راز و رمز «امیر کبیر» و ناشری که کتاب فروختن را بلد بود -

در این مقاله از سایت آکاایران مطلبی در مورد راز و رمز «امیر کبیر» و ناشری که کتاب فروختن را بلد بود ارائه شده است ، همچنین برای مشاهده مقالات بیشتر در دسته شعر ،داستان و ادبیات از سایت مقالات هنر آکاایران مقالات بیشتری را مشاهده نمایید

آکاایران: گفت وگو با «محمدرضا جعفری» چندان ساده نیست. او کم حرف است و عادت به کوتاه گویی دارد و قصه دراز عبدالرحیم جعفری، با کم حرفی و موجزگویی جور در نمی آید. بدون هیچ شک و تردیدی، عبدالرحیم جعفری پدر نشر ایران است.
امتیاز خبر: 18 از 100 تعداد رای دهندگان 30
روزنامه ایران: گفت وگو با «محمدرضا جعفری» چندان ساده نیست. او کم حرف است و عادت به کوتاه گویی دارد و قصه دراز عبدالرحیم جعفری، با کم حرفی و موجزگویی جور در نمی آید.  بدون هیچ شک و تردیدی، عبدالرحیم جعفری پدر نشر ایران است. سختکوشی و پشتکار او، در روزگاری که «کارنکردن و زیر کار دررویی» می رود تا عادت همگانی شود، سرمشق خوبی برای آیندگان می تواند باشد. امروز بسیاری از ناشران، مستقیم یا غیرمستقیم، شاگرد جعفری به حساب می آیند و در محضر و مکتب او، الفبای نشر را آموخته اند، هرچند که بودند ناشرانی که در حیطه نشر تأثیرات بسیاری گذاردند و بهترین نمونه آن، زنده یاد علیرضا حیدری و انتشارات خوارزمی است که حرف و حدیث پیرامون مصادره آن، به رغم گذشت قریب به چهار دهه از پیروزی انقلاب اسلامی، به صورت کاملاً جدی مطرح است و بهانه، اموال جعفری و خانواده اوست که بیش از نیمی از سهام خوارزمی را در اختیار داشتند و حالا مستمسکی برای مصادره است.
 
راز و رمز «امیر کبیر» و ناشری که کتاب فروختن را بلد بود
,ادبیات،کتاب،انتشارات امیر کبیر,[categoriy]

آکاایران: راز و رمز «امیر کبیر» و ناشری که کتاب فروختن را بلد بود

 
 
امروز، دشمنان جعفری، او را تحسین می کنند و دوستانش، جای او را در صنعت نشر کشور خالی می دانند. روانش شاد که بزرگمردی بود از اهالی امروز.  نگارنده باور و یقین دارد نسل امروز در این کشور، اگر الفبایی آموخته و دانشی اندوخته، وام دار جعفری است. جعفری با همتی عظیم، کاری کرد در عرصه نشر کارستان و بدیهی و طبیعی است که هرکسی بیشتر کار کند، اشتباهاتی نیز از او سر خواهد زد و جعفری، این امر را در خاطراتش کتمان نکرده است. من باور دارم جعفری بزرگ بود، بزرگ زیست و بزرگ از دنیا رفت. پس:
 بزرگش نخوانند اهل خرد  /      که نام بزرگان به زشتی برد
محمدرضا جعفری کی به دنیا آمد؟
 
من در روز جمعه 27 اسفند ساعت 2 بعدازظهر به دنیا آمدم اما پدرم شناسنامه ام را برای اول فروردین سال 1328 گرفت. سومین فرزند خانواده بودم. دو خواهر بزرگتر به نام های نیره و عفت و دو خواهر کوچک تر به نام های ناهید و نوری هم دارم.
 
از چه زمانی متوجه شدی که در محیط متفاوتی زندگی می کنی؟
 
پرسش دشواری است. طبیعاً تنها محیطی که می دیدم فقط در «کتاب» خلاصه می شد، در خانه مان در خیابان ناصرخسرو، کوچه حیاط شاهی- که بعدها فهمیدم اجاره ای است- این خانه زیرزمینی داشت که همه جایش را کتاب چیده بودند و من می دانستم که این کتاب ها متعلق به پدر من است. لابه لای کتاب ها، ماشین بازی و قایم باشک بازی می کردیم. در یک طرف این حیاط هم خاله ام، مرحومه قدسیه خانم علمی، مادر علی آقا و عباس آقا و کاظم آقا و آقا کمال علمی زندگی می کرد. عباس آقا هفت یا هشت ماه از من کوچک تر بود و با او بین این کتاب ها بازی می کردیم.
 
