تراژدی پول -آکا

آکاایران: تراژدی پول

,[categoriy]

آکاایران: تراژدی پول

تراژدی پول



,[categoriy]

فیلم «چهارشنبه» نخستین ساخته سروش محمدزاده در بخش هنر و تجربه سی ‎و چهارمین جشنواره فیلم فجر به نمایش درآمد. فیلمی شهری و قصه گو که به روایت زندگی آدم های طبقه پایین شهری می پردازد.

سروش محمدزاده فیلمساز مشهدی، فعالیت کاری اش را با تدوین آغاز کرد و تاکنون ٧ اثر مستند ساخته و ٢٠ مستند هم تدوین کرده است. محمدزاده سریال «تلخ و شیرین»، «زیبا»، «آسمان محبوب» و «آقا ابراهیم» را برای شبکه استانی خراسان رضوی کارگردانی کرده و ساخته است. او در «چهارشنبه» تلاش می کند چالش میان اعضای یک خانواده را در بحث قصاص به تصویر بکشد. با او درباره فیلم تازه اش گفت وگو کرده ایم.
با دیدن فیلم «چهارشنبه» ناخودآگاه فیلم های موج نوی دهه 50 به ذهن متبادر می شود. آیا در حین ساخت به چنین شباهت هایی فکر کرده بودید؟

به گزارش آکاایران: منظورتان فیلم های چه کارگردان هایی است؟

امیر نادری و کامران شیردل و...
شباهت هایی وجود دارد. اما به صورت مستقیم به فیلم خاصی رجوعی نداشتم. شاید در ناخودآگاهم در زمان نوشتن فیلمنامه چنین رویکردی به وجود آمده باشد. علاقه زیادی به فیلم «تنگنا»ی امیر نادری دارم. قهرمان تک افتاده ای که در درون شهر درصدد حل مشکلات بغرنجش است.


«تنگنا» البته فیلم بسیار تلخ تری نسبت به فیلم «چهارشنبه» است.
بله، همین طور است. در هر حال از ابتدا آگاه بودم که تراژدی می نویسم.


یکی از نقاط مشترک میان قهرمان فیلم «چهارشنبه» (طاهر) با قهرمان های آثار موج نو مثل علی خوش دست «تنگنا» یا ابی «کندو»، ناکام ماندن تلاش شان است.
به هر حال این شباهت ها وجود دارد.


در فیلم «چهارشنبه» تأکیدی بر این مسأله وجود دارد که سرنوشت محتوم آدم های طبقه فرودست روشن نیست. درست است؟
سرنوشت آین آدم ها فارغ از طبقه بندی اجتماعی شان تحت تأثیر انتخاب هایشان است. من در فیلم به این مسأله که جبری در تصمیمات آدم های طبقه خاصی وجود دارد، فکر نکرده بودم.


شغل شخصیت های اصلی فیلم را چگونه انتخاب کردید و چه تأثیری روی شخصیت پردازی شان دارد؟
کاملاً به این مسأله فکر کرده بودم. در مورد طاهر باید بگویم انتخاب شغلش نسبت مستقیمی با بیرون ماندن او از خانه و خانواده داشت و به هرحال از میان چند گزینه ای که به آن فکر کرده بودیم، مناسب ترینش همین شغل سوپرمارکتی و موتور داشتنش بود. در مورد شغل سلیم هم مسأله زحمتکش بودن او مد نظر بود و شغل هایی را انتخاب کردیم که باید در سطح شهر اتفاق می افتادند و احتیاج به رفت و آمدهای فراوان داشتند و خستگی های ناشی از این ترددهای فراوان که بر خلق و خوی آدم ها تأثیر می گذارد، به صورت مشخصی در فیلم مورد استفاده قرار گرفت.


ریشه اصلی عصیانگری و نافرمانی طاهر با نبود پدر و مادر در خانواده ارتباط دارد؟
همه مسائل از جمله شرایط اجتماعی و نبود پدر و مادر در این وضعیت اهمیت دارند و اینکه دو خواهرش در خانه تنها هستند. طاهر با دوری از خانه، می خواهد مزاحم خواهرهایش نباشد. از طرفی چون یک رابطه عشقی نافرجام با دختری در همسایگی خانه شان داشته است، زیاد علاقه ای ندارد در خانه باشد و دوست دارد از چنین محیطی دور شود.


به نظر می رسد مجموعه این ناکامی ها در بحث دیه و قصاص سر باز می کنند و باعث واکنش طاهر می شوند.
بله، این مسائل در کنار هم قرار می گیرد.


