آیین پرستش خدایان بزرگ هند -آکا

آکاایران: سرویس اندیشه آکا ایران؛ بخش شعر و ادبیات:

آیین پرستش خدایان بزرگ هند
,آیین,پرستش,خدایان,[categoriy]

آکاایران: آیین پرستش خدایان بزرگ هند



 





 

به گزارش آکاایران:  اسطوره ای از هند

سه خدای بزرگ هند، چنان که پیش تر دیدیم، عبارت اند از: برهما، ویشنو، و شیوا.
این سه خدا رفتار و خصال های گوناگون دارند. داستانی شیوا اختلاف خصال و کردار آنان را نشان می دهد:
روزی یکی از ده مرد نخستین، پسران مانو، خواست واکنش هر یک از این سه خدای بزرگ را در برابر ناسزا و ناسپاسی مردمان بیازماید. پس به پرستشگاه براهما رفت و دانسته یکی از مراسم بزرگ داشت او را که آفریدگان باید به جای آورند فروگذاشت. برهما به لحنی تند و خشن وظیفه ی او را گوش زد کرد و به سرزنش و ملامتش پرداخت، لیکن چون پسر مانو پوزش خواست پوزشش را پذیرفت و گناهش را بخشید.
پسر مانو نزد شیوا رفت و دانسته از بردن یکی از عنوان های آن خدای بزرگ خودداری کرد. خدای نابودی و مرگ بر او خشم گرفت و به سوختن و خاکستر کردنش تهدید کرد. پسر مانو به ناچار به خواری و زاری شرمساری نمود و پوزش خواست.
فرزند مانو سپس به نزد ویشنو رفت. او را خوابیده یافت و ناگهان این هوس عجیب به سرش زد که لگدی بر سر خدا بنوازد و بیدارش کند ... آیا از مهربانی و بخشنده بودن این خدای نیک خواه و مهربان آگاه بود؟ آری نیک خواهی و مهربانی این خدا بسی بیش از آن است که در اندیشه ی مردمان بگنجد. خدا با مهری بی پایان از پسر مانو پرسید آیا پایش به درد نیامده؟ و پای کسی را که دانسته و فهمیده بر سرش لگد زده بود، گرفت و مشت و مال داد.
گفتیم میان رفتار و کردار خصال خدایان اختلاف بسیار هست، ولی نباید چنین نتیجه گرفت که آنان مخالف یک دیگرند. نه، به هیچ روی چنین نیست. آن سه جلوه های گوناگون یک هستی بی پایان اند.
داستانی معروف این معنی را روشن می کند:
روزی میان برهما و ویشنو گفت و گویی در گرفت که کدام برترین خداست. گفت و گویشان به دراز کشید، لیکن به نتیجه نرسید.
ناگهان ستونی آتشین در برابر آنان پدید آمد که هزاران شرار از آن بر می جست و هر شراره ای می توانست جهانی را بسوزاند و خاکستر کند.
دو خدا بر آن شدند که یکی پایه و دیگری انتهای ستون را پیدا کند و هر یک زودتر به مقصد رسید دیگری برتری و بزرگتری او را بر خود بپذیرد.
ویشنو به چهره ی گرازی بنفش رنگ درآمد که پاهایی کوتاه و نیرومند و پوزه ای دراز و نیش هایی بلند و تیز داشت و با غریوهای بلند هزار سال در امتداد ستون پایین رفت لیکن به پایه ی آن نرسید و نومید بازگشت.
برهما به صورت قوی سپید بلند بالی درآمد و هزار سال در امتداد ستون برشد لیکن به سر آن نرسید و نومید به پایین بازگشت.
ویشنو و برهما در یک آن به جایی که حرکت کرده بود رسیدند، در این دم شیوا پدیدار شد و به آن گفت: این ستون را که پایه و سرش ناپیداست من پدید آوردم تا اختلاف از میانتان برخیزد و دریابید که بیجاست از خود بپرسید که کدام یک برتر از دیگری هستند. ما در واقع جلوه های گوناگون یک هستی هستیم، هستی و وجودی بی پایان که می آفریند و نگه می دارد و نابود می کند.
بر دیوار یکی از سرسراهای ویرانه های آنگکوروات سنگ برجسته ای است که در آن شیوا و کریشنا، مظهر ویشنو، در برابر یک دیگر قرار گرفته اند. یکی از این دو خدا از دیگری می خواهد تا انسانی را که مورد حمایت اوست ببخشد و دیگری جواب می دهد.
- اکنون که تو اراده کرده ای زندگی او را حفظ کنی، من نیز او را نابود نمی کنم. بگذار زنده بماند من و تو فرقی با هم نداریم. تو منی و من تو.
***
با این همه هندیان عقیده دارند که میان این سه خدا اختلاف بزرگی هست:
براهما بیشتر موضوع تفکرات فلسفی است، نه عبادت و پرستش مذهبی. شیوا و همسرانش و خاصه در چهر کریشنا، خدای بنفشگون نی نواز و یار و هم نشین چوپانان، خدایانی هستند که تصویر و تندیس آنان در همه جای هندوستان دیده می شود.
پرستندگان شیوا هر بامداد سه خط سفید به موازات یک دیگر بر پیشانی می کشند، پرستندگان ویشنو سه خط سفید که به هم می رسند و سه گوشی می سازند بر پیشانی می کشند.
در بنارس، شهر مقدس آیین برهمنی، که قدیمی ترین شهر جهان است، بیش از هر جای دیگر هندوستان این نشانه ها را بر پیشانی دین داران می توان دید. در آنجا نقشه ها و تندیس های خدایان بزرگ برهمن بیش از هر جای دیگر به چشم می خوردند. من در هیچ جای جهان مناظری چون مناظر بنارس حیرت آور و شگفت انگیز ندیده ام.