آن زمان پسر عبدالرحیم جعفری بودن برایت ملموس بود؟
 
من از روابط پسرها و پدرهای دیگر بی خبرم اما پدرم برای من موجودی استثنایی و یک قهرمان بود. ورزشکار هم بود و مرا در بچگی توی مشتش می ایستاند و بلند می کرد!
 
پدر تو زاده رنج بود و از نسلی که اکثریت قریب به اتفاقش باید روی پای خودش می ایستاد. به نظر تو این زاده رنج بودن باعث شد عبدالرحیم جعفری هرگز خم نشود؟
 
همین طور است.
 
فکر می کنی اگر پدرت در کار نشر می ماند چه اتفاقی می افتاد؟
 
اگرها را خیلی نمی شود جواب داد، اما با برخوردی که حکومت با ناشران داشته سرنوشت پدر من که به این گونه رفتارها عادت نداشت چه می شد؟ به نظرم شاید عمرش به هفتاد سال نمی رسید. من همیشه به او می گفتم این عمر و اعتبار و احترام را شما از دشمنان تان دارید. به او می گفتم تو دشمن زیاد داشتی اما قبول نمی کرد، بعد که برایش می شمردم قبول می کرد. می گفتم حالا آن دشمنان کجا هستند؟ 99 درصدشان تبدیل به دوست شده اند و با احترام از تو یاد می کنند. تو چه کار می توانستی بکنی که این همه با احترام از تو یاد کنند. اینجا جوابش سکوت بود و در فکر فرو می رفت...
 
دشمنان پدرت چه قدر باعث شدند که جعفری، جعفری شود؟
 
خیلی. رقابت، حتی رقابت ناسالم باعث شد که دستگاه ما خیلی پرتحرک شود. ما این امکان را داشتیم که ظرف 24 ساعت یک کتاب 400 صفحه ای را در پنجاه هزار نسخه وارد بازار کنیم.
 
,ادبیات،کتاب،انتشارات امیر کبیر,[categoriy]
 
 
تو به دلیل عظمت کار پدر به این کارعلاقه مند شدی یا تحت تأثیر جبر خانواده بودی یا ذاتاً علاقه مند به کتاب شدی؟
 
ذاتاً علاقه مند بودم اما شخصیت و بزرگی و کار پدر این را تکمیل کرد. از بچگی در کتابفروشی ها بزرگ شدم. بین کتاب ها بالا و پایین می رفتم و آنها را ورق می زدم، چه می توانستم بخوانم و چه نه. طرح جلد خیلی از کتاب های قدیمی هنوز در ذهن من هست. مثلاً «بوسه عذرا» یا «جنگ های صلیبی» که سه جلد بود و زمینه آبی داشت و نقش هایی به حالت سیاه قلم و مینیاتوری داشت که در آن عده ای در حال جنگ با هم بودند.
 
درخشان ترین سال های کاری امیرکبیر را می توانیم به سال های 1340 تا 1355 یا 1356 ارتباط دهیم که بعد مصادف می شود با التهابات دوران انقلاب. درست است؟
 
خیر. اوج کاری امیر کبیر سال های 40 نبود. دهه 30 امیرکبیر خیلی فعال تر بود و کتاب های درخشانی منتشر کرد. کارهایی که در دهه 40 منتشر شد خیلی هایش کارهایی بود که بذر آنها در دهه 30 کاشته شده بود- مثل فرهنگ معین یا فرهنگ انگلیسی به فارسی آریان پور. در دهه 40 پدرم درگیر کتاب های درسی شد و مؤسسه امیرکبیر دیگر خیلی از نظر انتشاراتی فعال نبود چون کسی بالای سرش نبود. آقای جلال فهیم هاشمی بود و دلسوز هم بود اما بضاعت چندانی برای انتخاب کتاب ها نداشت. دیگر کسی به دنبال مؤلف ها و مترجم ها نمی رفت. پدرم تعهد بزرگی برای کتاب های درسی داده بود و رقابت و دشمنی هم در این کار زیاد بود و او نمی خواست که در این کار شکست بخورد. وقتی که دانشگاه می رفتم وقت آزاد زیاد داشتم. از آن موقع بود که شروع به تقویت انتشارات کردم و به سراغ عده ای از مؤلفان و مترجمان رفتم و آنها را دعوت کردم. مرحوم پرویز اسدی زاده هم از 1351 شروع به همکاری کرد که بسیار مؤثر بود ولی افسوس که به علت ناراحتی چشمش این همکاری دوام نیافت.
 
