علت کم حرف ترشدن زوجین چیست - آکا

در این مقاله از سایت آکاایران مطلبی در مورد علت کم حرف ترشدن زوجین چیست ارائه شده است ، همچنین برای مشاهده مقالات بیشتر در دسته روانشناسی خانواده از سایت خانواده آکاایران مقالات بیشتری را مشاهده نمایید

گفت و گوی زوجین در طول روز با هم چه پیامدهای مثبتی در استحکام زندگی آن ها دارد و کاهش آن در زوج های امروزی به چه دلیل است؟

شاید هم شامی با هم سر یک میز صرف کنند اما در سکوت و به جای اینکه که نگاه و فکرشان به هم باشد، دوخته می شود به صفحه چند اینچی تلویزیون و سریالی که از زندگی آدم هایی با فرهنگی دیگر حکایت دارد. این داستان شب های برخی از خانواده های ایرانی است. خانواده هایی که اعضای آن به بهانه اینکه نکند هر حرفی به بحثی آزاردهنده و اعصاب خردکن بینجامد، به دلیل بی مهری ای که از هم دیده اند، هراس از بیشتر شدن فاصله ها و شاید از آنجا که حرفی برای گفتن به هم ندارند چون علایق مشترکی ندارند یا نمی دانند علایق مشترکشان چیست، با هم حرف نمی زنند و دیوار سرد بینشان روز به روز قطورتر و بلندتر می شود. این روزها کارشناسان دلایل زیادی را برای ایجاد این فاصله و کم شدن زمان گفت وگوی اعضای خانواده مطرح و دلایلی مثل شبکه های ماهواره ای و بازی های اینترنتی و… را معرفی می کنند. اما همه اینها راه حل دارد.

اگر کمی حوصله کنیم و بخواهیم در کنار آنهایی که از هر کس به ما نزدیک ترند و هم خون ما، شب های خاطره انگیزی را سپری کنیم و بعد با احساسی از لذت عمیق صمیمیت با اعضای خانواده مان به خواب برویم. اگر روابط شما هم به سردی گراییده و وقتی اعضای خانواده تان به خانه می رسند، سکوت در خانه حکمفرماست، راهکارهای دکتر سامرند سلیمی، روان پزشک و دکتر رزگار قادرپور، روان شناس را بخوانید.

چرا خانواده های ایرانی کم حرف تر شده اند؟

دکتر رزگار قادرپور

روان شناس، مشاور خانواده و بازرس انجمن مشاوره ایران

خبر اینکه میزان صحبت در طول زمان بین اعضای خانواده ها کاهش پیدا کرده و این موضوع می تواند آسیب زا باشد، خوشایند نیست. این مشکل می تواند دلایل زیادی داشته باشد که در این مطلب به آنها اشاره می کنیم و بعد به آسیب های ناشی از آن می پردازیم.

تجربه های ناخوشایند کودکی

تجربه های آزار در کودکی، می تواند فرد را دچار واکنش هایی مثل کم حرفی کند. در این صورت گاهی نیاز به بررسی بالینی وجود دارد. پیشینه تعاملات خانوادگی و ایجاد آسیب ها و ترس ها در بستر خانواده در مورد گفت وگوی راحت با همدیگر هم می تواند باعث شود فرد تمایلی به صحبت با اعضای خانواده اش نداشته باشد.

سیستم تک روانه آموزش و پرورش

سیستم تک روانه آموزش و پرورش که تا آموزش عالی هم ادامه پیدا می کند، از دلایل دیگر این مشکل است؛ اگر دقت کنید در سیستم آموزشی ما مجال برای صحبت فراهم نیست. پیشینه فرهنگی ما کامل گراست و با توجه به بستر فرهنگی مان، مردم می خواهند خیلی کامل به مطلوب خود برسند. وقتی هم به این مطلوب دست پیدا نمی کنند، عقب نشینی می کنند و برای پیشروی بیشتر تمایلی نشان نمی دهند.

