آکاایران: سرویس خانواده آکا ایران به نقل از راسخون؛ بخش پیامدهای طلاق:

حفظ تماس کودک و والدی که از هم دورند (1)

آکاایران: حفظ تماس کودک و والدی که از هم دورند (1)


 

 

نویسنده: میریَم گالپر کوهن
مترجم: وحید ایمن



 

چگونه پیوند خود را حفظ کنیم؟ با تماس مداوم. نگذارید چیزهای دیگری در حین یک مکالمه تلفنی سه دقیقه ای روی دهد. برای ارتباط ارزش قائل شوید، حتی اگر در این کار رنج ببینید- ماکس.
مکس هر روز به پسر نُه ساله اش تامی، تلفن می زند. وقتی چهار سال پیش پسر و همسر سابقش به شهر دیگری رفتند، مکس تصمیم گرفت از فعالیت های روزانه ی او آگاه شود. رابطه ی مکس با پسرش مستلزم تعهد سنگینی از جانب اوست، هرچند که او دوباره ازدواج کرده و صاحب دو فرزند ناتنی است که با وی زندگی می کنند. او مرتب برای تامی که در خانه ی سابق وی زندگی می کند، کارت و نامه می فرستد. مکس هر کار که بتواند انجام می دهد تا رابطه ی خود با پسرش را شکوفا نگهدارد.
دوست دارید چه کار کنید؟ چه کاری می توانید انجام دهید؟ قبل از پاسخ دادن به این پرسش ها باید به مسئولیت خود برای ارتباط با فرزند راه دورتان نگاهی بیندازید. از خودتان بپرسید که در گذشته برای زنده نگه داشتن رابطه چه کرده اید؟ اگر از رابطه ای که اکنون دارید، راضی نیستید باید موقعیت را ارزیابی و موانع را جست و جو کنید. شاید برای شما خیلی دردناک باشد که صدای فرزندان تان را بشنوید و مجبور باشید از صحبت با آنها اجتناب کنید. شاید می ترسید که والد حاضر یا سرپرست فرزندتان گوشی تلفن را زمین بگذارد. اما اگر به فرزندتان بگویید که تلفن خواهید زد حتماً این کار را پیگیری کنید؛ در غیر این صورت بهتر است که از دادن وعده های توخالی خودداری کنید.
یک والد راه دور بودن، لزوماً نباید برای کودک مصداق موقعیت همه چیز یا هیچ چیز باشد. مسئله، هر روز زنگ زدن یا زنگ نزدن نیست. مسئله، استفاده از همه ی توانایی برای نزدیک تر بودن به فرزند است. این توانایی ها شامل به کار گرفتن تمام منابع مالی، یا برعکس، نگهداشتن سطح متعادل برای شما است و این کار احتمالاً مستلزم صرف زمان خواهد بود. عنصر اصلی، برای آنکه بتوان یک والد راه دور موفق بود، استمرار است. فرزند شما دوست دارد بداند که چه وقت دوباره صدای شما را خواهد شنید و چه زمانی شما را خواهد دید؟ یک جدول منظم زمانی برای تلفن کردن، برای کودک بسیار اهمیت دارد. «جمعه صبح، رأس ساعت ده، پای تلفن باش!» آنگاه او چشم انتظار تلفن شما خواهد بود.
شما به تدریج می توانید فرزندتان را برای یک مکالمه ی خوب، آموزش دهید. به او بگویید که فهرستی از چیزهایی که می خواهد درباره ی آنها با شما صحبت کند، تهیه کند. خودتان نیز چنین کنید. مبنا را بر بحث های قبلی بگذارید یا در مورد موضوعات فعلی، مثل رویدادهای ورزشی یا تمرین های مربوط به مدرسه، صحبت کنید. برای طرح سؤال های مناسب لازم است بدانید که در زندگی کودک تان چه می گذرد.
مادر: برنامه جدیدی در مدرسه ندارید؟
مادر: این هفته فوتبال چطور بود؟
پسر، مامان، الان وقت مناسبی نیست؛ من باید یک برنامه تلویزیونی مربوط به مدرسه ام را ببینم؛ می توانی بعداً به من تلفن بزنی؟
مادر: بله، حتماً. اما اول بگو چه برنامه ای است تا من هم آن را ببینم.
در تماس تلفنی بعدی، مادر سوژه ی خوبی (برنامه ی تلویزیونی) برای صحبت با پسرش داشت. او اکنون از موضوعی که پسرش در مورد آن مطالعه می کرد آگاه بود و بنابراین می توانست با او در این طرح، همکاری کند. اگر آن موضوع موردتوجه خاص پسرش باشد، مادر می تواند برای او اطلاعات اضافی گرد آورد. این کار با ارسال کتاب ها و مقالاتی که ممکن است برای پسرش مفید باشد، عملی خواهد بود. به حرف های فرزندتان گوش کنید؛ ولی وقتی او علاقه نشان نمی دهد، شما نیز بیش از حد علاقه نشان ندهید.
