خدای پیل سر -آکا

آکاایران: سرویس اندیشه آکا ایران؛ بخش شعر و ادبیات:

خدای پیل سر
,خدای,[categoriy]

آکاایران: خدای پیل سر



 





 

به گزارش آکاایران:  اسطوره ای از هند

گانشا (1) خدایی که سرپیل دارد از جمله ی خدایان هندی است که در سراسر هندوستان تصاویری از او به چشم می خورد.
روزی پرواتی همسر آسمانی خداوندگار شیوا اندکی از خاکستری را که شوهرش مانند مرتاضان و عزلت نشینان هندی بر سینه نهاده بود، برداشت و پس از شست و شوی تن خویش قطره ای چند از آبی که از تنش می چکید بر آن آمیخت و خاکستر مرطوب را مالش داد و عمل آورد و مجسمه ی نوزادی را با آن ساخت و قیافه ی مردمان به آن داد که به زودی ببالید و برآمد و مردی برازنده و زیبا شد. او همان گانشا بود.
پرواتی به زودی دریافت که پسرش دل بستگی و مهری بی پایان به پدر و مادر خود دارد و در فرمان برداری از آنان به جان می کوشد.
روزی پرواتی خواست در کاخ خود تنها باشد. پس گانشای مهربان را در کاخ به نگهبانی گماشت و به او فرمان داد که کسی را بی اجازه ی وی نگذارد وارد کاخ شود. پرواتی اطمینان داشت که گانشا فرمان او را انجام می دهد و کسی را بی اجازه ی او نمی گذارد وارد کاخ بشود. قضا را شیوا خواست زنش را بی درنگ ببیند و آهنگ واردشدن به کاخ مادر خدا را کرد. گانشا چون سربازی جوان که جز فرمان مقام والاتر چیزی را نمی دید، پروانه ی ورود خواست و چون پدرش پروانه ی ورود نداشت او را نگذاشت وارد کاخ مادرش بشود.
شیوا از این رفتار او سخت برآشفت و تیغ برکشید و سر از تن فرزند خویش برانداخت. سر بریده بر زمین انداخت و چرخ خورد و ناپدید شد. تنها تن بی سر جوان بدبخت در برابر کاخ بازماند.
پرواتی که صدای گفت و گوی پدر و پسر را شنیده بود به در کاخ شتافت، لیکن با وحشت و هراس بسیار تن خون آلود و بی سر فرزند محبوبش را که گناهی جز فرمان برداری از مادر نداشته است در کنار در کاخ افتاده دید. پیش شوهر رفت و به التماس و استغاثه از او خواست تا فرزندش را که از خاکستر تن پدر و قطره آبی که از تن مادر چکیده بود، آفریده بود جان دوباره بخشد.
شیوا که به ظاهر خدایی سخت گیر و خشمگین و درشت خوی می نمود، لیکن در باطن خدایی مهربان و نیک خواه بود خدمتگاری را پیش خواند و به او گفت:
- برو و نخستین سری را که پیشت بیاید بینداز و پیش من بیاور.
خدمتگار به پیلی برخورد و سر از تن او جدا کرد و با خود پیش شیوا آورد و شیوا این سر را گرفت و بر تنه ی فرزند خویش نهاد و او را جان تازه داد.
از آن پس گانشا روی تن کوتاه و خپله و شکم گنده و چهار بازوی انسانی خود سر پیلی با خرطومی بلند و گوش هایی پهن پیدا کرد.
پیل را در هندوستان جانوری باهوش می پندارند و هم از این روست که خدای پیل سر باهوش ترین خدایان هندی شمرده می شود.
کتاب نوشتن هوش و ذوق و قریحه ی بسیار می خواهد. گانشا خدای نویسندگان و ادیبان است. نویسندگان و گویندگان هند پیش از آن که به نوشتن داستان یا سرودن شعری بپردازند از او یاری و مددکاری می خواهند.
برای توفیق یافتن در کسب و کار باید آدمی از هوش و استعداد برخوردار باشد. گانشا خدای بازرگانان است. او کسانی را که خواهان مال و ثروت از راه کار و کوشش باشند کمک می کند و به ثروت می رساند. هندوان پیش از دست زدن به هر معامله ای او را به یاری خود می خوانند.
