگاه هایی برآوردند تا در آنها خدایان را نیایش کنند و از آنان برای پیروزی خود و شکست دشمن یاری بخواهند. انبارها و پناهگاه های بسیار ساختند و آذوقه و مهمات بسیار در آنها نهادند. انبارها پر از برنج و علیق و سپر و کلاه خود و زره و تبر و کمان و زه و تیردان و نیزه و شمشیر و گرز و کوپال و تبر و منجنیق بودند و در گوشه ای از میدان چادرهایی برای پزشکان و جرّاحان زدند و همه گونه افزار و ابزار جرّاحی و شکسته بندی و دارو و مرهم در اختیارشان نهادند و در گوشه ای دیگر گروهی از جنگ افزارسازان را به تعمیر و ساختن جنگ افزارها برگماشتند.
کورویی ها نیز در آن سوی خندق خود را آماده ی پیکار می کردند. آنان یازده سپاه زیر فرمان داشتند و این سپاه ها همه از عواملی چون هفت سپاه پاندویی ها تشکیل یافته بودند.
سرداری سال خورده به نام بهیسما (2) سپه سالاری را به عهده داشت. او مردی بسیار دلیر و شایسته بود چندان که دوست و دشمن بزرگش می داشتند و ارجش می نهادند، لیکن برگزیده شدن او به این سمت سبب بروز دشواری هایی در اردوی کورویی ها شد.
پیش از همه کارنا از برگزیده شدن بهیسما به سر فرمان دهی نیروها رنجیده خاطر و آرزده شد زیرا چشم آن داشت که خود به آن مقام برگزیده شود. زیرا قول داده بود در پنج روز جنگ را با پیروزی کورویی ها به پایان برساند. او پس از برگزیده شدن بهیسما گفت که چون از پیش با او اختلافی داشته است نمی تواند در زیر دست او پیکار کند و تا هنگامی که سر فرمان دهی ارتش را به عهده ی رقیب اوست از شرکت جستن در جنگ خودداری خواهد کرد. کورویی ها با تأسف بسیار از آن جنگ آور دلیر چشم پوشیدند.
بهیسما روزی سوگند یاد کرده بود که هرگز زنی را به قتل نیاورد، لیکن چون نبرد آغاز شد و جنگ آوران به پیکار برخاستند این سوگند سر فرمان ده ارتش کورویی ها را از انجام دادن وظایف بازداشت.
به جز کارنا همه ی فرمان دهان و سپه سالاران و سرداران و سپاهیان خود را بسیار سربلند و شادمان می یافتند که به فرمان فرمان دهی چنان دلیر و نام دار پیکار خواهند کرد.
***
در اردوی پاندویی ها یودهیشتیرا همراه خدمتکاری که چتری سپید بر بالای سر او گرفته بود از سپاهیان خود سان دید. گروهی از برهمنان مراسم تقدیم قربانی را به پیشگاه خدایان انجام دادند و از آنان پیروزی یودهیشتیرا و شکست دشمن او را طلب کردند. به فرمان یودهیشتیرا به آنان جامه های گران بها و زر و سیم و گاوی چند پاداش دادند.
همه در انتظار صدور فرمان جنگ بودند تا به میدان کارزار شتابند، لیکن یودهیشتیرا با گفتن این سخن برادرانش را از حیرت بر جای خشک کرد:
- من فرمان به نواختن شیپور جنگ نخواهم داد مگر این که همه ی جنگ افزارهایم را از خود دور کنم و با شما، اگر بخواهید، و خود به تنهایی اگر همراه من نیایید، به اردوگاه کورویی ها بروم.
گرگ خو گفت: برادر، مگر خرد از دست داده ای که می خواهی خود و ما را پیش از آغاز یافتن پیکار در چنگ دشمن بیندازی؟ پس از سفارت بی فایده ی کریشنا آیا باز هم بر آنی که آنان را به آشتی بخوانی؟ مگر یقین نداری که آنان سخنت را نخواهند شنید و دعوتت را نخواهند پذیرفت؟
یودهیشتیرا به پاسخ او گفت: نه، من برای خواندن آنان به آشتی و سازش نمی روم. رفتن من به اردوگاه دشمن سبب و انگیزه ی دیگری دارد.
- پس بگو بدانیم چه چیزی تو را به رفتن به اردوگاه دشمن برانگیخته است؟
- مگر فراموش کرده اید که ما پس از درگذشت پدر، سالی چند در دربار عموی خود، شاه نابینا، به سر برده ایم. ما در آنجا بزرگ شده و تعلیم و تربیت یافته ایم. ما کوروهایی (3) در آنجا داشته ایم که اکنون در اردوی مقابل اند.
سپس یودهیشتیرا به سخن خود چنین ادامه داد: رشته‎ی علاقه ای که شاگرد و گورو را به یک دیگر مربوط می کند چندان استوار است که در هیچ زمانی و در هیچ شرایط و احوالی و با هیچ نیرویی گسسته نمی شود ... حتی جنگ هم، هیچ جنگی، نمی تواند آن را بگسلد ... گوروهای ما در اردوی دشمن هستند ما باید یک بار دیگر برویم و از آنان سپاس گزاری کنیم و پوزش بخواهیم که اگر در هنگامه و گیرودار پیکار در برابرشان قرار گرفتیم و به ناچار شمشیر به رویشان کشیدیم وظیفه ی سربازی خود را انجام داده ایم و چشم آن داریم که ما را ببخشند ...