مارک چند مکالمه ی تلفنی را با دخترش، پس از جدایی به یاد می آورد که خیلی دردناک بوده اند. هر بار پس از خاتمه ی صحبت، او احساس می کرد از زندگی سیر شده است. نه او و نه دختر ده ساله اش، هیچ یک نمی دانستند که به هم چه بگویند. فقط تعارف رد و بدل می کردند که هیچ فایده و مفهومی نداشت. مارک می گوید: «من مرتب سؤال می کردم که حالش چطور است و او مرتب جواب می داد خوب است. اما نه او خوب بود و نه من. این مکالمه ی سرد تلفنی ماه ها طول کشید و اوضاع فقط کمی تغییر کرد. سرانجام فهمیدیم که لازم است درباره جزئیات زندگی مان صحبت کنیم». او ادامه می دهد: «ما شروع کردیم به صحبت کردن در مورد احساس مان و به نظر من این نکته، بسیار بااهمیت است.»
تردیدی نیست که برای والدین و فرزندان بسیار مهم است که در جریان آخرین اتفاقات زندگی یکدیگر قرار گیرند. برای مکالمات عمیق و ثمربخش، نوع دیگری از ارتباط لازم است. انتظار نداشته باشید که این امر در مراحل اولیه ی رابطه ی راه دور شما اتفاق بیفتد. اما به سوی این هدف گام بردارید و خود و فرزندتان برای رسیدن به آن، تمرین کنید. البته، کیفیت مکالمات به سن فرزندتان بستگی دارد. یک کودک چهار ساله به اندازه ی یک کودک بزرگ تر در مورد مسائل زندگی روزانه اش سخنگو و پاسخگو نخواهد بود. اما شما می توانید و باید از یک کودک خردسال بپرسید که راجع به چیزهای مختلف چگونه احساسی دارد؟ بعد از آن باید شنونده ی خوبی باشید.
پدر: سلام پسرم، چطوری؟
پسر: بد نیستم.
پدر: آیا واقعاً خوب هستی؟ سرحال به نظر نمی آیی.
پسر: نه؛ دلیلی ندارد کسل باشم.
پدر: فکر کردم شاید به خاطر اینکه از هم دور هستیم ناراحتی. من خودم به خاطر این مسئله بسیار ناراحت هستم. دلم برایت خیلی تنگ شده.
پسر: راست می گویی؟ خوب من هم دلم تنگ شده پدر!
آدری پس از جدایی از شوهرش شدیداً احساس تنهایی و اندوه می کرد. وی نخستین صحبت تلفنی با دختر چهار ساله اش را چنین توصیف می کند: «به او گفتم که دلم برایش تنگ شده، و از او پرسیدم که آیا او هم دلش برای من تنگ شده؟ او گفت که از من متنفر است و دیگر نمی خواهد صدای مرا بشنود.» آدری به جای آن که متزلزل و پریشان شود، چند روز بعد مجدد تلفن کرد، اما کاری که او باید انجام می داد آن بود که به دخترش بگوید که احساس او را درک می کند و می داند که عصبانی است، زیرا وی را ترک کرده است. آدری موفق شد چند روز بعد این گفتگو را انجام دهد و سپس چند مکالمه ی دیگر نیز به بحث در مورد رنج و نفرت دخترش به خاطر رها کردنش گذشت. آدری همیشه دخترش را تشویق می کرد که حقیقت را به او بگوید: «دختر کوچولوی من احساساتش را خیلی راحت بیان می کند و من همیشه می دانم که از نظر روحی در چه وضعیتی است، به همین دلیل ما حالا با هم رابطه ی نزدیکی داریم.»
زمان لازم است تا بتوان بذر رابطه ای را افشاند که در آن احساس ها به راحتی ابراز پذیرفته نمی شوند. رابطه ای که شما در محل سکونت مشترک و قبل از جدایی با کودک تان داشته اید، تأثیر بالقوه ای در رابطه ی بعدی شما، یعنی بعد از جدایی و از راه دور خواهد داشت. با این حال اگر این رابطه حتی در زمان نزدیکی هم چندان صمیمانه نبوده، می تواند از راه دور صمیمانه شود. این بسته به آن است که شما به عنوان والد راه دور به فرزند خود و شخصیت او و خواسته هایش فکر کنید. سپس از این اطلاعات برای برنامه ریزی سنجیده ای در جهت رشد رابطه خود با وی استفاده کنید.

