پیکار پاندویی ها و کورویی ها (4) -آکا

آکاایران: سرویس اندیشه آکا ایران؛ بخش شعر و ادبیات:

,پیکار,پاندویی,کورویی,[categoriy]

آکاایران: پیکار پاندویی ها و کورویی ها (4)



 





 

به گزارش آکاایران: پس از پیکار/ اسطوره ای از هند

پاندویی ها در جنگ کوروکشترا پیروز شدند؛ لیکن این پیروزی به بهایی بسیار گران به دست آمد. صدها هزار مرد کشته شدند که پنج فرزند آنان نیز در میان آنها بود. از این روی پنج برادر پس از پیروز شدن با دلی افسرده و ناشاد همراه کریشنا از میدان جنگ بازدید کردند.
سراسر میدان پوشیده از تیرها و کمان ها و نیزه ها و سپرها و تن های بی سر و سرهای بی تن و اعضای بریده بود. در گودالی که در میان میدان کنده بودند رودی به راه افتاده بود که تن های کشته سنگ های بستر آن، ارابه ها و گردونه های شکسته قایق های آن و سرهای بریده نیلوفرهای آن بودند.
گرگ ها و کفتارها و شغال ها و کرکس ها و زاغ ها از هر سوی آسمان به میدان جنگ شتافته و خود را به روی کالبدهای بی جان انداخته بودند. حتی میمون ها نیز از جنگل به آن جا آمده بودند و پوست از تن کشتگان می کندند و خون زخمیان در حال مرگ را می نوشیدند و استخوان های از پای افتادگان را می شکستند تا مغز آنها را بمکند.
تنی چند از جنگ آوران که در پیکار از پای درآمده بودند لیکن زره بر تن داشتند و زره هایشان در پرتو خورشید می درخشید، از چنگ جانوران درنده مصون مانده بودند، زیرا جانوران گمان برده بودند که آنها زنده اند و جرئت نزدیک شدن و دریدن آنان را نیافته بودند ...
از آن سوی میدان جنگ نیز گروهی دیگر آهسته و آرام پیش می آمد. شاه نابینا از برادر خود ویدورای خردمند خواسته بود تا همراه او به میدانی که فرزندانش در آن افتاده بودند بیاید. او با دلی دردمند می گفت:
- قلب پدری که صد فرزند از دست داده چگونه به صد پاره نشود؟ ... فرزندان بی چاره ی نازنین من ... پس از شما چگونه می توانم زندگی کنم؟ ... من از این پس در سرزمینی که عمری در آن فرمان رانده بودم اسیر و فرمان بر خواهم بود. گناه من بود که گذاشتم چنین جنگی آغاز شود ... ویدورا حق با تو بود ... پیش گویی تو به حقیقت پیوست.
زاری های گاندهاری همسر شاه نابینا نیز به ناله های دهریتاراشتیرا افزوده شد: آیا هرگز در جهان دردی به بزرگی درد من بوده است؟ ... از دست دادن صد فرزند ... از دست دادن صد فرزند. بی جان یافتن صد پهلوان شایسته و دلیر و سرشار از زندگی. از این پیش اینان تن را به عطر سندل خوش بو می کردند و بر تخت خواب های راحت و نرم می غنودند، لیکن اکنون خاک تیره بسترشان است و جانوران درنده بند از بندشان می گشایند. به خوابی چنان گران فرورفته اند که هرگز برنخواهند خاست. دیگر در این سرها اندیشه و رویایی خانه نخواهد گزید.
همسران کورویی ها نیز با پدر و مادر شوهرانشان به میدان آمده بودند. همه در جست و جوی شوهر و فرزندانشان بودند، مویه کنان و موی کنان از این سو به آن سو می دویدند، بعضی بی هوش می شدند و بر زمین می افتادند، بعضی دیگر که پیکر بی جان عزیزانشان را پیدا کرده بودند با جانوران درنده درمی افتادند و جسد را از دست آنان بیرون می آوردند، آن را پاک می کردند و در آغوش می گرفتند و بوسه بر سر و صورتش می زدند. بعضی پیکری بی سر پیدا کرده بودند و در پی سر آن می گشتند و گروهی ناگهان خرد از دست می دادند و قهقهه ی خنده سر می دادند.
