آسیب های روانشناسی فرزندانی که بیشتر ساعات روز تنها می مانند

آکاایران: آسیب های روانشناسی فرزندانی که بیشتر ساعات روز تنها می مانند

آکاایران: کوچک تر شدن خانواده ها در دنیای آپارتمان نشینی امروز از یک سو و روابط سرد معمول میان همسایه ها از سوی دیگر موجب شده است بعضی والدین به دلایل مختلف از قبیل مشغله کاری و نظایر آن کودک خود را در خانه تنها بگذارند؛ بالا بودن هزینه های زندگی، زنان و مردان را با فرمول پیچیده فعالیت بیشتر در […]

کوچک تر شدن خانواده ها در دنیای آپارتمان نشینی امروز از یک سو و روابط سرد معمول میان همسایه ها از سوی دیگر موجب شده است بعضی والدین به دلایل مختلف از قبیل مشغله کاری و نظایر آن کودک خود را در خانه تنها بگذارند؛

بالا بودن هزینه های زندگی، زنان و مردان را با فرمول پیچیده فعالیت بیشتر در ساعات شبانه روز مواجه کرده است؛ دغدغه بزرگی که والدین مشغول به فعالیت اقتصادی را با مشکل روبه رو کرده است بخصوص والدینی که بستگان شان دور از آنها زندگی می کنند.

مهدکودک ها نخستین راه حلی هستند که بسیاری از مادران آن را انتخاب می کنند. روانشناسان معتقدند لبخند مربیان این مراکز هیچ گاه جای لبخند و احساس مادر را پر نخواهد کرد. خانواده، اصلی ترین مرکز رشد بهداشت روانی و تعالی معنوی کودک است. تنهایی آزاردهنده با توجه به اهمیت پیشرفت اقتصادی و حضور اجتماعی زنان در عرصه های مختلف، چگونه باید برای ساعت های تنهایی کودک برنامه ریزی و این خلأ عاطفی را پر کرد؟

دکتر محسن اصغری نکاح، روانشناس کودک و نوجوان و استاد دانشگاه فردوسی مشهد با بیان این که تنها گذاشتن کودک در خانه آسیب های جبران ناپذیری را در آینده او رقم خواهد زد، می گوید: اگر خود را به جای کودکی که برای چند ساعت در خانه تنها می ماند بگذاریم، می بینیم که به هیچ عنوان تحمل آن را نداریم.

آیا دوست داریم اعضای خانواده برای ساعت های متوالی ما را تنها بگذارند یا در محل کار همکاران ما را چند ساعت تنها بگذارند؟ تحمل این مسأله سخت است حتی اگر در بهترین و مجلل ترین هتل نیز تنها باشیم، باز هم تنهایی ما را آزار می دهد. انسان از این که با دیگران در ارتباط نبوده و تعامل نداشته باشد یا فرصت بودن در جمع خانواده را پیدا نکند، نگران می شود.

این تنهایی برای کودکان بیشتر آزاردهنده است. کودکان توانایی این که خود را سرگرم کنند، ندارند و در تنهایی دچار ترس می شوند. از سوی دیگر سپردن کودک به مهدکودک برای ساعت های طولانی، آسیب های روانی را متوجه او خواهد کرد. لبخند مصنوعی دکتر اصغری نکاح با تاکید بر این که خانواده طبیعی ترین نظام آفرینش و طبیعی ترین گروه اجتماعی و مرکز رشد بهداشت روانی و تعالی معنوی فرد است، می گوید: هر اندازه از خانواده فاصله بگیریم، دچار آسیب بیشتری می شویم.

کودکی که از این محیط به اجبار دور می ماند، دچار کمبود محبت، گوشه گیری، انزوا و اضطراب می شود؛ آسیب هایی که در آینده قابل جبران نیست. وقتی کودک از فضای تربیتی خانواده دور می ماند، فضاهای دیگر از جمله مهدکودک جایگزین آن می شوند.

در مهدکودک ها یک نوع پرورش گلخانه ای و مصنوعی وجود دارد و کودک به جای آن که مهر و عاطفه و نگرانی و دلسوزی مادر را دریافت کند، باید شرایط و مقررات مهد را فرا گرفته و آن را اجرا کند. خانه فقط در و دیوار و یک مکان نیست. خانه پایگاه امنیت روانی است. امروز کودکی فرزندان را از بین می بریم. صبح زود و در حالی که بدن او باید استراحت کند، او را از خواب بیدار کرده و با چشمان خواب آلود به مهدکودک می سپاریم.