سرگذشت ها

یک راه جالب برای اینکه همه روزه با فرزندتان باشید این است که قصه های قبل از خواب را برای او ضبط کنید. برای این کار به یک ضبط صوت در خانه ی خودتان و یکی نیز در محل مسکونی فرزندتان نیاز دارید. البته همکاری والد سرپرست کودک نیز یک عامل اصلی برای موفقیت در این نوع تماس است.
والدی را می شناسم که از این کار استقبال کرد. او به محض اینکه دختر کوچولیش لباس خواب به تن می کند، ضبط صوت را روشن کرده و قصه هایی را که شوهر سابقش روی نوار ضبط کرده، برای دخترش، که آماده شنیدن صدای پدر است، پخش می کند.
«صدای او اثری آرام بخش بر دختر دارد. همیشه وقتی به آخر یک قصه می رسد می گوید: این قصه ی امشب ما. فردا شب دوباره برایت قصه خواهم گفت. شب بخیر دختر خوشگلم. دوستت دارم. نمی دانم چرا این کار اشک به چشمانم می آورد. شاید مرا به یاد پدر خودم می اندازد که وقتی دختر کوچکی بودم، برایم قصه می خواند.» -ماریا
شما مجبور نیستید که بیشتر اوقات بیداری تان را صرف ضبط داستان کنید. بچه های کوچک تکرار را دوست دارند و خوشحال می شوند که یک حکایت یکسان را بارها و بارها بشنوند. بعضی بچه ها از داشتن کتابی که شما از روی آن می خوانید، لذت می برند. آن ها می توانند صفحات را ورق بزنند و همزمان با خواندن شما و راهنمایی والدشان به عکس ها نگاه بکنند.
به محض این که بچه ها برای این کار آمادگی پیدا کردند از آنها بخواهید که قصه های خودشان را برای شما ضبط کنند؛ بعد توضیح دهید که شما نیز صدای آنها را به همان ترتیبی خواهید شنید که آن ها صدای شما را می شنوند. آنها ممکن است برای شما آوازی خوانده و یا برای تان از ورزش در مهدکودک تعریف کنند. نگهداری مجموعه ای از پاکت های پستی که روی آنها نشانی نوشته و تمبر الصاق شده، نزد کودک، به او احساس استقلال خواهد داد؛ بخصوص وقتی کودک نوار را داخل پاکت گذاشته و با کمک والد خود به صندوق بیندازد. با این عمل، بازگرداندن نوارها به شما توسط والد حاضر نیز آسان می شود. اگر امکان تهیه ی نوار ویدئو دارید و اگر والد کودک تان دستگاه ویدئو دارد، می توانید از خودتان نواری تهیه کنید که در آن با فرزندتان صحبت می کنید و فرضاً قصه ای از دوران بچگی خودتان را تعریف می کنید. می توانید سرودی برای او بخوانید؛ سرودی که می دانید او متن آن را از قبل می داند. یا می توانید برای کودکتان ساز بنوازید. می توانید پشت یک صندلی پنهان شوید و دوباره ظاهر بشوید و در تمام این مراحل از خود فیلم بگیرید. یا داخل خانه بگردید و عکس بگیرید. یا از خیابان محل اقامت خود فیلم بگیرید. مبتکر باشید.