برادران این توجه و دقت شرافتمندانه را ستودند و تأیید کردند و بر آن شدند که همراه برادر بزرگ خود به اردوی دشمن بروند.
پنج پاندویی بی هیچ جنگ افزار و نگهبانی خود را به پیش قراولان دشمن معرفی کردند.
فرمان دهی که در آنجا بود نخست از شنیدن این که پاندویی ها بی سلیح نبرد به اردوی کورویی ها آمده اند در شگفت شد و بی درنگ آمدن آنان را به فرمان دهان برتر خود گزارش کرد و آن گاه به فرمان آنان پاندویی ها را به خرگاهی که پنج گورو را به آنجا آورده بودند خواندند.
سال خورده ترین گوروها گفت: یودهیشتیرای گرامی و شاگردان عزیز، رفتار شما ما را سخت به اعجاب و تحسین انداخته است. آفرین بر این نمک شناسی و جوان مردی. بی گمان هرگاه پیکار آغاز شود ما از دل و جان برای پیروزی ارتش خود خواهیم کوشید، لیکن این امر به هیچ روی دلیلی به بیزاری و تحقیر ما نسبت به شما نخواهد بود. ما هرگز از یاد نخواهیم برد که شما به شرافتمندی و جوان مردی و بلندهمتی و نمک شناسی رفتار کرده اید. ما با شما خواهیم جنگید، لیکن ذره ای مهر شما را از دل بیرون نخواهیم کرد و دمی از بزرگ داشت و ستایش شما باز نخواهیم ایستاد.
گوروها پاندویی ها را تا مرز اردوگاه همراهی کردند.
***
فرمان آغاز پیکار داده شد. از هر دو اردوگاه نوای سهمناک کرناها برخاست و نفیر تبیره ها و شیپورها و غریو جنگ آوران و شیهه ی اسبان و فریاد پیلان بر آسمان شد.
این جنگ هیجده روز به طول انجامید. شاعر هندی که وقایع این جنگ را در حماسه ای بزرگ و جاویدان به نام مهابهاراتا به رشته ی نظم کشیده است می گوید: در جهان هرگز چنین پیکاری روی نداده است و روی نخواهد داد.
تیرها و نیزه ها به پرواز درآمدند و روی خورشید را پوشانیدند و فضا را تیره و تار کردند و چادری بر فراز خاک کشیدند، چندان که دیگر پرتو خورشید به زمین نرسید و جنگ آوران در سایه به نبرد پرداختند.
پیادگان دو سپاه که شمارشان فزون از صدها هزار بود به حرکت درآمدند و نیزه های خود را به سوی یک دیگر انداختند.
ارابه ها و اسبان و فیلان جنگی به معرکه شتافتند، گردونه ها شکستند و اسبان از پای درآمدند و جنگ آورانی که بر آنها نشسته بودند پیاده ماندند و با گرز و شمشیر به نبرد برخاستند. گرزها و سپرها و زره ها در هم می شکستند، شمشیرها سر و دست می بریدند و خون می ریختند. عرصه ی پیکار به خون یلان و دلیران رنگین شد.
پیلان جنگی چون کوه هایی جنبان به هم برمی خوردند و هرچه در سر راه می یافتند چه آدمی و چه اسب لگدکوب و پای مال می کردند. بعضی از این پیلان سترگ با عاج های بران به پیلان دیگر حمله می آوردند و شکم آنان را می دریدند و خون و دل اندرون آنها را بیرون می ‎ریختند.
زخمیان از تشنگی می مردند و چارپایان از پای درآمده فریادها و غریوهای جگرخراشی برمی کشیدند.
***
در تمام مدت این جنگ که هیجده روز به طول انجامید هیچ گاه معلوم نبود که پیروزی با کدام طرف است جنگ های تن به تن هراس انگیزی میان پهلوانان دو طرف درگرفت.
بهیسما سردار ارتش کورویی ها خود را به صف دشمن زد و به هر طرف که روی می آورد صدها سر به نواخت شمشیر از تن جدا ساخت. سرهایی که او در سر راه خود می انداخت چون قطره های بارانی بودند که بر تشتی فرود آیند و صدا برآوردند. درفش سالاری او که بر آن با رشته ی سیمین برگ خرمایی دوخته بودند، بر فراز سرش در اهتزاز بود.
او با چنان قدرتی پیش می تاخت که بیم آن می رفت به زودی ریشه ی مخالفان را برکند، لیکن از خوش بختی پاندویی ها جنگ آوری دلیر که در نیرو و هنر با او برابر بود بر سر راهش ایستاد و راه را بر او بست. این سردار توانا شوئتا (4) نام داشت که در میدان جنگ چون ببری دمان بودن.
شوئتا در تیراندازی همتا نداشت و با نخستین تیری که به سوی بهیسما انداخت او را زخمی کرد. خود نیز زخمی گران برداشت، لیکن مبارزه هم چنان با شدت و سختی ادامه یافت. شوئتا بار دیگر سردار دشمن را آماج تیرهای خود ساخت و با ده تیر کمان او را شکست و آن گاه دسته‎ی درفش او را با تیر به دو نیم کرد و درفش آراسته به نقش برگ خرما را سرنگون ساخت.