گروه پیروزمندان و دسته ی بازماندگان شکست خوردگان اندک اندک به یک دیگر نزدیک شدند و سپس به هم رسیدند.
چون چشم گاندهاری بر درائوپادی افتاد که پنج فرزندش را از دست داده بود، دمی درد خود را فراموش کرد تا با او هم دردی کند. تنها مادر می تواند درد مادر را درک کند. گاندهاری به طرف درائوپادی دوید و او را در آغوش کشید و گفت:
- درائوپادی بی‎چاره. اگر بدانی چه قدر دلم به حال تو می سوزد.
- دل من نیز به حال تو می سوزد. ما هر دو از یک درد، از بزرگ ترین دردی که مادری دچارش تواند شد، رنج می بریم.
یودهیشتیرا در برابر این منظره سخت متأثر گشت، به نزد شاه نابینا رفت و دست او را گرفت و بوسید و گفت:
- ای شاه بزرگوار، ما را، همه ی ما را که دست به کاری ناصواب زدیم و گناهی بزرگ مرتکب شدیم ببخش ... بیا چون گذشته دوست یک دیگر شویم ... تو باید هم چنان در پای تخت خود بر تخت سلطنت بنشینی و ما چون زیردستان فرمان بر تو در سرزمین های خود فرمان برانیم. در تشریفات ورود پیروزمندانه به پای تخت دشمن شکست خورده، که طبق سنت دیرینه ناچاریم آن را انجام دهیم، تو پیشاپیش گروه خواهی رفت و ما در پی تو خواهیم آمد.
شاه نابینا جواب داد: یودهیشتیرای گرامی، سپاس گزارم. با این کار همت بلند و جوان مردی و بزرگواری خود را ثابت می کنی ... لیکن من هرگز نخواهم توانست از گریستن بر کشتگان و از دست رفتگانم خودداری کنم. از این پس چون مرغ پیر شکسته بالی خواهم بود ...
در این دم ویدورای خردمند پیش آمد و به لحنی ملایم و مهربان گفت: هر هستیی از نیستی پدید می آید و به نیستی بازمی گردد. از ناپیدا بیرون می آید و به ناپیدا بازمی گردد. این اصلی است تغییرناپذیر و جاویدان ... تأسف خوردن و گریستن بر مرگ عزیز اندوهی بیهوده بر اندوه از دست دادن او افزودن است. درمان این درد نیندیشیدن به آن است ... هم چنان که پزشک دردهای تن را درمان می کند، خرد نیز دردهای روان را تسکین می بخشد. خرد به ما فرمان می دهد که در برابر تقدیر تسلیم گردیم. تو نیز ای شاه بزرگ، باید دست در دامن خرد بزنی و از آن یاری جویی. باید به خود اتکا کنی.
لیکن این اندرزها برای کسی که هنوز چند روزی بیش از بدبختی اش نگذشته باشد بیهوده است. شاه نابینا چندان به مصیبتی که بر سرش آمده بود نزدیک بود که نمی توانست گریبان از چنگ آن برهاند. او هنوز به گناه خود در جلوگیری نکردن از این مصیبت می اندیشید از این روی گفت:
- همه ی این مصیبت ها در نتیجه ی اشتباه و تقصیر من روی داده است. من می بایست با قاطعیت به هم چشمی و رقابت عموزادگان پایان می دادم. می بایست نگذارم این جنگ خانمان سوز درگیرد ... گناهکار بودم و کیفری به سزا دیدم...
پس کریشنا پیش آمد و اندرز ویدورا را به صورتی دیگر تکرار کرد و گفت:
- آنچه گذشت هرگز باز نمی گردد. بهتر این است به گذشته نیندیشیم تا درد کم تر بکشیم و تأسف کم تر بخوریم. باید دیده به آینده دوخت. آینده در اختیار ماست. بگذار مصایبی که در این جنگ دیدیم ما را به برتری سازش و آشتی آگاه کند تا از این پس خرد را در هر کاری راه نمای خویش کنیم و ملت های خود را از این راه به خوش بختی و بهروزی برسانیم.