اینکه حتی آدم های همخون حرف همدیگر را نمی فهمند، به چه میزان در جامعه ما تبدیل به یک معضل شده است؟
ریشه یابی و پاسخ به این سؤال نیازمند طرح مباحث جدی است و از حوصله این گفت وگو خارج است. نکته ای که مهم است، گسترش این رویه در سطح جامعه است و اینکه همه آدم ها فقط حرف خودشان را می زنند و نسبت به درست و بحق بودنش هم اصرار می ورزند و نسبت به حرف دیگران بی تفاوت هستند. بحث مهم دیگر که در کلیت جامعه گسترش پیدا کرده، خشونت است و من سعی کرده ام تمام این مسائل را در فیلمم نشان بدهم و نخواستم نسبت به ریشه یابی شان اقدام کنم.


نکته ای که باعث تفاوت «چهارشنبه» با آثار مشابهش می شود، این است که کل فیلم در یک آپارتمان یا خانه روایت نمی شود. بردن دوربین در سطح شهر در جهت روایت داستان است؟
از روز اولی که قصد داشتم کار را بنویسم و بعد تبدیل به فیلم بشود، به این نکته توجه داشتم که قصه شهری را روایت کنم و شخصیت ها در سطح شهر اکت و حرکت و کنش داشته باشند. خط اصلی داستان فیلم «چهارشنبه» روایت زندگی موتورسوار تنهایی بود که در سطح شهر به دنبال تهیه پول بود. بتدریج اسکلت داستانی فیلم با محوریت این موضوع شکل گرفت و بحث قصاص و سایر خرده داستان ها اضافه شدند؛ چراکه تأکید داشتیم فیلم «چهارشنبه» درباره نفی خشونت هم باشد. با شهری شدنش به این خواسته رسیدیم. موقعی که وارد صحنه های خانه طاهر می شدیم، زیاد به حریم خصوصی خانه و خانوادگی او وارد نمی شدیم.


خانه ای که برای فیلم انتخاب شده، خانه ای قدیمی و رنگ و رو رفته است. چقدر این ویژگی در داستان فیلم مهم بود؟
کاراکتر خانه در دل داستان به وجود آمد. در ابتدای نوشتن فیلمنامه به خانه به چشم یک کاراکتر نگاه نمی کردم و به عنوان محلی برای رفت وآمد شخصیت ها و مواجهه شان با یکدیگر در نظر گرفته شد. اما به طور کلی اثر خانه از تأثیر رابطه بین آدم ها تبدیل به یک کاراکتر شده است.


در فیلم این طور نشان داده می شود که با وجود تغییرات جامعه و رفتار آدم ها با هم، آنها رفتار سال های گذشته را از خودشان بروز می دهند.
من زیاد به گذشته فکر نکردم. اما مجموعه ای از خصلت های انسانی در نهاد آدم ها به صورت ثابت وجود دارد. مسائلی نظیر اصرار بر کینه توزی، لجبازی و انتقامجویی. معتقدم صفات زشت و ناپسند از ابتدای تاریخ وجود داشته و خواهد داشت و حاصل اصرار بر این صفات همیشه یک نتیجه دربر داشته که تلخ و تراژیک بوده است و به هیچ وجه برآیند خوبی ندارد. من در ساخت «چهارشنبه» زیاد وارد قواعد ژانری نشدم و همه اینها در واقع ماحصل ترکیبات داستانی بوده است و من در کلیت این اعتقاد را داشتم که یک تراژدی می نویسم.


به لحاظ ژانری آیا «چهارشنبه» یک درام اجتماعی است؟
پیدا کردن ژانر فیلم کار منتقدان است. من خیلی به این مسائل ورود پیدا نمی کنم و نمی خواستم ژانر را در ابتدا تعریف کنیم و بر مبنای قواعد آن ژانر، فیلمنامه نوشته شود. «چهارشنبه» هم درام دارد و هم فیلم شهری است و داستان در خانواده و اجتماع روایت می شود و بنابراین به فیلم «چهارشنبه» می توان لقب درام خانوادگی هم داد.


بنابراین شهر را می توانیم در فیلم «چهارشنبه» دارای هویت بدانیم؟
بله، همان طور که اشاره کردم، این ویژگی حاصل موقعیت های به وجود آمده در فضای فیلم است.