سپاهیان کورویی به رهایی سردار خود شتافتند و چهار اسب ارابه ی شوئتا را از پای درآوردند و راننده ی آن را سر بریدند. شوئتا به ناچار پیاده به جنگ پرداخت. او نیز به نواخت گرز گران اسبان ارابه ی بهیسما را از پای درآورد و رانننده و ارابه او را درهم شکست و بدین گونه بهیسما نیز ناچار شد پیاده نبرد کند. بهیسما کمانی برگرفت و تیری در چله ی آن نهاد و سینه ی شوئتا را نشانه کرد. تیر بر هدف نشست و حریف از پای درآمد.
هم رزمان شوئتا که در کنار وی نبرد می کردند چون سردار خود را کشته دیدند به وحشت و هراس افتادند و به زودی این وحشت به همه ی سپاهیان پاندویی ها سرایت کرد، چندان که پاندویی ها به ناچار خواستار متارکه ی موقت جنگ شدند و درخواست آنان از طرف حریف پذیرفته شد.
یودهیشتیرا که امید پیروزی را از دست داده و نومید شده بود با برادران خود و کریشنا در شورای جنگی شرکت جست و در آن چنین گفت:
- ادامه ی پیکار بیهوده است. زخمی شدن و سر و دست شکستن و کشته شدن این همه سپاهی را چه سود؟ ... بیایید پیش نهاد مرا بپذیرید، از جنگ و کشتار دست بشوییم و از حق خود، که کورویی ها آن را غصب کرده اند، چشم بپوشیم و به جنگل برگردیم و به زندگی ساده و راحت آن قناعت کنیم.
کریشنا رشته ی سخن را به دست گرفت و گفت: تو می توانستی جنگ را آغاز نکنی، لیکن اکنون که آغاز کرده ای باید آن را ادامه بدهی و تا به دست آوردن پیروزی نهایی دست از پیکار نشویی. وظیفه ی سرباز پیکار کردن و سستی و زبونی ننمودن است. برای من بسیار ساده و آسان است که به یک دم بهیسما را از پای درآورم، لیکن این وظیفه ی من نیست، وظیفه ی شماست، شما پاندویی ها ... یودهیشتیرای گرامی. نومید مباش و به برادرانت که چیره دست ترین و نیرومندترین تیراندازان جهان اند و در دل آوری و جوان مردی مانند ندارند اعتماد کن.
***
پیکار از سر گرفته شد. آرجونا دلیری های شگفت آوری نمود. او صدها تن از سپاهیان دشمن را بر خاک هلاک افکند. لیکن در میان سپاهیان دشمن یکی بود که از کشتن وی چشم پوشید و آن یک تن پسر درونا، گرو (آموزگار)ی وی، بود.
گرگ خو نیز دلیری های فراوان در عرصه ی پیکار نمود. او گرز گرانش را به جولان آورد و مردان و اسبان و پیلان بسیاری را بر خاک هلاک افکند. سرانجام دوریودهانا تیری به سوی او انداخت. تیر به گرگ خو خورد و بی هوش بر زمینش انداخت. لیکن پهلوان دل آور بی درنگ به خود آمد و از جای برخاست و تن دوریودهانا را با تیر سوراخ سوراخ کرد. نخست سه بار و آن گاه پنج بار تیر بر او بارید.
شامگاه آن روز کورویی ها خواستار متارکه ی موقت شدند و پاندویی ها خواست آنان را پذیرفتند.
در این موقع دوریودهانا شورای جنگی خود را فراخواند و در برابر بهیسما زبان به شکوه گشود و چنین گفت: ما به نیرو از دشمن خود برتریم لیکن هنوز نتوانسته ایم بر آنان چیره شویم، هنوز پیروزی بسی دور از دسترس ماست. بهیسما مرا ببخش که به لحنی چنین خشن سخن می رانم، اما بدان که من به چیزی جز پیروزی خود نمی اندیشم. گاه از خود می پرسم آیا به راستی بهتر و شایسته تر آن نبود که کارنا را به سرداری سپاه خود برمی گزیدیم؟ او قول داده بود که در پنج روز ما را بر دشمن چیره و پیروز گرداند. آیا نپذیرفتن سخن او اشتباهی بوده است؟ بهیسما. آیا خود را برای جنگ و پیکار پیر می یابی؟ ... آیا گاهی از کشتن بعضی از افراد دشمن خودداری نمی کنی؟
بهیسما گفت: نه. من از کشتن کسی از افراد دشمن خودداری نمی کنم، چون به میدان می روم جوی های خون در آن جاری می کنم لیکن در اردوی دشمن تنها یک تن هست که من دست به کشتن او نمی زنم. من او را حتی برای رهایی خود از مرگ نخواهم کشت.
- او کیست؟
- سیخاندی (5).
- چرا او را نمی کشی؟
- زیرا من سوگند خورده ام که هرگز شمشیر به روی زنی نکشم و او را نکشم و سیخاندی پیش تر زن بوده است.
- مگر چنین چیزی ممکن است؟
- بلی من در این مورد یقین و اطمینان دارم ... داستان از این قرار است که پدر و مادر سیخاندی از نداشتن فرزندی نرینه سخت غمگین و افسرده بودند. روزی مادر که دختری آورده بود به شوهر خود گفت: بیا به دیگران بگوییم که نوزاد ما پسر است. پدر از روی سستی و ناتوانی با این نیرنگ موافقت کرد. جشنی بزرگ که خاص زادن فرزند نرینه بود، برپا داشتند و دخترک را چون پسران پروردند و بزرگ کردند. لیکن دختر چون جوانی برومند شد و هنگام زن گرفتنش رسید به دشواری افتادند. دختر جوان که سخت نومید شده بود به زاری از خدایان خواست تا معجزه ای پدید آورند ... خدایان را دل بر او سوخت و از این روی خواهشش را برآوردند و او را مرد کردند.