بگذارید تصورتان کار کند. در تمام لحظات تهیه ی نوار او را در ذهن داشته باشید. زیرا عشق شما از درون عمل تان خواهد درخشید. بچه های کوچک حس بینایی خیلی حساسی دارند. آنها دوست دارند به تصاویر کتاب ها نگاه کرده و روی موارد آشنا انگشت بگذارند. یک آلبوم عکس برای آنها تهیه کنید و عکس هایی از خودتان و والدین تان و سایر افراد خانواده در آن بگذارید. چند عکس از محل زندگی فعلی خود نیز در آن بگنجانید تا اتاق های خانه یا آپارتمان شما و محیط اطراف آن را نشان بدهد. برای هر عکس توضیح ساده و روشنی بنویسید. این آلبوم به منزله ی کتابی خواهد بود که فرزند شما برای سال های زیاد از آن لذت خواهد برد.
آلیسون، نُه ساله، آلبوم عکسی را که مادرش در سن خیلی پایین به او داده به یاد می آورد: «مادر من پول کافی نداشت که بعد از طلاق از من نگهداری کند، بنابراین به منزل والدینش رفت و مرا نزد پدرم فرستاد. او آلبوم زیبایی از عکس های خود و فامیلش برای من درست کرد. من با این که تقریباً بالغ شده ام، برای آن کتابچه ارزش زیادی قائل هستم.»
پدر راه دوری را می شناسم که دو جلد از آن آلبوم ها تهیه کرده بود. او یکی را برای پسرش فرستاد و دومی را در خانه نگه داشت. وقتی پسرش برای ملاقات می آمد آنها به اتفاق یکدیگر از دیدن آلبوم موجود در خانه، لذت می بردند و عکس های مربوط به ملاقات های جدید را به آن می افزودند.
طرح دیگری که برای کودک خردسال مناسب است، قصه ای است که به همراه بریده عکس هایی از مجلات تهیه شده و بیانگر کلمات است. به طور مثال، به جای نوشتن کلمه ی خانه، عکس یک خانه را روی صفحه ی خالی بچسبانید و اگر استعداد هنری دارید، شکل هایی را نقاشی کرده و با آن کلمات و اسامی را نشان دهید. هرچه تعداد عکس ها بیشتر باشد، بهتر است. داستان تان می تواند به شکل زیر باشد:
«من عاشق (عکس قلب) خانه جدیدم (عکس خانه) هستم. خانه ام دو اتاق خواب (عکس تختخواب) دارد. یکی برای تو (انگشتی که به سمت خارج نشانه رفته) و یکی برای من (انگشتی که به طرف داخل نشانه رفته). این جا پر از درخت (عکس درختان) و گل (عکس گل) است. ایستگاه قطار (عکس قطار) در همین نزدیکی است و مهم ترین مطلب اینکه من دوستت (قلب) دارم». سعی کنید که موضوع ساده باشد تا کودک با خواندن و فهمیدن آن به خودش افتخار کند.