استفاده از رنگ های تیره، سرد و خاکستری در لوکیشن ها و لباس شخصیت ها در راستای فضای فیلم بود؟
بله، از ابتدا روی این قضیه فکر کرده بودم و در مرحله پیش تولید در جلساتی که با مدیر فیلمبرداری و طراح صحنه و لباس داشتیم، در این مورد به جمع بندی مشترک رسیدیم و اینکه بتوانیم حس و حال مورد نیاز از طریق دیدن تصاویر فیلم را به مخاطب منتقل کنیم. درست یا درست درنیامدن این فضا، قضاوتش برعهده مخاطب و منتقدان است.


تلاش زن های فیلم «چهارشنبه» برای مؤثر بودن به جایی نمی رسد و به نظر ایستاست.
یکی از شخصیت های زن فیلم بجز در سکانس پایانی فیلم منفعل است. باید این نکته را در نظر بگیریم که داستان در سه روز روایت می شود و در این سه روز نمی شد تمام شخصیت های فیلم را عمل گرا نشان بدهیم. تمرکز اصلی ما روی شخصیت دو برادر و بخصوص طاهر بود. برادری که مقابل خانواده اش می ایستد و دیگران تلاش شان دراین حد است که مانع تصمیم برادرشان بشوند.


«چهارشنبه» را می توان فیلمی مردانه دانست؟
بله، ویژگی های مردانه ای دارد و داستان فیلم ما چنین ویژگی ای داشت و از پیش قراری نداشتم که بروم و یک فیلم مردانه بسازم.


زن های فیلم «چهارشنبه» را قربانی می دانید؟
مظلوم واقع می شوند و در تصمیم گیری ها دخالت نمی کنند و تحت تأثیر تصمیمات مردان زندگی شان قرار می گیرند. البته ممکن است گاهی موارد این تصمیم ها به نفع شان باشد.


انتخاب زمان سه روز که داستان فیلم در آن روایت می شود، دلیل خاصی داشت؟
به لحاظ معنایی دنبال چیز خاصی نبودیم. از نظر زمانبندی اگر به آغاز، میانه و پایان توجه کنیم، همیشه عدد سه در فیلمنامه نویسی عدد مشخصی است و در سه معنی روز شروع، روز عمل و روز نتیجه گیری قابل تعریف می شود. نکته دیگر اینکه محدود و فشرده کردن روایت فیلم، در سه روز در ایجاد فضای دراماتیک تأثیرگذار است.


چگونه به این گروه بازیگری رسیدید؟
بازیگرانی که در این فیلم بازی کرده اند، از بهترین های بازیگری سینمای ایران به شمار می روند که از حضور آنها در این فیلم بسیار خوشحال هستم. می‎توان گفت شانس قرار گرفتن این بازیگران کنار یکدیگر، پیش از اینکه حاصل انتخاب ما باشد، حاصل خوش شانسی مان در فیلم «چهارشنبه» بود. زمانی که فیلمبرداری این کار را آغاز کردیم، به دلیل تعدد پروژه‎های بازیگران مورد نظر، به سختی می توانستیم حضور بازیگران را در این فیلم داشته باشیم. بویژه شهاب حسینی که تازه به ایران بازگشته بود و درگیر پروژه دیگری بود. اما او همکاری های لازم را انجام داد و در همان فرصت کم در فیلم «چهارشنبه» بازی کرد. بعد از توافق با شهاب حسینی، ترکیب بازیگران و انتخاب دیگر عوامل فیلم نیز براحتی انجام شد.نسیم ادبی هم از جمله بازیگران شناخته شده در حوزه تئاتر است که یکی از بهترین بازی های خود را در این فیلم انجام داده است. مهسا مهدی فر هم بازیگر جوان و مستعدی است. آرمان درویش نیز برای اولین بار جلوی دوربین رفته است که این بازیگر توسط شهاب حسینی به ما معرفی شد. با توجه به اینکه سینمای ایران نیازمند معرفی چهره های تازه است، تصمیم گرفتیم تا در کنار بازیگران شناخته شده سینمای ایران از چهره‎های جدیدی در این فیلم استفاده کنیم.


در بحث انتخاب بازیگران به نظر می رسد با انتخاب چهره ای جوان به عنوان شخصیت اصلی در کنار شهاب حسینی دست به یک چالش زدید.
از ابتدا برای بازیگر نقش طاهر شخصیت اصلی فیلم، به دنبال یک چهره شناخته شده بودیم. اما زمانی که در این مورد با شهاب حسینی حرف زدیم، ایشان تمایلی نداشت نقش طاهر برادر کوچک تر را بازی کند و می خواست نقش برادر بزرگ تر را بازی کند و همان طور که اشاره کردم، او برای این نقش آرمان درویش را معرفی کرد و بعد از گرفتن تست و بررسی جمیع شرایط و انجام تست گریم، اطمینان پیدا کردیم شهاب حسینی و آرمان درویش زوج مناسبی برای ایفای نقش دو برادر هستند.