سیخاندی مردی است که پیش تر زن بوده است و من چون سوگند یاد کرده ام که شمشیر به روی هیچ زنی نکشم نمی توانم او را بکشم...
در این دم رسولان خبر آوردند که پنج برادر پاندویی در فاصله متارکه ی موقت خواستار دیدار سالار سپاه اند. آنان به هنگام اقامت در دربار عموی خویش با او دوست بوده اند. بی گمان یودهیشتیرا می خواست در این گفت و گو راهی برای پایان دادن به اختلاف و برقراری سازش و آشتی پیدا کند. او همراه برادران خویش به قرارگاه سردار سپاه رفت و بی آن که وقت خود را به مقدمه چینی های بیهوده تلف کند گفت: چندین روز است که ما با هم پیکار می کنیم. دهها و شاید صدها هزار تن از دو طرف کشته شده اند، لیکن هیچ به نظر نمی رسد که یکی از دو طرف به این زودی ها بر دیگری پیروز خواهد شد ... تو، ای بهیسما، ای سالار فرزانه در این باره چه می اندیشی؟ آیا امید آن داری که به زودی بر ما چیره شوی و یا می پنداری که ما در اندک مدتی تو را شکست خواهیم داد؟
بهیسما به سادگی یودهیشتیرا خندید لیکن با ایمان بسیار و لحنی جدی گفت: بی گمان تا من زنده ام شما پیروز نخواهید شد، لیکن من از جاودانان نیستم ...
یودهیشتیرا گفت: هرگاه پیروزی ما با مرگ تو امکان پذیر باشد، باید گفت که به دست آوردن آن بسیار سخت و دشوار است زیرا تاکنون تو در برابر همه ی ما مردانه و به طرزی شگفت انگیز ایستادگی کرده ای. چنین می نماید که دلیری و شایستگی بی مانند تو همیشه از خطرهای سهمناک نجاتت می دهد.
بهیسما که تحسین و تمجید یودهیشتیرا را درباره ی خصال عالی خود شنید به هیجان آمد و با دشمن خود چون دوست دیرین به گفت و گو نشست و راز خود را به وی آشکار کرد و گفت:
- با این همه من هم نقطه ی ضعفی دارم.
- نقطه ی ضعف؟
- آری. هر قدر که از مبارزه و پیکار با جنگ آوران دلیر و غرق در آهن و فولاد و دارای همه ی افزارهای جنگی لذت می برم از درافتادن با دشمن ناتوان و ناقص و زخمی یا دشمن زره از دست داده و خفتان از سر افتاده و تیردان خالی گشته و شمشیر از کف نهاده بیزارم.
آن گاه به یاد گفت و گوی خود با دوریودهانا افتاد و به سخن خود چنین افزود: در اردوی شما جنگ آوری است که من هرگز سلاح به روی او نمی کشم، اگرچه او قصد جانم را بکند.
- راست می گویی؟ نام او چیست؟
- سیخاندی.
- چرا با او پیکار نمی کنی؟
بهیسما داستان شگفت انگیز پسر شدن سیخاندی را به پاندویی ها بازگفت. پاندویی ها از پذیرایی گرمی که از آنان شده بود، سپاس گزاری کردند و در برابر بهیسما سر فرود آوردند و او را بدرود گفتند و رفتند.
چون از اردوی دشمن بیرون رفتند و با هم تنها شدند درباره ی گفته های جالب بهیسما به گفت و گو پرداختند.
گرگ خو گفت: باید از رازی که این پیر پرگو با ما در میان نهاد سود جست. آرجونا تو چیره دست ترین کمان داران مایی، هرگاه در عرصه ی پیکار در پس سیخاندی پنهان شوی و تیر به سوی او بیندازی می توانی ما را به پیروزی برسانی.
آرجونا پاسخ داد: نه، من هرگز او را نمی کشم زیرا در کودکی، در دربار دهریتاراشتیرا بارها با او بازی کرده ام. او مظهر مهربانی و نیک خواهی است ... من او را چون یکی از پدر بزرگان خود دوست می دارم و بزرگش می شمارم ... او به ما اعتماد کرد و رازش را با ما در میان نهاد ... کشتن او پس از پی بردن به رازش ناجوان مردی است ... من می پندارم که هرگاه او را بکشم مانند این خواهد بود که پدرم را کشته ام. نه، برادران. من مرگ را از به چنگ آوردن چنین پیروزیی بهتر می شمارم.
پاندویی ها پس از بازگشت به اردوگاه خویش آنچه دیده و شنیده بودند به کریشنا بازگفتند.
خدا بر آرجونا با مهری خاص نگریست و گفت: این ملاحظه ها و دقت ها مایه ی سربلندی تو توانند بود، لیکن این احساسات به هیچ روی شایسته ی این زمان، که زمان خون ریختن و کشتن است، نیستند. سرباز در میدان جنگ جز پیروزی به هیچ چیز نباید بیندیشد. هرگاه پیروزی شما جز با کشته شدن بهیسما به دست نیاید و هرگاه مرگ او تنها به دست تو ممکن باشد وظیفه ی سربازی به تو حکم می کند که در کشتن او درنگ نکنی.
***
پیکار از نو آغاز گشت.