***
شب همان روز، یودهیشتیرا در کنار برادران خود و کریشنا نشسته بود چنین می گفت: من از پیروزیی که به دست آورده ایم هیچ خشنودی و شادیی در دل نمی یابم. دلم سرشار از اندوهی عمیق و پشیمانی ای بزرگ است ... تنها یاد کشتگان- و چه کشتگانی- مرا دردمند و اندوهگین نمی کند، آنچه بیشتر رنجم می دهد و جانم را می فرساید شرمی است که از پیروزی به نیرنگ در خود می یابم. از اعتمادی که بهیسمای شریف و جوان مرد به ما کرد و راز سیخاندی را به ما گفت ناجوان مردانه سود بردیم. برای پیروز شدن بر درونا دروغی ننگین گفتیم. شما مرا برانگیختید. دوریودهانا را نیز گرگ خو با نیرنگ به قتل آورد ... از این روست که من با یادآوری این حوادث از پیروزیی که به دست آورده ایم در خود احساس شرم می کنم ... من بر تختی که با چنین وسایل به دست آورده ایم نمی توانم بنشینم.
کریشنا در پاسخ او گفت: حق داری در خود احساس شرم و ندامت کنی چون مردی شریف و جوان مردی، لیکن جنگ همیشه ننگین و شرم آور است. در هر جنگی پیروزی تنها با دروغ و نیرنگ به دست می آید. بی گمان فریفتن دشمن کاری شرافتمندانه نیست، لیکن مگر کشتار گروهی افتخارآمیز و شرافتمندانه است؟ ... من آنچه را که پیش تر از این گفته ام باز می گویم. باید گذشته را که جبران پذیر نیست فراموش کنیم و دیده به آینده بدوزیم ... یودهیشتیرای گرامی سروری و حکومتی را که می توانی در آن به بهروزی و خوش بختی ملت ها بکوشی بپذیر ...
سخن کریشنا نیز یودهیشتیرا را قانع نکرد. او به کریشنا گفت: شنیده ام که بهیسما هنوز نمرده است برویم و با آن مرد فرزانه رأی بزنیم.
فردای آن روز یودهیشتیرا به کنار جنگ آور پیر که بر بستری از تیرها افتاده بود رفت. بهیسما به او گفت:
- انتظار داشتم که به اینجا بیایی. می دانستم که از این پیروزی آشفته و پریشان خواهی شد و به آغوش من پناه خواهی آورد و یکی از علل درنگ کردن من در این جهان همین بود ... بسیار خوب، باید به تو بگویم که اکنون وظیفه ی تو به کارانداختن همه ی نیروها و همه ی اندیشه ها در راه بهروزی و خوش بختی ملت است.
- این بهروزی را چگونه می توان تأمین کرد؟
جنگ آور قهرمان جواب داد: نخست و پیش از هر کاری باید از جنگ و مصایب هراس انگیز و ویرانی های جبران ناپذیر آن اجتناب کرد. تو باید بی درنگ به دیدن فرمان روایان کشورهای همسایه بروی و با مذاکره ی دوستانه و بی آنکه مقهور خودپسندی های فردی و یا گروهی بشوی اختلافات خود را با آنان حل کنی.
پس از تأمین صلح و آرامش باید فقر و تنگ دستی را از میان برد. مواد و مصالح اولیه کم نیست، کارگر کم نیست باید کارگران با مواد و مصالح اولیه درهم آمیزد تا وسایل خوش بختی و آسایش فراهم آیند و فقر و نیازمندی ریشه کن گردد.
باید همه ی افراد ملت جامه های برازنده، خانه ای راحت با اثاثه ای که لازمه ی زندگی خوش و راحت است داشته باشند. باید همه بتوانند غذای سالم و خوش آیند بخورند تا همواره شاد و خندان و نیرومند باشند.
بفرمای تا در سراسر کشور بیمارستان ها بسازند. بیمارستان هایی برای مردمان و بیمارستان هایی برای جانوران، چه آنان برادران ما هستند.