اشیاء مورد علاقه

مطمئن هستم شما کودکان خردسالی را دیده اید که حوله، پتو، عروسک یا خرس خود را محکم چنگ زده اند. این اشیا توسط کودکان استفاده می شود. کودک به کمک آنها می کوشد درد جدایی و پریشانی حاصل از طلاق را تحمل کند و با حقیقت زندگی اش کنار بیاید.
آلین رادیس (1)، مشاور خانواده؛ که در زمینه رشد کودک تدریس می کند، می گوید که بچه ها قبل از آنکه در ذهن و روان خود به موجود جاندار، یعنی پدر و مادر، انس گرفته و وابسته بشوند، این وابستگی عاطفی را به یک جسم بی جان معطوف می نمایند. کودک به یک عروسک یا حیوان توپر علاقه مند می شود؛ شب آن را با خود به رختخواب می برد و در طول روز با خودش به هر طرف می کشد.
شما می توانید به عنوان والد راه دور، یکی از این اقلام را برای کودکان بخرید. البته چیزی که شما انتخاب می کنید ممکن است با سلیقه ی او همگون نباشد. ممکن است بسیاری از والدین به یاد بیاورند که فرزندشان یک تکه ی پتو یا یک عروسک کهنه را به بسیاری از اسباب بازی های قیمتی ترجیح داده است. وقتی فرزندتان برای دیدن شما به خانه تان می آید ممکن است به چیزی در منزل شما علاقه مند بشود، مثلاً یک تکه لباس یا بالش یا کتاب، آن شیء را به کودک داده و به او پیشنهاد کنید که آن را به شما ربط بدهد، مثلاً «وقتی به خانه می روی به این نگاه کن و اوقات خوبی را که با هم داشتیم، به خاطر بیاور».
آیرین با من از روزی سخن گفت که پسر کوچکش از ملاقات با پدرش برگشته و یک کتاب کثیف اشعار مهدکودک در دستش بود. او خیلی عذاب کشید تا توانست کودک را از آن کتاب جدا کند.
«هیچ وقت آن کتاب را زمین نمی گذاشت. آن را با خود به رختخواب و حتی توی وان حمام می برد و موقع غذا کنار بشقابش می گذاشت. هر وقت سعی کردم آن را از دسترس او دور کنم او وحشت می کرد. سرانجام از او پرسیدم که چرا آن کتاب برایش آن قدر جالب است. او گفت، برای این که آن را از خانه ی پدرش آورده است. پس از آن حرف، دیگر سعی نکردم آن را از او بگیرم. در آن کتاب، قدرتی نهفته بود.»