بهیسما مانند روزهای پیش در پیشاپیش جنگ آورانش به قلب دشمن زد، لیکن سیخاندی را در برابر خود یافت. آرجونا نیز با کمانی استوار و تیردانی پر از تیر در پس او ایستاده بود.
سیخاندی که بیمی از سردار دل آور نداشت به کبر و غرور بسیار سربرافشته بود و در برابر حریف رجز می خواند و او را به مبارزه می خواند و می گفت:
- ای بهیسما، نیک بر زمین و آسمان و خورشید و ابرها بنگر. فردا دیگر نخواهی توانست این ها را ببینی.
این بگفت و تیری به سوی بهیسما انداخت. بهیسما چون نمی خواست سیخاندی به تیر او کشته شود، واکنشی نشان نداد.
آرجونا از هر سو او را آماج تیرهای خویش ساخت. بسیاری از این تیرها در اطراف او بر زمین افتادند و بسیاری دیگر به هدف نشستند و تن سردار دلیر را سوراخ سوراخ کردند.
بهیسما زخم های گران و کشنده برداشت و توان از کف داد و از ارابه به زمین درغلتید و روی بستری از تیرها افتاد که گران قدرترین بستری است که قهرمانان آرزوی مرگ به روی آن را دارند.
بهیسما چنان افتاده بود که دیگر برنمی خواست و زندگی از سر نمی گرفت. او در سایه ی مطالعه و دقت در کتاب های مقدس و پی بردن به اسرار نوشته ی آنها توانسته بود این امتیاز را از خدایان بگیرد که تا دمی که خود نخواهد نمیرد و به صورت مرده ای جان دار در زمین بماند.
از پای درآمدن بهیسما هیجانی بزرگ در هر دو اردو برانگیخت. هر دو طرف پذیرفتند که مدتی کوتاه دست از جنگ بشویند.
بهیسما به کورویی ها که به سویش شتافته بودند گفت که مرگش اجتناب ناپذیر است لیکن تا دمی که نخواهد بمیرد زنده خواهد بود و تا فرارسیدن آن دم آرزو دارد که بر بستری از تیرهای میدان جنگ بخوابد. او با اشاره ای پزشکان را که به تیمار و درمانش شتافته بودند، پس راند، لیکن پذیرفت که نگهبانانی در اطراف بستر مرگ او بایستند.
پاندویی ها به کورویی ها اطلاع دادند که می خواهند برای ادای آخرین احترام به پیش دشمن از پای درآمده بیایند. بهیسما درخواست آنان را پذیرفت و چون آنان را بر بالای سر خود دید گفت: خوش آمدید ای پهلوانان شریف. من از بازدید شما بسیار خشنودم.
یودهیشتیرا گفت: ما بدین جا برای آن آمده ایم که برای آخرین بار مراتب تحسین و احترام خود را به تو اظهار داریم و این را نیز بگوییم که تنها برای خاتمه دادن به این جنگ خانمان سوز ناچار شدیم دست به کشتن تو بزنیم.
بهیسما لبخندی به روی او زد و گفت: من از افتادن بر بستری از تیرها تأسفی ندارم، لیکن سرم راحت نیست زیرا زیر آن به قدر کافی بلند نیست.
یکی از کورویی ها از آنجا به اردوگاه شتافت و بالشی گران بها آورد تا زیر سر پیر جنگ آور نهد لیکن او آن را نپذیرفت. پس آرجونا سه تیر برگرفت و آنها را چپ و راست روی هم نهاد و سر سردار را به روی آنها قرار داد.
بهیسما به مهربانی بسیار بر او نگریست و گفت: سپاس گزارم. تو آرزوی مرا دریافتی. آری من چنین بالشی می خواستم.
بهیسما پس از دمی چند گفت: تشنه ام.
یکی از کورویی ها شتابان رفت و قدحی پر از آبی پاک و خنک آورد، لیکن سردار آن آب گوارا را ننوشید. پس آرجونا تیری در خاک فرو کرد و چون آن را بیرون کشید از جای آن آبی اسرارآمیز جوشیدن گرفت.
جنگ آور پیر که در آستانه ی مرگ بود گفت: سپاس گزارم فرزند. تو دریافتی که نوشیدنی های عادی موجودات معمولی به هیچ روی شایسته ی من نبودند.
آن گاه بهیسما روی به پاندویی ها و کورویی ها کرد و گفت: پیش از این که از پیش شما بروم خواهشی از شما دارم، هم از شما کورویی ها و هم از شما پاندویی ها. بیایید به این جنگ وحشتناک بی خردانه پایان دهید. بگذارید مرگ من به آشتی و سازش شما بینجامد.
یودهیشتیرا گفت: ما پنج برادر آماده ی پذیرفتن خواهش تو و خشنودی تو هستیم.
لیکن دوریودهانا فریاد زد: نه، هرگز. ما آشتی و سازش نخواهیم کرد.
در این دم پیکی فرا رسید و به بهیسما خبر داد که: جنگ آوری آمده است، درودت می فرستد و می خواهد دقیقه ای چند با تو خلوت کند. نام او کارنا است.
پاندویی ها به سویی و کورویی ها به سوی دیگر رفتند. نگهبانان نیز از بالای سر سردار دور شدند.
کارنا پیش آمد و از سردار پیر به سبب سخن درشتی که چندی پیش گفته بود، پوزش خواست.