اگر فعالیت رسمی جعفری را از سال 32 بگیریم تا 57 می شود 25 سال. پدر تو بیش از 2 هزار عنوان کتاب چاپ کرده بود اما هیچ ناشری بعد از انقلاب هنوز نتوانسته به این حد برسد. اگر چه شاید بعضی ها به نزدیک آن رسیده باشند- البته با کتاب هایی کم حجم برای کودکان و نوجوانان- اما خیلی از ناشران هنوز نرسیده اند. با توجه به اینکه جمعیت کشور طی آن سال ها چیزی بین 20 تا 30 میلیون نفر و تعداد افراد باسواد و تحصیلکرده و دانشگاه رفته کم بود، در این مورد بگو.
 
در مورد اینکه می گویید بعضی ممکن است به این حد رسیده باشند از شما می پرسم: آیا آقای ایکس کتاب هزار صفحه ای و شش هزار صفحه ای هم داشته است؟ تاریخ مشروطه و کتاب های دیگری با آن حجم همه با دست حروفچینی می شدند. الان می نشینند پشت رایانه و با چشم بسته متن کتاب را تایپ می کنند. برای هر 8 صفحه کمدی الهی، پدرم دو بار تا آبعلی می رفت و برمی گشت تا این کتاب، کتاب شد. الان چه کسی حاضر است این کار را بکند؟ یکی از ناشران سرشناس بعد از انقلاب، هرچه هزینه پیک باشد از حق التألیف کم می کند. وقتی ماجرا را از این زاویه ببینید اصلاً حیرت می کنید که چطور چنین چیزی ممکن بوده است؟!
 
,ادبیات،کتاب،انتشارات امیر کبیر,[categoriy]
 
 
جعفری 10 کتابفروشی در تهران و 200 نمایندگی در شهرستان ها داشت؟
 
نه، 400 نمایندگی داشت.
 
رضا، نقش تو در سال 56 در امیرکبیر چه بود؟
 
من سردبیر و رئیس تولید بودم.
 
یک روز جمله قشنگی به من گفتی و آن این بود که کتاب خوب آن است که فروش برود. این شعار شما در امیرکبیر بود؟
 
این جمله ای که شما می گویید از طعنه ها و شوخی های من است. در واقع شعار ما نام و نان بود.
 
کدام ارجحیت داشت؟
 
من نمی توانم این را قضاوت کنم. این قضاوتی است که باید توسط صاحبنظران و خوانندگان صورت بگیرد.
 
چطور شد که از امیرکبیر دل کندی؟
 
وضعی پیش آورده بودند که دیدم جای من نیست.
 
در سال هایی که پدر خانه نشین بود تو چقدر از عذاب پدر رنج می کشیدی؟
 
خیلی. هر وقت پیش پدر می رفتم انرژی منفی به من منتقل می شد.
 
زیباترین خاطره ای که در حوزه کارهای انتشارات امیرکبیر داشتی چه بود؟
 
کتاب های طلایی همه برای من خاطره است. یکی از کتاب های دیگری که از آن خاطره بسیار خوبی دارم کتاب «ریشه ها» است از آلکس هیلی که ما باید آن را سریع ترجمه و ادیت (ویرایش) می کردیم. خیلی روزهای خوش و پرهیجانی بود.
 
پیش می آمد که در دوران خانه نشینی پدر، برای غربتش دلتنگ شوی؟
 
خیلی.
 
هیچ وقت جلو پدرت گریه کردی؟
 
نه.
 
,ادبیات،کتاب،انتشارات امیر کبیر,[categoriy]

 
هیچ وقت در خفا برای او گریه کردی؟
 
بله.
 
اگر بخواهی عبدالرحیم جعفری را در یک سطر تعریف کنی، چه می گویی؟
 
نمونه استقامت و پشتکار.
 
امکان داشت که فروشنده ها کتابی را خارج از سیستم شما بیاورند؟
 
بله، صددرصد. چون خبر به ما می رسید که فلان کتابی را که شما در انبار ندارید آنجا دارند گرانتر می فروشند، اما کسی نمی توانست ثابت کند و این ها دودش به چشم ما می رفت و به نام ما تمام می شد. مثل اینکه الان در فروشگاه های شهر کتاب، کتاب های زیراکسی بی مجوز می فروشند، مسئول این کار آیا مدیران شهر کتاب هستند؟ به یقین نه، اما به نام آنها تمام می شود.
 
نام پدرت چقدر روی دوش تو سنگینی می کند؟ خیلی دلت می خواهد عبدالرحیم جعفری بشوی؟
 
خیلی سنگینی می کند و بعد از رفتنش، بیشتر هم شده است. من مثل پدرم نمی توانم بشوم، اما دلم می خواهد کاری نکنم که آبرویش برود.
 
شده است که خبطی کنی که به نام پدرت تمام شود؟
 
خوشبختانه نه.
 
پس اگر به پدر نیفزودی از او کم هم نکردی؟
 
سعی ام بر این بوده که از او چیزی کم نکنم.
 