ترس از تعارض و مشاجره

ترس از تعارض و سرزنش هم می تواند عامل مهم نداشتن تمایل افراد به صحبت باشد. خیلی از افراد فکر می کنند بروز اختلاف در خانواده بسیار بد است و اگر تعارضی در آن ایجاد شود، دیگران آنها را سرزنش می کنند. حتی گاهی پدر و مادر از اینکه اختلافی با فرزندشان پیدا کنند، ابا دارند، بنابراین سعی می کنند کمتر گفت وگویی داشته باشند تا اختلافی پیش نیاید. اگر هم اختلاف نظری وجود داشته باشد، ترجیح می دهند کتمان کنند تا حدی که به حد انفجار می رسند ولی آن موقع آسیبی که ایجاد شده، بسیار بزرگ تر است و نمی توان کتمانش کرد. متاسفانه ترس از تعارض که در بستر فرهنگی ما وجود دارد، بسیار آسیب زاست. ما ایرانی ها با فرهنگ خاص خودمان، از تعارض و اختلاف به شدت می ترسیم و زوجی را براساس اسطوره ها موفق می دانیم که کمترین بحث و جدال بین آنها وجود داشته باشد. در حالی که نتایج تحقیقات در مورد خانواده و زندگی زناشویی، خلاف آن را ثابت کرده و حاکی از آن است اگر میزان تعارض بالا باشد و مدیریت آن درست انجام شود، زندگی سالم تر از زمانی است که اختلافی بین اعضای خانواده وجود نداشته باشد. دلیل این موضوع ساده است؛ وقتی دو نفر در بستر فرهنگی و آموزشی متفاوت رشد کرده اند، بروز اختلا ف نظر میان آنها بدیهی است و باید درباره آن صحبت کنند.

فقدان مهارت گفت وگو

گاهی باتوجه به شرایط، اختلاف نظرها شدید می شود اما اگر بلد باشند آن را درست مدیریت کنند، خیلی عالی می توانند از پس آن برآیند و میزان صمیمیتشان افزایش می یابد. اگر اعضای خانواده به دلیل ترس از ابراز نظر به دلیل ایجاد اختلاف، تعارض و سرزنش دیگران، مهر سکوت بر لب بزنند، عفونتی وارد زندگی می شود که کم کم به همه بخش های آن منتشر خواهد شد و اعضا را از هم دور می کند.

خطر سکوت در خانواده

همسرانی که نمی توانند با صحبت کردن مشکلاتشان را حل کنند، وارد محدوده خطر می شوند و بیرون از خودشان دنبال پناهگاهی می گردند که این پناهگاه می تواند فرزند، شغل، اعضای خانواده، دوستان یا افراد ناشناسی باشد که به نوعی وارد زندگی یکی از طرفین می شوند و بعضی ها از آن حتی به خیانت تعبیر می کنند. باید هوشیار باشیم تا در زندگی خانوادگی مان چنین آفاتی وارد نشود.

اختلال اعصاب و روان

البته گاهی ابتلا به برخی از اختلال های روانی مثل افسردگی و… هم باعث می شود فرد کمتر انرژی برای صحبت داشته باشد و از برقراری تعامل و گفت وگو و ارتباط اجتماعی پرهیز کند.

مشکلات اقتصادی

مشکلات شغلی و نبود امنیت اقتصادی باعث می شود مخصوصا پدرها زمان بیشتری سرکار و چندشغله باشند تا بتوانند مخارج زندگی را تامین و انتظارهای اعضای خانواده را برآورده کنند، بنابراین فرصت کمی برای صحبت با همسر و دیگر اعضای خانواده دارند. این مساله باعث فرسودگی هایی می شود و آنها را به سمت افسردگی می کشاند که خود نداشتن تمایل به گفت وگو را به دنبال دارد.