بهیسما گفت: پوزشت را پذیرفتم و تو را بخشیدم، از تو هیچ دل گیری ندارم. ما پیش تر با یک دیگر مخالفت می نمودیم لیکن این مخالفت ها را سببی بود که اکنون به تو می گویم. من با تحکم بسیار با تو سخن می گفتم، با تو درشت خویی می نمودم زیرا می خواستم کاری بکنم که به ما کورویی ها مهر و دل بستگی بسیار پیدا نکنی. چرا؟ برای این که ... آری باید امروز این راز را به تو فاش کنم ... برای این که تو پاندویی هستی.
آن گاه بهیسما راز زادن کارنا و این که چگونه مادرش او را در سبدی نهاد و در رودخانه انداخت و ارابه ران او را دید و نجاتش داد و بزرگش کرد و همه او را پدر کارنا پنداشتند، به شرح وی حکایت کرد.
آیا کارنا این راز را نمی دانست؟ کسی نمی داند ... هرچه بود آن مرد جنگی از شنیدن سخنان بهیسما هیجان و تأثری ننمود و گفت:
- مردی که ارابه ران بوده است، مرا پرورده و بزرگ کرده است، پس من فرزند او هستم و باید سپاسش گویم و پاسش دارم و بزرگش بشمارم. اما درباره ی پاندویی ها بدان که من هرگز کینه و دشمنی آنان را از دل بیرون نخواهم کرد ...
کارنا پس از این گفت و گو سردار پیر را بدرود گفت و رفت.
در این دم گروهی از دختران پری چهر شیرین حرکات آمدند و گل بر سر جنگ آور زخمی باریدند و آن گاه همه ی سپاه برای ادای آخرین احترام از برابر او رژه رفتند.
بهیسما می خواست تا پنجاه روز دیگر یعنی هنگامی که مدتی دراز از پایان جنگ کوروکشترا می گذشت نمیرد.
***
دوریودهانا از کارنا پرسید که به جای بهیسما چه کسی را به سر فرمان دهی ارتش خود برگزیند. کارنا، یا در نتیجه ی پشیمانی و ندامتی که در برابر بهیسما در خود یافت و یا به سبب دریافتن بیهودگی و پوچی خودستایی ها و وعده های خود، دیگر وعده ی خود را برای به دست آوردن پیروزی در پنج روز تکرار نکرد و مردی سال خورده و تجربت آموخته و نام دار را بدین مقام پیش نهاد کرد. آن سردار فرزانه ی شایسته و دلیر درونا (6) نام داشت.
دوریودهانا پیش نهاد او را پذیرفت.
سپاهیان کورویی ها به سر فرمان دهی درونا به پیروزی هایی بزرگ دست یافتند چندان که یودهیشیترا دوباره به برادران خود پیش نهاد کرد دست از جنگ بشویند و میدان پیکار را ترک گویند. و به جنگل ها بازگردند، لیکن گرگ خو پیش نهاد او را نپذیرفت و گفت:
- من می دانم که چگونه بر درونا چیره توانیم شد. او مهر و دل بستگی بسیار به فرزندش، آشونات تامان (7)، دارد. هرگاه خبر مرگ موجود محبوب و گرامی خود را بشنود ممکن است چنان نومید شود و روحیه اش را ببازد که دیگر نتواند پیکار کند ... من فردا این وسیله را به کار می برم.
فردای آن روز چون درونا در برابر گرگ خو ایستاد، گرگ خو خبر دروغین مرگ آشونات تامان را به هم آورد خود داد، لیکن درونا سخن او را باور نکرد و گفت: گرگ خو، سخن تو را باور ندارم و می پندارم که با گفتن این دروغ می خواهی نیرنگی به من بزنی. ... آه! ... اگر این خبر را یودهیشتیرا می داد باور می کردم چه او را به پاکی و جوان مردی و راست گویی می شناسم. او دروغ نمی گوید، اگرچه با گفتن دروغی جهانی را به چنگ آورد.
گرگ خو کوشید که این خبر دروغ از دهان یودهیشتیرا بیرون آید، لیکن یودهیشتیرا پیش نهاد او را نپذیرفت. برادرانش پافشاری کردند و به او گفتند: آیا نپذیرفتن این پیش نهاد و به کار نبردن این نیرنگ که هم پیروزی را نصیب پاندویی ها کند و هم به این جنگ و کشتار هراس انگیز پایان می بخشد، دور از خردمندی و فرزانگی نیست؟
کریشنا که این گفت و گو را می شنید راهی برای رهایی از این دشواری پیش پایشان نهاد. او به یاد پاندویی ها آورد که فیلی هم چون فرزند درونا به نام آشوتات تامان خوانده می شود.
یودهیشتیرا به درونا نزدیک شد و بانگ برآورد: ای پهلوان نام دار، بدان که پیلی بزرگ کشته شد.
درونا همنام بودن فرزندش را با یکی از پیلان جنگی به یاد آورد و با خود اندیشید که یودهیشتیرای راست گو به کنایه او را از مرگ پسر خبر می دهد. پس خبر مرگ پسرش را راست پنداشت و از زندگی نومید شد و جنگ افزارهایش را دور ریخت و بر خاک افتاد و کلمه ی مقدسی را که هندوان می پندارند راز همه ی جهان در آن خلاصه شده است بر زبان راند: آئوم (8). و آن گاه جانش بر آسمان شتافت.
یکی از جنگ آوران پیش دستی کرد و پیش از آن که آرجونا بر بالای سر دشمن شریف خود برسد سر از تن درونا جدا کرد. آرجونا بر آن بود که او را نکشد بلکه اسیر و زندانی کند.