این استاد دانشگاه با بیان این که باید تسهیلاتی برای مادران به وجود آورد تا آنها در کنار انجام وظیفه مادری بتوانند فرزندپروری نیز دارا باشند، گفت: متاسفانه این حمایت های مالی و اجتماعی و آموزشی کم است و با توجه به این که بسیاری از مادران از این آسیب ها مطلع نیستند و راه حل جایگزین مناسبی نیز ندارند، به اجبار کودک شان را در خانه تنها می گذارند یا به مهدکودک می سپارند. اما پدیده چاقی و اضافه وزن کودکان در جامعه امروز و طی نکردن سیر طبیعی اجتماعی شدن، از دیگر آسیب هایی است که متوجه کودکان فقط در خانه می شود.

دکتر طهمورث شیری، جامعه شناس و استاد دانشگاه علوم و تحقیقات با بیان این که تنهایی کودکان در خانه باعث می شود شخصیت اکتسابی بر شخصیت موروثی این کودکان غلبه داشته باشد، گفت: با توجه به افزایش وسایل ارتباط جمعی و وجود ماهواره و بازی های کامپیوتری میانگین وزن کودکان امروز در حال افزایش است. از سوی دیگر افزایش بازی های کامپیوتری باعث دورشدن کودکان از بازی های دسته جمعی شده و آنان تنهایی خود را با بازی های رایانه ای پر می کنند.

وی یکی از آسیب های این تنهایی را فاصله بین کودک و خانواده برشمرد و ادامه داد: شخصیت و اجتماعی شدن این کودکان تحت تاثیر فضای مجازی شکل می گیرد و شخصیتی که او از یک انسان کامل دارد شباهت زیادی به شخصیت بازی های کامپیوتری دارد و این کودک در مدرسه با همسالان خود درباره این بازی ها و همچنین فضای مجازی صحبت می کند.

این جامعه شناس با بیان این که والدین برای پرکردن تنهایی کودک شان، او را تشویق به سرگرم شدن با بازی های کامپیوتری می کنند، گفت: امروزه از فاصله بین نسلی که ایجاد شده است، به سوی تعارض و تفاوت بین نسلی حرکت می کنیم. درواقع شخصیت کودک بر اساس جنبه های اکتسابی شکل می گیرد. در گذشته اجتماعی شدن کودک متاثر از خانواده، مدرسه، دوستان، گروه های مرجع، رسانه و فرهنگ بود اما امروز و از زمانی که فرزندان با وسایل ارتباط جمعی آشنایی پیدا می کنند، شکل گیری شخصیت و اجتماعی شدن آنها به شدت متاثر از وسایل ارتباط جمعی می شود. این بحث در آینده تبدیل به بحران خواهد شد.

دکتر ملوک خادمی اشکذری، روانشناس تربیتی و استاد دانشگاه الزهرا سپردن کودکان به مهدهای کودک را بهترین راهکار برای تنها نماندن آنها می داند و می گوید: کودکان در مهد با مهارت های اجتماعی شدن و همچنین مهارت های تحصیلی آشنا می شوند و روابط بین فردی را به خوبی می آموزند. این وضعیت بخصوص برای کودکانی که خواهر یا برادر ندارند، بسیار مناسب است. والدینی که کودک شان را در خانه تنها می گذارند، او را از داشتن چنین مهارت هایی محروم می کنند. بسیاری معتقدند یکی ازدلایل ضعف تحصیلی دانش آموزان، تنهایی آنان در خانه است.

وی ادامه داد: مطابق تحقیقات، تنها گذاشتن کودکان در خانه امری نیست که بشود آن را به والدین توصیه کرد. در واقع این آخرین راه حلی است که والدین مجبور می شوند برای حل مشکل از آن استفاده کنند. والدین باید آموزش های لازم را به فرزندانشان بدهند که در زمان تنهایی پاسخگوی تلفن پدر و مادر باشد و از باز کردن در به روی افراد غریبه پرهیز کند حتی می توان از همسایه ای مورد اعتماد در این زمینه کمک گرفت و از او خواست طی روز چند مرتبه سرکشی کند.