نقش صدیقه جعفری در موفقیت عبدالرحیم جعفری چه بود؟
 
در جامعه ما نقش زنان در همه موارد همیشه کمرنگ و نامأجور می ماند. در اوایل کار امیرکبیر مادرم در تصحیح کتاب ها به پدرم کمک می کرد. حتی در مهرماه که فصل فروش کتاب های درسی بود به فروشگاه می آمد و پشت دخل می نشست، ولی متأسفانه تمام دق دلی هایی که پدرم از اقوام مادرم داشت سر چه کسی خالی می شد؟!
 
در ماجرای مصادره اموال امیرکبیر، پدرت را هم مقصر می دانی؟
 
مقصر نه، اما فکر می کنم شاید یکدندگی پدرم باعث به وجود آمدن این چیزها شد که چه بسا می توانست جلو آغازشان را بگیرد. وقتی شما سرمایه دار هستی برخی اقتضائات را باید رعایت کنی چون در غیر این صورت به مشکل برمی خوری.
 
چو در طاس لغزنده افتاد مور /رهاننده را چاره باید نه زور
 
,ادبیات،کتاب،انتشارات امیر کبیر,[categoriy]
 
 
به نظرت اگر جلو خیلی چیزها را می گرفت، احترام حال حاضرش را داشت؟
 
منظورم این است که می توانست آتش خیلی از دشمنی هایی را که برافروخته شد در نطفه خفه کند.
 
امیرکبیر با فرانکلین یا ناشران دیگر رقابت داشت؟
 
نه، فرانکلین با همه ناشران همکاری داشت ولی به طوری که کارکنانش مانند مرحوم افکاری یا خانم امامی می گفتند از ما بیشتر راضی بود. رقابت ما با فرانکلین وقتی شروع شد که شرکت کتاب های جیبی متعلق به مؤسسه فرانکلین یک فروشگاه بزرگ در جلو دانشگاه دایر کرد.
 
400 کتابفروشی در شهرستان، تابلو امیرکبیر را داشتند؟
 
نه، نماینده و طرف حساب ما بودند. مثلاً امیرکبیر سنندج متعلق به آقای سامانی بود و اسم امیرکبیر را زده بود. 10فروشگاه تهران هم در بهترین جاها بود. یکی سر چهارراه نادری بود که سازمان تبلیغات اسلامی آن را به بانک ملی فروخت و شد صرافی. یکی در میدان امام حسین (ع) بود، سومی جلو دانشگاه تهران بود، یکی در مخبرالدوله مقابل باغ سپهسالار بود که اکنون سازمان تبلیغات در آن اسباب بازی هم می فروشد! تعداد زیادی از کتابفروشی های شهرستان بخشی از قفسه هایشان را به امیرکبیر اختصاص داده بودند. ما 1500 عنوان کتاب در گردش داشتیم که در آن سال ها همین تعداد برای یک کتابفروشی بس بود.
 
پیش آمده که از چاپ کتابی پشیمان بشوی؟
 
نه.
 
آیا همه کتاب های امیرکبیر برای پدرت به مثابه فرزند بودند؟
 
بله. مثل فرزندش آنها را دوست داشت.
 
کتاب ها به منزله چه چیزی برای تو هستند؟ دوست یا فرزند؟
 
نه فرزندم نیستند، بیشتر دوست من هستند.
 
اصولاً تحسین انسان را سر وجد می آورد. وقتی جایی می روی که پدرت را تحسین می کنند، چه حسی پیدا می کنی؟
 
خیلی لذت می برم و اشک در چشمانم جمع می شود.
 
آن که هنوز پدر را تحقیر می کند چه حسی به تو می دهد؟
 
دلشکسته می شوم. ولی خب، هر کسی در عقیده و احساسش آزاد است.

منبع :

راز و رمز «امیر کبیر» و ناشری که کتاب فروختن را بلد بود گردآوری توسط بخش شعر ،داستان ، ادبیات، کتاب سایت آکاایران

اخبار اکاایران

اخرین مطالب آکاایران

jazab, استاتوس های جالب, بهترین مطالب طنز, جدیدترین جملات طنز, جدیدترین مطالب طنز, جدیدترین نوشته های طنز, جملات طنز, جملات طنز جدید, جملات طنز خنده دار, جملات طنز کوتاه خرداد ماه 91, جملات کوتاه طنز, جوک خنده دار طنز 91, طنز جدید, طنز نوشته های 91, طنز نوشته های کوتاه جدید و جالب, طنز نوشته های گوناگون !, طنز کوتاه مطالب باحال, مطالب جالب مطالب خنده دار, مطالب طنز 91, گلچین جملات کوتاه طنز آمیز
تبلیغات