***
پس از کشته شدن درونا، کارنا به سر فرمان دهی ارتش کورویی ها برگزیده شد.
بیشتر پسران دهریتاراشتیرا، که شماره ی آنان به صد می‎رسید، در میدان نبرد از پای درآمده و جان باخته بودند. لیکن گرگ خو که سوگند خورده بود دوریودهانا را بکشد و خونش را بنوشد تا آن روز نتوانسته بود بر او دست یابد اما روزی یکی از برادرشان او را کشت و خون او را نوشید.
جنگ هم چنان ادامه یافت و کارنا پیروزی هایی بزرگ به چنگ آورد. لیکن روزی یکی از چرخ های گردونه اش شکست و او از آن بر زمین جست و پیش از آن که به خود بیاید به دست آرجونا کشته شد.
***
دیگر در اردوگاه دهریتاراشتیرا بیش از چهار پهلوان نام دار نمانده بودند و از صد فرزند تنها یک تن بازمانده بود. و او دوریودهانا بود.
دوریودهانا که خود روشن کننده ی آتش جنگ بود چون وضع را بدین منوال دید بر آن شد که جان بی مقدارش را از هلاکت برهاند. به یاد آورد که از نیرویی جادویی برخوردار است و می تواند مدتی بی پایان بی آن که نیازی به دم زدن داشته باشد زیر آبی راکد زنده بماند. پس خود را به دریاچه ی کوچکی که در اردوگاه کورویی ها بود انداخت. لیکن گرگ خو پناهگاه او را به زودی پیدا کرد و بانگ برآورد:
- ای مرد دون، از مرگ می ترسی و خود را پنهان می کنی؟ تو که پیش تر می گفتی مرد جنگی هیچ گاه نباید از برابر هم آورد خود پای پس نهد و یا از پذیرفتن دعوت او به مبارزه و پیکار سرباز زند! من اکنون تو را به جنگ تن به تن می خوانم. بیا و با گرز با من جنگ کن.
دوریودهانا دوباره حس جنگ جویی خود را بازیافت و دعوت حریفش را پذیرفت. در میان بازماندگان آن کشتار بزرگ و هراس انگیز جنگ تن به تنی شگفت انگیز آغاز شد و همه ی آن روز ادامه یافت. دو گرز دم به دم به هم می خوردند و دو هم آورد با چنان نیرویی آنها را به هم می کوفتند که زمین از هیبت آن به لرزه می افتاد.
دو هم آورد به نیرو برابر بودند. چنین می نمود که یکی بر دیگری چیره نتواند شد. کریشنا به یاری جنگ آور پاندویی شتافت و به اشاره ران حریف را نشان داد.
گرگ خو به جای این که جنگ افزار خویش را بر گرز حریف بکوبد آن را بر ران او کوفت. این ضربت خلاف قواعد و قوانین چنین نبردی بود، لیکن هرچه بود به پیروزی جنگ آور پاندویی انجامید.
دوریودهانا زمین افتاد. از خشم و ناتوانی کف بر لب آورد. ضربه ای کشنده بر او وارد آمده بود، لیکن تا بامداد روز بعد نمرد.
در این دم مردی پیش دوریودهانا رفت تا رسم تعظیم و انقیاد در برابرش به جای آورد و به دلداری اش بکوشد. او آشونات تامان پسر درونا بود که از کشته شدن پدر در نتیجه ی شنیدن دروغی ننگین خبر یافته بود و آتش کینه جویی و انتقام در درونش زبانه می کشید. او به دوریودهانا گفت که تا چه حد دلش سرشار از کینه است و آرزوی انتقام گرفتن از دشمن را دارد. دوریودهانا او را برانگیخت که هر چه زودتر به کین خواهی پدر برخیزد و در آخرین دم زندگی خود به فرزند درونا گفت:
- دل دردمند من تنها با شنیدن خبر مرگ پنج برادر پاندویی تسلی و تسکین تواند یافت. هرگاه خبر مرگ آنان را به من بدهند آسوده و خشنود خواهم مرد.
آشونات تامان گفت: خواهم کوشید تا تو را خشنود گردانم.
آشونات تامان برای گرفتن کین پدر آماده بود از جان شیرین نیز چشم بپوشد. دو پهلوان دیگر نیز همراه او به عرصه ی کارزار رفتند. آنان نیز چون وی در خون خواهی و کینه جویی ناشکیبا بودند لیکن نمی دانستند چه کنند و از خود می پرسیدند: چه باید کرد؟
شب فراز آمد لیکن جوان کینه جو نتوانست کاری بکند، زیرا اندیشه اش سخت پریشان بود. او در کنار جنگل سرگردان بود و بی اختیار به زاغانی که بر شاخ های درختان بزرگ نشسته و به خواب رفته بودند می نگریست. سپس جغذی با بال و پری زرد و قهوه ای، چشمان خاکستری، منقار و چنگال هایی بلند توجه او را به خود جلب کرد. مرغ شب از جای برخاست و بی آن که صدایی برآورد به زاغان به خواب رفته تاخت و سر آنان را پیش از آن که از خواب بیدار شوند یکی پس از دیگری کند و دور انداخت.
آشونات تامان با خود گفت: جغد درسی سودمند به من داد. باید از این درس سود جویم. آن گاه با دو یار همراه خویش آهسته و آرام و بی آن که گشتی ها و نگهبانان دشمن را که همه خواب آلود بودند و چرت می زدند بیدار کنند وارد اردوگاه دشمن شدند. سپاهیان پاندویی ها چندان به پیروزی خود اطمینان داشتند که اقدامات احتیاطی لازم را نکرده بودند. همه زره از تن گشوده و جنگ افزارها را دور انداخته و اسب ها را از ارابه های جنگی باز کرده بودند. اردو به خوابی گران فرو رفته بود.