زمانی هم که والدین به خانه بازگشتند، با بررسی تکالیف و دروس، به او نشان دهند بر کارهای او نظارت دارند. تغییر نگرش فرزندپروری برای آن که خلأهای عاطفی تنها ماندن کودکان در خانه پر شود، چه اقداماتی باید انجام داد؟

دکتر محسن اصغری نکاح، روانشناس کودک و نوجوان و استاد دانشگاه نخستین راه چاره را تغییر نگرش والدین نسبت به فرزند پروری می داند و می گوید: والدین نباید فرزندپروری را یک امر تشریفاتی و ظاهری بدانند و باید آن را یک رسالت فردی، خانوادگی و اجتماعی بدانند. نگاه ظاهری به این امر باعث می شود تنها به حضور یک بزرگ تر بالا سر فرزندان بسنده کنیم و این بزرگ تر می تواند همسایه یا مربی مهدکودک باشد.

در آموزه های دینی و همچنین قرآن کریم، خداوند فرزندان را هدیه ای از جانب خود عنوان کرده است. اگر ما گنجینه باارزشی داشته باشیم، آن را نزد خود نگه می داریم و به هیچ عنوان حاضر نیستیم نگهداری از آن را به دیگران بسپاریم. فرزندان گنجینه های باارزشی هستند که باید از آنها نگهداری کنیم.

وی ادامه داد: باید این مسائل ریشه ای حل شوند و فرستادن کودکان و نوجوانان به کلاس های مختلف راه حل مناسبی برای پر کردن تنهایی آنها نیست.امروزه زنان در کنار مادری علاقه دارند تحصیل کنند و در فعالیت های اجتماعی و اقتصادی شرکت دارا باشند اما ما تسهیلاتی فراهم نمی کنیم تا آنها در کنار مادری بتوانند این کارها را انجام بدهند. حمایت های اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی و آموزشی از نهاد خانواده بویژه مادران باعث می شود هر مادری فرزندش را نزد خود نگه دارد.

این روانشناس کودک و نوجوان راه حل دیگر را پرستاری از کودک در خانه عنوان کرد و گفت: در زمان پیامبر(ص) و امامان معصوم(ع) و همچنین سال های نه چندان دور از دایه برای نگهداری کودک استفاده می کردند و دایه همان نقشی را که مادر داشت، برعهده می گرفت.

امروز از پرستار یا فرد مورد اعتماد می شود استفاده کرد و به جای این که کودک به مهد برود، مربی با خدماتش به خانه می آید. خانه پایگاه امنیت روانی است و وقتی کودک چشم باز می کند باید خود را در خانه ببیند تا احساس آرامش داشته باشد. همچنین والدینی که کودک شان در خانه تنها است باید طوری برنامه ریزی کنند که زودتر به خانه بازگردند و در طول روز نیز چند بار به خانه تلفن بزنند.

مادر باید با خواندن قصه، شعر و نقاشی کشیدن، ارتباط خود را با کودک نزدیک تر کند تا این کودک به جای پناه بردن به فضاهای مجازی با والدینش تعامل داشته باشد. انزوا طلبی و فاصله گرفتن از اجتماع از پیامدهای تنهایی در دوران کودکی است که جامعه شناسان بر آن تاکید دارند.

دکتر طهمورث شیری، جامعه شناس با بیان این که مهدکودک محیطی عاطفی نیست و یک محیط رسمی است، می گوید: فاصله افتادن و گسست نسلی بین والدین و کودکان باعث انزواطلبی آنها و پیروی از الگوهای خیالی می شود. این کودک در آینده در برقراری ارتباط با دیگران با مشکل مواجه و به شدت منزوی می شود. جایی که افراد در کنار یکدیگر می نشینند و باید از باهم بودن لذت ببرند اما سرگرم خواندن یا نوشتن پیامک هستند یا از طریق اینترنت وارد فضاهای مجازی مثل فیس بوک می شوند. متاسفانه والدین به خاطر بی سوادی رسانه ای، تسلطی بر دنیای مجازی فرزند ندارند و بالطبع ارتباط عاطفی مناسبی نیز بین والدین و فرزندان برقرار نمی شود.

.

منبع : persianv.com


تبلیغات