هوش همیشه همراه خرد است. خرد آدمی را به دوست داشتن زندگی و ارج نهادن به آن ره نمون می شود. خرد اگرچه آدمی را به تسلیم و بردباری در برابر آلام و مصایب اجتناب ناپذیر می خواند، لیکن نه تنها از خوشی ها و لذات ساده ی مادی باز نمی دارد بلکه آدمی را به برخوردار شدن از آنها می خواند. در میان این خوشی ها و لذت ها باید از خوشی و لذت خوردن غذاها و شیرینی ها و حلواهای گوناگون نام برد. گانشا، خداوندگار خرد، خدایی شکمباره است و علاقه ای خاص به نقل و نبات دارد.
گاه گانشا قربانی پرخوری و شکمبارگی خود می شد و گاه با همه ی خردمندی و فرزانگی نمی توانست از خشم گرفتن خودداری کند. داستانی که در زیر می آید در این مورد مثالی روشن است:
روزی گروهی از پرستندگان گانشا با هدایا و ارمغان های بسیار و از آن جمله خوردنی هایی لذت بخش و خوش مزه پیش او آمدند. او در خوردن آنها اندازه نگاه نداشت و شب که نتوانسته بود آنچه روز فرو داده بود تحلیل دهد احساس دل درد و ناراحتی کرد و بر آن شد که برای تحلیل رفتن غذا گردش کوتاهی بکند.
مرکب او موشی بزرگ بود. گانشا دستور داد او را پیش آورند. بر آن مرکب نشست و بیرون رفت. آن شب شبی مهتابی بود و هوا لطافتی بی مانند داشت.
ناگهان ماری بزرگ در سر راه او قد برافراشت و راه را بر او گرفت. سری سیمین در پرتو مهتاب بر گردن سخت شده ی او می درخشید. مار اندیشه و آهنگ بدی نداشت و شاید می خواست زیبایی خود را نشان دهد، لیکن موش بزرگ از دیدن او در هراس افتاد و رم کرد و جستنی کرد و به طرفی پیچید و در نتیجه ی حرکت و جهش ناگهانی او گانشا از پشت زین بر زمین افتاد. شکم پر گانشا ترکید و نقل هایی که صبح خورده بود بر زمین ریختند.
گانشا چندان خردمند بود که از چنین پیش آمدی غمگین نشد و وقت خود را به زاری بیهوده تلف نکرد بلکه تنها به این فکر افتاد که خود را از این تنگنا برهاند.
گانشا شکم خود را بست، بدین ترتیب که دو طرف زخم را به هم آورد و کمربندی به روی آن بست تا باز نشود. این کمربند همان مار بود که به جبران خطای خود به آن شکل درآمده بود.
آن گاه گانشا شادمان و خشنود از این که به آسانی از دشواری رسته است دوباره بر مرکب خود برنشست. لیکن در این دم قاه قاه خنده ای را در بالای سر خود شنید. سربرداشت و ماه را دید که صورت پهنش از خنده ی ریش خندآمیزی می لرزد. گانشا فریاد زد: چرا می خندی؟
ماه جواب داد: چرا نخندم؟ می دانی چه منظره ی خنده داری دیده ام؟ دوست من، تو با این شکم گنده ی دریده، با این موش، با این مار، با نقل هایی که از پارگی شکمت بر زمین ریخته اند، به راستی خنده داری.
- ای ماه بدکیش و دژخو، آیا حادثه ای چنین وحشتناک در دیده ی تو خنده دار است؟
خدای پیل سر خشمگین شد و یکی از عاج های خود را شکست و آن را بر سر ماه زد و قسمتی از صورت درخشان او را شکست و نفرینش کرد که:
- ای اختر ستمگر. نفرین و لعنت بر تو باد. از این پس در بعضی از مواقع درخشش تو از میان خواهد رفت، سپس دوباره پدیدار خواهی شد، لیکن نه با تمام صورت خود بلکه با قسمتی از آن. چهره ات روز به روز گردتر خواهد شد لیکن سرانجام دوباره خواهد شکست و ناپدید خواهد شد ... از این پس مردمان- تا موقعی که در این جهان مردمانی باشند- به تو خواهند خندید.
دلیل راست بودن این داستان این است که ماه به نفرین گانشا پیاپی بزرگ می شود و می شکند.

پی نوشت :

1. Ganecha

منبع مقاله :
فوژر، روبر؛ (1383)، داستان های هندی، ترجمه اردشیر نیکپور، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، چاپ سوم

 




منبع :

خدای پیل سر گردآوری توسط بخش شعر ،داستان ، ادبیات، کتاب سایت آکاایران

اخبار اکاایران

تبلیغات