کج بودن خشت اول

بخشی از این مشکل به زمانی که خانواده متولد می شود و قرار است ازدواج شکل بگیرد، برمی گردد. اگر در این زمان، شناختی که افراد از هم پیدا می کنند معیوب باشد، هم کفو و متناسب نباشند، بعدها مشکل خواهندداشت؛ مثلا اگر یکی از طرفین درونگرا و دیگری برونگرا باشد، قطعا میزان تعاملاتشان بسیار کم خواهد بود و دچار مشکلاتی می شوند. علاوه بر اینها، مسائل دیگری هم وجود دارد که باعث می شود میزان گفت وگوی اعضای خانواده کاهش یابد.

فقدان مهارت عشق ورزی

یکی از مسائل بسیار مهم که در جامعه ما بسیار شایع است، نداشتن مهارت هایی مثل عشق ورزی، پروراندن عشق و صمیمیت نسبت به یکدیگر، نداشتن مهارت های مدیریت و حل تعارض، حل مساله و برقراری ارتباط موثر است. نداشتن مهارت فرزندپروری هم در این زمینه تاثیر دارد چون خیلی از اختلاف هایی که بین زوج به وجود می آید و باعث می شود کمتر با هم صحبت کنند، به دلیل نداشتن این مهارت است.

ضعف در برقراری ارتباط

علاوه بر این، باید مهارت برقراری ارتباط با اقوام، دوستان و جامعه داشته باشیم که بسیار مهم است و اگر آن را نیاموزیم، دچار آسیب می شویم. نداشتن مهارت های ارتباطی حتی باعث شده از ارتباط های اجتماعی فاصله بگیریم، یعنی از اقوام و دوستان دور شده ایم و به این تفکر رسیده ایم که دور شرکت در محافل خانوادگی و دوستانه را به دلیل حرف هایی که ممکن است بشنویم یا اشتباه هایی که ناخواسته مرتکب شویم، خط بکشیم و به این ترتیب مهارت های تعامل های اجتماعی مان کاهش یافته است. اگر اعضای خانواده، مخصوصا والدین، بلد نباشند چطور مهارت های لازم را در خود و فرزندانشان پرورش و توسعه دهند، مشکل کم شدن میزان گفت وگو میان اعضای خانواده ایجاد می شود. چرا که دانش کافی برای جلوگیری از بروز تعارض و مدیریت آن را ندارند. کاملا طبیعی است در چنین فضایی، افراد برای نرنجاندن و نرنجیدن به جای اینکه مهارت گفت وگوی همدلانه و برقراری ارتباط موثر را در خود بپرورانند از صحبت پرهیز کنند.

عدم درک متقابل

گاهی هم اعضای خانواد ه ای می گویند همدیگر را نمی فهمیم، این جمله یعنی ما بلد نیستیم چطور با هم صحبت کنیم که باید آن را بیاموزیم. شاید برایتان عجیب باشد اما لازم است بدانید حتی نداشتن مهارت برقراری ارتباط زناشویی هم به تدریج دلزدگی بین زوج به وجود می آورد و آنها را دچار روزمرگی می کند. این مساله طراوت زندگی را از آنها می گیرد و میزان صمیمیتشان را کاهش می دهد؛ صمیمیت به این معنی که هر آنچه من انجام می دهم، در جلب رضایت محبوب باشد. چنین زوج هایی آرام آرام برای پرهیز از ایجاد تعارض ها به سمت دلزدگی زناشویی می روند که از مهم ترین موانع صحبت بین زن و شوهر است. خوشبختانه این مشکل قابل ریشه یابی و درمان است.