در کوچه های باریکی که به رودخانه ی گنگ می رسند، همیشه جمعیتی انبوه دیده می شود که از جاهای مختلف هندوستان به زیارت این شهر مقدس- که به نظر آنان ناف جهان یا مرکز زمین است- می آیند و خود را در شستنگاه های گنگ می شویند و گناهان خود را پاک می کنند. در این شهر برهمنان شمال هند که پوستی تقریباً سفید دارند، با هندیان جنوب هند، که پوستی سیاه چون پوست زنگیان دارند، در کنار هم دیده می شوند. فقیران با موی سر و ریش سفید و آشفته، تنی تقریباً برهنه و پوشیده از خاکستر از برابر آدم می گذرند و یا در چهار راه ها زانو می زنند و بی حرکت می نشینند و در بحر تفکر فرو می روند و چنین می نمایند که چیزی را نمی بینند و صدایی را نمی شنوند و از شور و غوغای گرداگردشان متأثر نمی شوند. مردم با ادب و احترام بسیار کنار می روند و راه باز می کنند تا گاوان مقدس که گاوانی لاغر و سپید رنگ اند به راه خود بروند. بام خانه ها پر از کبوتران و کلاغان و طوطیان است.
بر دیوارها تصویر خدایان و حوادث و داستان های اساطیری نقش بسته است. در همه جا دکان هایی دیده می شوند که در آنها اشیای مذهبی، چون سبحه، حلقه های قرنفل و یاسمن و مجسمه ها و تعویذها و تصویرهای خدایان را می فروشند.
در این شهر هزار پرستشگاه، نمازخانه هایی بیرون از شمار، پانصدهزار مجسمه از خدایان هست. در پرستشگاه گاوان که من به دیدنش رفته بودم دین داران چارپایان مقدس را نوازش می کنند و گل و گیاه بر سرشان می ریزند. در پرستشگاه میمون ها صدها میمون آزادانه به سر می برند و مردم، خاصه در روزهای سه شنبه، هدایا و نثارهایی برای آنان می آورند.
بامدادان، در کنار رود گنگ هزاران مرد و زن به آهنگ سرودهای مذهبی شست و شو می کنند. بعضی از آنان طبق سنن دینی سراسر بدن خود را می شویند و به ویژه گوش راست را که مقدس ترین اندام شمرده می شود فراموش نمی کنند. دیگران با دست هرچه بتوانند آب برمی دارند و به جلو می پرانند و می پندارند هرچه آب پیش تر برود آن روز به آنان خوش تر خواهد گذشت. عده ای دیگر با شاخه ی درختان به آهنگی خاص بر آب می زنند، عده ای دیگر چندان میخک و گل و برگ گل سرخ بر آب گنگ می ریزند که در بعضی جاها همه ی سطح رودخانه پوشیده از گل برگ می شود. عده ی دیگر بینی خود را فشار می دهند و بر سینه های خود می کوبند و چندین بار دور خود می چرخند. عده ای خاموش و بی حرکت بر جایی می نشینند و بر آمدن خورشید سرخگون را در آسمان آبی رنگ می نگرند. زایران قمقه های خود را با این آب مقدس پر می کنند و آنها را با خود می برند و خانه های خود را پاک می کنند.
در کنار رود کالبدهای بی جان در گذشتگان بر هیمه های آتش می سوزند و نزدیکان آنان با جامه های سفید، که جامه ی عزای هندیان است، می آیند و خاکستر عزیز از دست رفته ی خود را به آب های آسمانی گنگ می سپارند و می پندارند که بدین وسیله زندگی دوباره ی بسیار خوب و باشکوهی برای مرده تأمین می کنند.
روزی من بر قایقی نشسته بودم و اندکی دورتر از شهر به گردش رفته بودم. در اثنای گردش ناگهان صدای جگرخراشی از ساحل رود برخاست. نزدیک رفتم و هندویی را دیدم که کالبد بی جان و خشک کودکی را به روی دست هایش بلند کرده بود. او به من فهماند که می خواهد آن را به آب های گنگ بسپارد لیکن چون مردی است بسیار تنگ دست نمی تواند هیمه برای آتش افروختن و سوختن کالبد بی جان بخرد و رودخانه نیز آن لاشه ی کوچک را نمی پذیرد. آب رود در ساحل فشار کافی نداشت. پیرمرد بی چاره که زارزار می گریست از من پولی را صدقه خواست تا با آن قایقی کرایه کند و کالبد بی جان عزیزش را در آن بنهد و به میان رود ببرد و در آنجا آن را به آب های مقدس گنگ بسپارد. چون من پولی را که می خواست به او دادم و او توانست طبق سنن دیرین خود آخرین وظیفه اش را انجام دهد، چهره اش چنان از شادی درخشیدن گرفت که من هرگز آن را فراموش نخواهم کرد.
منبع مقاله :
فوژر، روبر؛ (1383)، داستان های هندی، ترجمه اردشیر نیکپور، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، چاپ سوم

 




منبع :

آیین پرستش خدایان بزرگ هند گردآوری توسط بخش شعر ،داستان ، ادبیات، کتاب سایت آکاایران

اخبار اکاایران

تبلیغات