سه جوان کینه جو می دانستند که چادر پاندویی ها کجاست از این روی به آسانی خود را به آنجا رسانیدند. لیکن چون به آن درآمدند سخت پریشان و نومید شدند. چه اشتباه و اغفال وحشتناکی! چادرها خالی بودند خون خواهان نتوانستند نقشه ی کشتار خود را انجام دهند. آنان نمی دانستند که کریشنا در آن شب پنج برادر را به شورایی که در پشت جبهه تشکیل می یافت برده بود تا در آن جا درباره ی کارهایی که پس از پیروز شدن بر دشمن باید بکنند، گفت و گو کنند.
کینه جویان نقشه ی هراس انگیزتری کشیدند. آشونات تامان به چادر سیخاندی درآمد و او را که خوابیده بود کشت. سپس به سراغ دهریستادیوما، سردار سپاه، رفت و او را نیز بدین ترتیب به قتل آورد. لیکن این یکی توانست فریادی برآورد و نگهبانان را بیدار کند، دریغ که بسیار دیر شده بود.
آشونات تامان با خنجری خون چکان به چادر بزرگی وارد شد که پنج پسر پاندویی ها در آن به خواب رفته بودند. هریک از آنان فرزند درائوپادی و یکی از پنج برادر بود و به طور عجیبی به پدر خود شباهت داشت ... آشونات تامان بر آن شد که سر از تن این جوانان بی گناه جدا کند و پیش دوریودهانا ببرد. او گمان برده بود که چون دوریودهانا دقایق بازپسین زندگی خود را می گذراند درنمی یابد که این سرها از آن پنج برادر پاندویی نیستند بلکه سر فرزندانشان اند.
آشونات تامان سرهای غرقه به خون را در ارابه ای نهاد تا با آن زودتر از اردوگاه دشمن بگریزد، لیکن نگهبانان چادر سردار که به فریاد او وارد چادر شده و سردار را کشته یافته بودند اعلام خطر کردند و این امر ترس و وحشت بزرگی در اردوگاه برانگیخت. مردان شتابان سلاح برمی گرفتند و از چادرها بیرون دویدند. پنداشته بودند که دشمن بر آنان شبیخون زده است و چون هوا تاریک بود و چشم چشم را نمی دید یاران یک دیگر را دشمن پنداشتند و به جان هم افتادند و گروهی بزرگ بدین ترتیب به قتل آمد و تنها وقتی به اشتباه خود پی بردند که آتش سوزی بزرگی در اردوگاه پدید آمد و شعله های آن پرتو شومی بر اردوگاه انداخت و جنگ آوران دریافتند که دست به کشتار هم رزمان و یاران خود زده اند. این آتش سوزی ها را دو همراه آشونات تامان در دو انتهای اردوگاه پاندویی ها پدید آورده بودند.
پسر درونا در سپیده دمان به نزد دوریودهانا بازگشت و بانگ برآورد: پنج برادر پاندویی را کشتم و سر بریده ی آنان را با خود آوردم تا پیش پای تو بیندازم.
- آیا چنین چیزی ممکن است؟ سر گرگ خو را نشانم بده.
آشونات تامان سر پسر گرگ خو را به دست دوریودهانا داد. دوریودهانا سر بریده را گرفت و آن را سر خود گرگ خو پنداشت و از روی خشمی دیوانه وار آن را چندان در میان دو دست خود فشرد که استخوان هایش شکست. لیکن دوریودهانا در شگفت شد که سر حریفی چنان سرسخت و نیرومند به آسانی در دست های او خرد شد. سپس از آشونات تامان خواست تا دیگر سرها را هم نشانش دهد و چون نیک در آنها نگریست دریافت که آن سرها بسی جوان ترند و از آن فرزندان پنج برادر پاندویی هستند. پس روی به آشونات تامان کرد و گفت: تو با اندیشه ای نیک به فریفتن من کوشیده ای. لیکن دریغ که به راستی تو پاندویی ها را نکشته ای، انتقام مرا از آنان نگرفته ای ... دریغ که باید با نومیدی بمیرم ...

ادامه دارد...

پی نوشت ها:

1. Korukechetra
2. Bhisma
3. Gourou، کلمه ی «گورو» را بیشتر با آموزگار برابر نهاده اند لیکن این واژه معنایی وسیع تر و مهم تر از آموزگار دارد. گورو هم آموزگار است و هم رهبر دینی و وجدانی و هم راه نمایی نمونه.
4. Coueta
5. Cikhandi
6. Drona
7. Acouatthaman
8. Aoum

منبع مقاله :
فوژر، روبر؛ (1383)، داستان های هندی، ترجمه اردشیر نیکپور، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، چاپ سوم

 

مقالات مرتبط :


پیکار پاندویی ها و کورویی ها (1)
پیکار پاندویی ها و کورویی ها (2)
پیکار پاندویی ها و کورویی ها (4)



منبع :

پیکار پاندویی ها و کورویی ها (3) گردآوری توسط بخش شعر ،داستان ، ادبیات، کتاب سایت آکاایران

اخبار اکاایران

اخرین مطالب آکاایران

تبلیغات