البته آرمان درویش تجربه بازیگری نداشت و ما به شناخت شهاب حسینی از او اعتماد کردیم. الان هم از این انتخاب راضی هستم و به این نتیجه رسیدم که اگر می خواستیم شهاب حسینی نقش برادر کوچک تر را بازی کند، باید در چهره اش گریم زیادی انجام می دادیم و به همین دلیل باورپذیری مخاطب را خدشه دار می کرد و سن و سالش بیشتر مناسب نقش سلیم بود.


در گذشته شهاب حسینی چند نقش مشابه با نقش طاهر بازی کرده بود؟
بله، با توجه به این موضوعی که اشاره کردید، شهاب حسینی این تصمیم را گرفته بود.


تأثیر شهاب حسینی در کلیت فیلم فقط در حد یک بازیگر بود یا فراتر از آن؟
به هر حال شهاب حسینی در هر فیلمی که بازی می کند، تأثیرگذار است و نمی شود منکر این اثرگذاری شد. نکته قابل اشاره در این بحث، این است که شهاب حسینی در روزهای آخر فیلمبرداری به ما اضافه شد. زمانی که فیلم به مرحله تولید نزدیک شده بود و بعد از حضورش دو روز بعد فیلم کلید خورد.


با گزینه های دیگری هم برای ایفای این نقش صحبت کرده بودید؟
بله، البته لزومی ندارد از این گزینه ها نامی ببرم.


با توجه به قصه گو بودن فیلم، اکران آن در گروه هنر و تجربه مناسب بود؟
با توجه به اینکه این فیلم اولین تجربه حرفه ای من به عنوان کارگردان و یوسف وجدان دوست به عنوان تهیه کننده است، پروانه ساخت و نمایش «چهارشنبه» به صورت ویدئویی صادر شده ‎است. این فیلم را از ابتدا با هدف نمایش در گروه هنر و تجربه جلوی دوربین بردیم؛ البته آن زمان نمی دانستیم که آثاری با پروانه نمایش ویدئویی می توانند در بخش هنر و تجربه جشنواره فیلم فجر حضور داشته باشد و خوشحالم که با اضافه شدن این قاعده، ما نیز فرصت حضور در سی و چهارمین دوره جشنواره فیلم فجر را داشتیم.


نام «چهارشنبه» مدتی است به نام محبوب فیلمسازان تبدیل شده است. دلیل شما برای انتخاب این نام چه بود؟
در واقع مهم ترین بخش فیلم اتفاقی است که در روز «چهارشنبه» رخ می دهد. زمانی که پروانه ساخت فیلم را گرفتیم، این نام را انتخاب کرده بودیم؛ دو فیلمی که در مدت اخیر اکران شده و نام «چهارشنبه» دارند، هنوز روی پرده نرفته بودند.


فیلم «چهارشنبه» را می توان اثری شخصیت محور قلمداد کرد؟
فیلم با روایت یک شخصیت شروع می شود و رویکرد فیلم متکی بر قصه و شخصیت پردازی است. در فیلم زندگی خانواده ای روایت می شود.


به طور کلی در «چهارشنبه» قصد داشتید چه مضمونی را به مخاطب عرضه کنید؟
فیلم مبتنی بر روابط اعضای یک خانواده است که دچار بحران می شوند و روبه روی یکدیگر قرار می گیرند. فیلم فضای شهری دارد.


فیلم شهری ساختن در سینمای ایران کار سختی است؟
بله، به سمت ساخت فیلم آپارتمانی نرفتم. قصه فیلم جاهایی نیاز داشت که به درون شهر برویم و فضاهای داخلی خیلی کمی مورد استفاده قرار گرفته است. چراکه با گروهی حرفه ای، همدل و کاربلد کار کردیم و کار بدون هیچ مشکل و چالشی در یک مدت مناسب تولید شد.


فیلم بعدی تان را کی می سازید؟
به شرایط بستگی دارد. اما علاقه دارم در شرایط آرام تر، با ثبات و ایده آل تری کار کنم و سر موقع فیلم بعدی را بسازم. امیدوارم وضعیت نمایش و اکران فیلم «چهارشنبه» این شرایط را هموار و تسهیل کند.

 

اخبار فرهنگی  و هنری - روزنامه ایران

 

 

 گرد آوری مطالب : آکا ایران


منبع :

گردآوری توسط بخش هنرمندان ایران و جهان سایت آکاایران

اخبار اکاایران

تبلیغات