بفرمای تا در همه جا آموزشگاه ها و پرستشگاه ها بسازند.
بفرمای تا آیاتی از کتب مقدس را که همگان را به وظایف و تکالیف اساسی اخلاقی و وجدانی آشنا می کنند به خط و حروفی که همه بتوانند آن را بخوانند و بفهمند بر لوح هایی از سنگ مرمر بکنند و آنها را در سراسر کشور و در هر گوشه و کناری نصب کنند همه ی مردم را به دادگری و گذشت و نیکی و دوست داشتن خدایان بخوان.
یودهیشتیرا گفت: قول می دهم که همه ی گفته هایت را به خاطر بسپارم و اندرزهایت را به کار بندم. اما آیا انجام دادن وظیفه ی شرافتمندانه ای که بر عهده می گیرم می تواند خاطره ی دردناک کشتگان این جنگ خانمان سوز را از خاطرم ببرد و درد و اندوه بی پایان از دست دادن آن همه موجود محبوب و گرامی را تسکین بخشد؟
بهیسما گفت: هرگاه تو ایمان داشته باشی، به راستی ایمان داشته باشی که این مردگان به زندگی خود ادامه می دهند و دور از تو و جهان تو خوش بخت اند، می توانی جرئت کافی برای انجام دادن وظیفه ی شاهانه ات پیدا کنی. در این باره اندرز دیگری به تو می دهم. خوب گوش کن و آن را کار ببند. تو ویاسا (1) را می شناسی؟ آیا می دانی که او می تواند مردگان را به جهان ما احضار کند؟ از او خواهش کن تا تو را به کنار رود گنگ ببرد و چنین معجزه ای را به تو بنماید. فراموش مکن که درائوپادی و برادرانت را هم با خود ببری. گانداهاری و همسران کورویی ها را نیز با خود ببر. همه پس از دیدن این معجزه به طرزی شگفت آور و باور نکردنی تسلی و تسکین خواهید یافت ... این آخرین پند من به تو بود. بدرود ای یودهیشتیرای گرامی.
- بهیسمای گرامی، با چه زبانی از تو سپاس گزاری کنم؟ من هرگز این آخرین گفت و گو، آخرین تماس خود را با روان پاک و بزرگ تو فراموش نخواهم کرد. بدرود.
ویاسای فرزانه پاندویی ها و کورویی ها را به کنار رودخانه ی گنگ برد. در آن جا اوراد و اذکاری خواند و اعمال مذهبی به جای آورد.
ناگهان همه ی جنگ آوران و دلیرانی که در عرصه ی پیکار از پای درآمده بودند از میان آب های مقدس گنگ سر بیرون آوردند. هر یک از آنان در سن و سالی که زیباترین چهره ها را داشته و با شکوه ترین مقام و پایه ای که در زندگی خود داشته است پدیدار شد. آنان دو به دو، سه به سه و یا چهار به چهار دور هم گردآمده بودند. در هر یک از این گروه ها جنگ آورانی از اردوی یودهیشتیرا و هماوردان آنان در اردوی دوریودهانا جای گرفته بودند. آنان تخم هر نوع دشمنی و کینه ای را از دل برکنده بودند و برادروار شانه به شانه ی یک دیگر نهاده بودند و به روی هم لب خند مهر می زدند.
خنیاگران آسمانی سرودی به آواز گروهی می خواندند: اینان را مرده مپندارید. اینان زنده ی جاویدند. در جهان خاکی دشمن یک دیگر بودند، لیکن اکنون دوست یک دیگرند. ای پیروزی زندگی. ای شیرینی آشتی. خوش بختی. خوش بختی. خوش بختی.
در این اثنا یکی خود را به رودخانه انداخت. او زن دوریودهانا بود که خواسته بود زودتر به شوهر خویش بپیوندد.
لیکن دیگران از او پیروی نکردند زیرا آرامشی شیرین بر دلشان فرو نشسته بود.