تکنولوژی، اینترنت و شبکه های اجتماعی

اگر اعضای خانواده، مهارت استفاده صحیح از ابزارهایی مثل تلویزیون و دیگر رسانه ها، اینترنت، بازی های اینترنتی و شبکه های اجتماعی را نداشته باشند، قطعا جذابیت این ابزارها آنها را به سمت اعتیاد می برد. امروزه در کتاب های تشخیص اختلال های روانی، از اعتیاد به اینترنت و بازی های اینترنتی به عنوان اختلال روانی یاد می شود. در اینجا می خواهم از فرصت استفاده کنم و هشدار دهم؛ بازی های آنلاین اینترنتی، تفاوتی با موادمخدر ندارد و می تواند مخصوصا افرادی را که زمینه دارند، به خود معتاد کند. اعضای خانواده و زوج باید در این مورد تجدیدنظر کنند و مراقب باشند به دنیای مجازی وابسته نشوند زیرا ما را از دنیای حقیقی دور می کند؛ مخصوصا در شرایط استرس زای زندگی امروزی.

چگونه این سکوت را بشکنیم؟

براساس پیشینه ها و دیگر عواملی که برای کم شدن میزان تعامل و گفت وگو در خانواده ها بیان کردم، توصیه هایی برای حل مشکل کم حرفی در حریم خانواده دارم:

1) به شما اطمینان می دهم همه ما به نوعی تجربه های کودک آزاری از نوع جسمی، روانی، غفلت والدین و… داشته ایم،در نتیجه باید اگر چنین مشکلی آزارمان می دهد، روان درمانی شویم.

2) اگر پیشینه تعامل های خانوادگی داریم، لازم است به مشاور خانواده یا خانواده درمانگری که بتواند مشکل را حل کند، مراجعه کنیم.

3) درباره پیشینه فرهنگی، باید مطالعه های وسیعی داشته باشیم تا بتوانیم دید خودمان را نسبت به زندگی وسعت دهیم؛ مثلا اگر بیمارگونه فرد کمال گرایی هستیم و این مساله آزارمان می دهد، حتما به روان درمانگر مراجعه کنیم.

4)تیپ های شخصیتی با همدیگر تفاوت دارند و نباید نگران باشیم که چه تیپ شخصیتی ای داریم. در عوض، باید نحوه تعامل با تیپ شخصیتی خودمان و همسرمان را از یک متخصص، خوب یاد بگیریم.

5) اگر چون از تعامل اجتماعی خانوادگی فراری هستیم یا به علت چندشغله بودن و… با دیگران کمتر تعامل داریم و مدام سعی می کنیم جبران کنیم، باید بدانیم این موضوع میزان استرس را افزایش می دهد. باید توقع خودمان را پایین بیاوریم تا بتوانیم با خانواده و اجتماع تعامل بهتری داشته باشیم چون این موضوع برای ما شرقی ها بسیار مهم است.

6)اگر دچار اختلال هایی مثل افسردگی هستید و شک دارید که غمگینی یا دلهره و اضطراب و خشم و تحریک پذیری بیش از حدی دارید، متاسفانه دچار مثلث زحمت شده اید و لازم است به یک درمانگر مراجعه کنید تا مشکلتان حل شود.

7) باید مهارت های لازم برای بهبود زندگی خانوادگی را تحت نظر روان پزشک و مشاور خانواده یاد بگیریم و با کمک آنها از تعامل های اجتماعی و روابط با اعضای خانواده لذت ببریم.

هرچه همخوان تر، بهتر!

تیپ شخصیتی افراد هم در کم حرفی یا پرحرفی آنها تاثیر دارد. برخی افراد درونگرا و برخی برونگرا هستند. درونگراها کمتر صحبت می کنند و برونگراها بیشتر طالب صحبت هستند. اگر دو نفر از نظر تیپ شخصیتی ناهمخوان باشند، سکوت میان آنها بیشتر است. ما 5 تیپ شخصیتی داریم که هرکدام در یکی از دو قطب آن قرار می گیریم که به 3 نوع آنها اشاره می کنم:

درونگرایی و برونگرایی: هر چقدر زوج از این نظر بیشتر به هم نزدیک باشند، تعاملات بهتری خواهند داشت و اگر در دو قطب مخالف باشند، دچار مشکلات می شوند و صمیمیتشان کاهش پیدا می کند.