هدایای مخصوص

برای فرزندان تان هدایای کوچکی که مناسب سن آنها هستند، بفرستید. رمز موفقیت در کوچک بودن هدایاست. به یک فروشگاه اسباب بازی یا کتاب فروشی بروید و از معلومات یک متصدی فروش استفاده کنید. به او در مورد فرزندتان، سن او و علائق او، تا جایی که اطلاع دارید، توضیح دهید و از وی بپرسید که یک کادوی کوچک چه می تواند باشد؟ شاید پازل (اشکال درهم) یا یک کتاب با اشکال متحرک. در مورد پازل شاید بهتر باشد عکسی از خودتان بیندازید، بدهید آن را بزرگ کنند (مثلاً در اندازه 30×40 سانتیمتر) و سپس آن را روی یک مقوای ضخیم یا یک تخته ی نازک بچسبانید و بعد آن را در قطعات کوچک و غیرمنظم ببرید (در مورد بچه های کوچکتر به قطعات درشت تر) طوری که وقتی فرزندتان این قطعات را کنار هم قرار می دهد، شکل شما درست شود. اگر حوصله دارید یک پازل هم از عکس پدر یا مادربزرگش که او کمتر موفق به دیدارشان می شود، تهیه کنید.
سایر هدایای مناسب برای کودکان خردسال شامل بادکنک، عکس برگردان و ماژیک و چیزهایی است که آنها بتوانند خودشان بدون کمک دیگران از آنها استفاده کنند. از تخیل خود استفاده کنید. فراموش نکنید که هدیه، کوچک ولی مناسب با سن کودک باشد.
هرچه دیدارهای شما با کودکان خردسال بیشتر باشد، تماس های بدنی بیشتری با آنها خواهید داشت و همین امر، زمینه ی ایجاد یک ارتباط قوی را فراهم می سازد. بچه های کوچک حافظه ی خوبی ندارند و این حس باید در آنها تقویت شود. هرچه بیشتر با فرزندتان صحبت کنید، او را بغل کنید، با او بازی کنید و خلاصه با او باشید، به همان نسبت بخشی از او را تشکیل خواهید داد و در ذهن او خواهید ماند. تنظیم برنامه ی دیدار با او خالی از مسئله نیست. اگر رابطه شما با سرپرست فرزندتان نسبتاً آرام باشد، ملاقات او برای شما آسان تر خواهد بود. شما ممکن است بتوانید برای چند ملاقات عصرانه به منزل همسر سابق تان بروید؛ اما اگر رابطه ی شما با او زیاد دوستانه نبود، طوری برنامه ریزی کنید که کودک را در منزل پدر یا مادربزرگش ملاقات کنید. یک روز کودک را به مهدکودک ببرید و صبح را در آنجا بگذرانید. یا با هم به باغ وحش و پارک بروید. اگر در گذشته غیرمسئولانه عمل کرده اید و همسر سابق تان از شما رنجیده است، لازم است این رنجش را برطرف سازید تا بتوانید کودک را به مدت نسبتاً طولانی پیش خود ببرید. اگر مسئله به این شکل باشد، باید به آهستگی پیش رفت. باید اعتماد سرپرست کودک را جلب کرده و به وی ثابت کنید که مسئول هستید. هرجا که قول داده اید حاضر باشید، حاضر شوید. کودک را زمانی که قول داده اید برگردانید. بهانه به دست همسر سابق ندهید تا خواسته های شما را برای دیدن کودک زیرپا نگذارد. اگر سرپرستی مشترک کودک را داشته و یا برای ملاقات او به توافق رسیده اید، آن را روی کاغذ بیاورید و به موازات رشد کودک تان، در قرارداد، جای تغییر بگذارید. اگر محل زندگی تان آن قدر نزدیک نیست که بتوانید فرزندتان را بیش از یک یا دو بار در سال ببینید، یا اگر منابع و قدرت مالی تان محدود است، آن وقت مبنای تمرکز خود را روی تماس های تلفنی و نامه نگاری با فرزندتان قرار دهید. در این صورت کار سختی در پیش دارید؛ کاری که از جانب شما نیاز به تعهد و تصمیم دارد. اگر فرزندتان را فراموش کنید، او نیز شما را فراموش خواهد کرد. هرچه کودک کوچک تر باشد، تلاش شما باید بیشتر باشد تا او بتواند شما را در خاطر داشته باشد و درون خود حس کند. این هدف مستلزم تماس است؛ هم تماس فیزیکی و هم عاطفی.

تماشای تلویزیون

به طور همزمان برنامه های تلویزیون را دنبال کنید. کشف کنید که برنامه های موردعلاقه او کدام است؛ سپس قرار بگذارید که غروب را همزمان در خانه باشید و ساعت شروع برنامه را با تلفن کنترل کنید. سپس یک بار هنگام پخش آگهی وسط برنامه و یک بار در آخر برنامه در مورد آن با هم بحث کنید. این قرار می تواند در صبح یک روز تعطیل نیز گذاشته شود؛ زیرا مکالمات تلفنی راه دور در آخر هفته ارزان تر است. برنامه های کارتون را هم در نظر داشته باشید. به هر حال می توانید مکالمات کوتاهی داشته باشید.

ادامه دارد...

پی نوشت ها:

1.Elaine Radiss
2.منظور از والد محلی، والدی است که در محل زندگی کودک حضور داشته و کودک با وی زندگی می کند.

منبع مقاله :
گالپر کوهن، میریَم، (1391)، والدین راه دور، ترجمه وحید ایمن، تهران: همشهری، چاپ دوم



 

مقالات مرتبط :


حفظ تماس کودک و والدی که از هم دورند (2)



منبع :

گردآوری توسط بخش روانشناسی طلاق سایت آکاایران

تبلیغات