***
یودهیشتیرا سی و شش سال با چهار برادر و پسران پسران خود و برادرانش فرمان روایی کرد. خوش بختانه قربانیان آشونات تامان دارای فرزندانی بودند. مردم در دوره ی حکومت او در آسایش و خوش بختی به سر می بردند.
پس از سی و شش سال فرمان روایی برادران پاندویی بر آن شدند که فرمان روایی را به فرزندان خود بگذارند و بگذرند. یودهیشیترا گفت:
- گذشت زمان همه ی موجودات را پخته و آزموده می کند. فرزندان فرزندان ما نیز با گذشت زمان تجربه ها آموخته و پختگی و شایستگی لازم را برای جانشینی ما پیدا کرده اند ... اکنون ما می توانیم سفر بزرگ خود را آغاز کنیم.
پنج برادر با زن مشترکشان درائوپادی روی به سوی کشور آرامش بی پایان نهادند. جز سگی وفادار کسی همراه آنان نبود. از کوه مرو (2) که یخ های جاویدان بر تارکش می درخشیدند بالا رفتند. غرق در خاموشی و جذبه ای آسمانی بودند و پشت سر هم راه می سپردند.
راهی دراز، بسیار دراز، در پیش داشتند. نیروی نابودکننده ی خستگی بر تأثیر سن و سال و دردهای دیرین افزوده شد. درائوپادی راه در راه از پای درآمد و درگذشت؛ پس از وی دو برادر همزاد، پس از آن دو آرجونا، و پس از او گرگ خو.
از پنج پاندویی که روی در راه نهاده بودند تنها یودهیشتیرا همراه سگ وفادارش به در بهشت رسید.
خدا ایندرا (3) به پیش بازش آمد و به بهشت دعوتش کرد. لیکن نگذاشت سگ هم با او وارد بهشت شود.
یودهیشتیرا گفت: من به هیچ بهایی نمی توانم همراه خود را ترک گویم.
ایندرا جواب داد: مگر خرد از دست داده ای؟ آیا همراهی و هم نشینی سگی را برتر از شادی ها و خوشی های بهشت می پنداری؟
- این حیوان وفادارترین دوستان و فداکارترین خدمتکاران من بوده است. در این سفر سخت و رنجبار لاغر شده و توان و نیروی خویش را از دست داده است. دور از جوان مردی و مردمی است که او را در چنین حالی رها بکنم. نه من چنین خیانتی را نخواهم کرد. من این پستی را از خود نشان نخواهم داد.
این بگفت و سر به سوی سگ برگردانید لیکن او را ندید. بر جای او یکی از جاودانان ایستاده بود. یودهیشتیرا او را شناخت. او دهارما (4) یکی از اجداد یودهیشتیرا بود. پدربزرگ برای یاری و همراهی نواده اش در جلد سگ رفته بود.
دیگر یودهیشتیرا مانعی برای واردشدن به بهشت نداشت. لیکن در نخستین گامی که در بهشت نهاد بی آن که نگاهی به گرداگرد خود بکند روی به ایندرا کرد و گفت:
- خواهش می کنم مرا بی درنگ به نزد درائوپادی زیبا و برادرانم راه نمایی کنی. بزرگ ترین خوشی و شادی من در اینجا همراهی و هم نشینی آنان خواهد بود.
خدا در جواب او گفت: همسر و برادرانت در اینجا نیستند، آنان هنوز یک سره از عیب و نقص پیراسته نشده اند و کمال نیافته اند و نمی توانند به این جای خوشی ها شادمانی های جاودان درآیند.
- کمال نیافته اند؟ چه عیب و نقص شایسته ی سرزنشی دارند؟
- درائوپادی می توانست به پنج برادر به یک چشم بنگرد و همه را یک سان دوست بدارد، اما او یکی از آن پنج تن، یعنی آرجونا، را بر دیگران برتری می نهاد و این عیب و گناه اوست. آرجونا خود را همیشه برتر از دیگران می پنداشت. گرگ خو بیش از اندازه بر زیردستانش سخت می گرفت. یکی از دو برادر همزاد به زیبایی خود می نازید و دیگری به هوش و قریحه ی بسیار خود فخر می فروخت.
- اکنون آنان در کجا هستند؟