• تجربه پذیری و تجربه ناپذیری: اگر هر دو طرف تجربه گرا باشند، تنوع طلبند، احساس و نگرش های بیشتر و متنوع تری دارند و می خواهند بیشتر تجربه کنند، بنابراین بیشتر امکان گفت وگو و تعامل برایشان فراهم خواهد بود.

• توافق پذیری و توافق ناپذیری: افراد توافق پذیر، قدرت بیشتری در بخشش و انعطاف پذیری در پذیرش مسائل و گذشتن از کنار آنها دارند. افراد با توافق پذیری کمتر، دچار آسیب می شوند. برای ازدواج لازم است حداقل یکی از طرفین، توافق پذیری بیشتری داشته باشد، اگر هر دو این ویژگی را داشته باشند که بسیار بهتر خواهد بود.

دولت هم باید کمک کند

تاثیر وجود نداشتن تفریح های سالم و سرگرمی های مناسب برای خانواده ها را هم نمی توان نادیده گرفت. برای رفع این مشکل، دولت باید اقدام هایی انجام دهد و انجام نشدن این اقدام ها، باعث شده خانواده ها تحت تاثیر قرار بگیرند و مردم به جای اینکه با اعضای خانواده به محیط هایی که در آنها امکانات سرگرمی، بازی و تفریح فراهم است بروند، در خانه می مانند؛ آن هم با پیشینه ای که گفتیم در مورد ترس از تعارض ها دارند و از بروز اختلاف می هراسند. این موضوع باعث می شود در زمانی هم که در خانه حضور دارند، هر کدام به سرگرمی هایی بپردازند که از همدلی به دور است و از تعامل کلامی و غیرکلامی بین آنها می کاهد.

هشدار به همسرانی که حرف های مشترکشان هر روز کمتر می شود

سکوتی که نشانه وضعیت قرمز است

دکتر سامرند سلیمی

روان پزشک، عضو کمیته های آموزش و درمان انجمن روان پزشکان ایران

کار من زوج درمانی است. زوج درمانی یعنی اینکه زن و شوهری که احیانا مشکلی دارند، هر دو با هم مراجعه کنند، هر دو درخواست تغییر وضعیت موجود داشته باشند و هر کدام از آنها به دنبال این باشند که بدانند باید چه تغییری در خود بدهند و چه تلاشی برای بهبود زندگی مشترک خود داشته باشند، اما هر روز شاهد مراجعه خانم هایی هستم که تنها به مطب من مراجعه می کنند و تقاضای زوج درمانی دارند. آنها می گویند با همسرشان مشکلاتی دارند و آمده اند مشورت کنند تا این مشکلات حل شوند. می دانم که هر روز در کشور ما هزاران مراجعه اینگونه به صدها مشاور و روان شناس و روان پزشک انجام می گیرد. در واقع این خانم ها از ما درخواست تقریبا نشدنی ای دارند؛ انگار که بخواهند جراحی ای انجام شود بدون اینکه بیمار حضور داشته باشد!

در یک رابطه زوج درمانی، مراجع ما هیچ کدام از آن دو نفر نیستند، یک زوج است و رابطه و گفت وگویی است که بین آنهاست و درمان را بر اساس شیوه ارتباطی زوج انجام می دهیم، نه هر کدام از طرفین.