- در دوزخ. آنان در آنجا با دیدن دردها و رنج های بزرگ از گناه پیراسته می شوند و آن گاه که یک سره از گناه پاک شوند و نقصی نداشته باشند به بهشت خواهند آمد و به تو خواهند پیوست. (5)
یودهیشتیرا بر آن شد که پیش از دیدن بهشت به دیدن نزدیکان خویش برود. پس روی به سوی دوزخ ها نهاد.
هرچه پایین تر می رفت بر شدت تاریکی می افزود. بوی خون کهنه و گوشت پوسیده خفه اش می کرد. کالبدهایی که سر و زلفشان را حشرات گوناگون فراگرفته بودند راه را بر او می بستند. کله هایی بر دریاچه ای از خون شناور بودند. اینجا و آنجا پرتو گورستانی زبانه می کشید. دیوان و اهریمنان که گوشت آدمی را به چنگ گرفته بودند و به نیش می کشیدند از برابر او می گذشتند. گاهی فریادهای جگرخراشی از کسانی که شکنجه و عذابی تحمل فرسا می دیدند، برمی خاست.
همسر و برادران یودهیشتیرا به او التماس کردند که در کنار آنان بماند و ترکشان نگوید: در اینجا بمان! بمان و از ما دور مشو. در اطراف تو هوایی پاک و معطر در اهتزاز است که تنفس آن به ما نیرو و نشاط می بخشد. در اینجا بمان. از آن دم که تو در کنار مایی کم تر احساس درد می کنیم.
دوزخیان دیگر نیز این خواهش را تکرار کردند.
یودهیشتیرا خواهش آنان را پذیرفت و از نزدیکان خویش دور نشد.
مدتی دراز سپری شد. پاندویی ها از گناه پاک شدند. آن گاه ایندرا آمد و آنان را به بهشت برد.
در آنجا یودهیشتیرا در کنار یاران و خویشان از لذایذی برخوردار شد که در نخستین ورود خود به بهشت، چون تنها و بی کس بود، آنها را درنیافته بود.
جنگلی جاودانه سرسبز، چمنزارانی خرم، با گل هایی شگفت انگیز در برابرش گسترده بود و روایحی بس خوش بوتر از خوش بوترین عطرهای زمینی هوا را آکنده بود. در آسمان نشانی از خورشید و ماه زمینی نبود بلکه ستارگانی در آن می درخشیدند که پرتو رخشانشان چشم را نمی زد، بلکه لذت و راحت می بخشید. رامشگرانی ناپیدا با دوشیزگان سرودخوان ناپیدا، دل انگیزترین آهنگ ها را می نواختند و روان بخش ترین آوازها را می خواندند.
خردمندان، آنان که در زندگی با فضایل بسیار زیسته بودند، آنان که با شرافت و عدالت فرمان رانده بودند، قهرمانان که زندگی خود را با جرئت و شهامت تمام در میدان جنگ از دست داده بودند در آنجا می گشتند. فرشتگانی زیبا با لب خندی شیرین و میانی باریک این سو و آن سو روان بودند ...
پاندویی ها از آن پس در آنجا، در بهشت که جای آرامش و شادی و هم آهنگی جاویدان است، جاودان خواهند زیست.

پی نوشت ها:

1. Vyasa
2. Merou
3. Indra، بزرگ ترین خدای ودایی، فرمان روای آسمان و سرور آذرخش است.- م.
4. Dharma
5. هندیان قدیم به دوزخ هایی عقیده داشتند که در آنها موجودات مدتی می ماندند و رنج و شکنجه می دیدند و ازگناه پاک می شدند و پس از گذشتن از این مرحله اجازه ی ورود به بهشت را می یافتند.

منبع مقاله :
فوژر، روبر؛ (1383)، داستان های هندی، ترجمه اردشیر نیکپور، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، چاپ سوم

 

مقالات مرتبط :


پیکار پاندویی ها و کورویی ها (1)
پیکار پاندویی ها و کورویی ها (2)
پیکار پاندویی ها و کورویی ها (3)



منبع :

اخبار اکاایران

اخرین مطالب آکاایران

تبلیغات