می توان گفت تقریبا مراجعه تمام کسانی که تنها برای حل مسائل زن و شوهری به زوج درمانگر مراجعه می کنند، بی فایده است و در مواردی حتی ممکن است شرایط را بدتر از قبل کند. اما وقتی به این افراد می گوییم حتما باید با همسرتان مراجعه کنید، با این پاسخ مواجه می شویم که او حاضر به مراجعه به مطب نیست. در بیشتر موارد این حرف واقعا درست است و آن خانم چندین بار از همسرش خواسته که همراه او به مشاور مراجعه کند و با این واکنش خودخواهانه و مغرورانه مواجه شده که: «من خودم یک پا مشاورم و همه را درس می دهم» یا «در محیط کارم همه با من مشورت می کنند و به مشاوره با کسی نیاز ندارم» اما حالت دیگری هم وجود دارد؛ برخی از این خانم ها اصلا به همسرشان نمی گویند که به مشاور مراجعه می کنند و اگر از همسرشان بخواهند همراهی شان کند، حتما این کار را انجام می دهد ولی خودشان علاقه دارند تنها مراجعه کنند و از مشاور، روش های جادویی ای بیاموزند که از طریق آنها اوضاع زندگی شان را بهتر کنند. هر دو حالت، نشان دهنده عیبی بزرگ است؛ اینکه گفت وگوی سازنده در خانواده وجود ندارد. انگار اینکه زن و شوهر بنشینند و با هم صحبت کنند و راجع به مسائلشان به تفاهمی برسند، کار دردناک و بسیار سختی است. از آن دردناک تر برایشان این است که بروند و در حضور دیگری راجع به مشکلاتشان گفت وگو کنند.

با این تصورها، یکی از آنها به زوج درمانگر مراجعه می کند و انتظار معجزه دارد تا بدون اینکه مباحثه و مذاکره ای با همسرش داشته باشد، درمانگر با روش های جادویی، رابطه اش را بهبود دهد. راستش را بخواهید خیلی وقت ها این رفتار من را یاد مراجعه به فالگیرها و رمال ها می اندازد که آدم ها برای گرفتن دعای افزایش محبت و بستن مهر به روی این و آن به آنها مراجعه می کنند.

اهمیت گفت وگو در خانواده

فضای زوج درمانی، فضای گفت وگو است همان طور که فضای خانواده سالم، فضای گفت وگو باید باشد. از همین جا باب مبحث باز می شود برای اینکه بدانیم اساسا چقدر مراجعات به ما زیاد می شود وقتی در خانواده ای گفت وگوی سالم جریان ندارد.

در مواردی که بالاخره خانم موفق شود با همسرش گفت وگوی سالمی داشته باشد و همسرش هم از صمیم قلب راضی شود که بیاید و در جلسه های درمان شرکت داشته باشد و سعی کند سهم و مسئولیت خود را برای بهبود رابطه بپذیرد، خیلی وقت ها به نتایج خوبی می رسیم اما در مواردی که همسر با زور یا خواهش و تمنا و با بی میلی و اکراه یکی دو جلسه به مطب می آید، تقریبا شکست قطعی است چون این فرد می آید تا در جلسه هم گفت وگو و مباحثه را به شکست بکشاند. در این موارد عملا از هیچ درمانگری کاری برنمی آید و اگر درمانگری یکی از همسران را ویزیت می کند و تصورش این است که در حال زوج درمانی است، به احتمال زیاد کاری که انجام می دهد هر اسمی دارد به جز زوج درمانی.

چرا کم حرف تر شده ایم؟

یکی از مهم ترین علت هایی که باعث می شود اعضای خانواده یا زن و شوهری با هم گفت وگو نکنند، انتخاب اشتباه و بدون شناخت همدیگر است. این افراد بررسی ای انجام نداده اند تا متوجه شوند اساسا فضای مشترکی برای گفت وگو و علایق مشترکی دارند؟ آیا حرفی دارند به هم بزنند که برای هر دو طرف جالب باشد؟

وقتی افراد بدون این بررسی ها با هم ازدواج می کنند، بعد از مدتی ممکن است متوجه شوند دو دنیای کاملا متفاوت دارند. هر حرفی که یکی از آنها می زند، برای دیگری جذابیت ندارد یا حتی می تواند آزاردهنده و بی ربط باشد بنابراین طبیعتا پس از مدتی همان شعله گفت وگوهای اندک اولیه بین زوج هم خاموش می شود. به همین دلیل است که توصیه می کنیم قبل از جاری شدن عقد ازدواج، دختر و پسر مجال چند ماهه برای گفت وگو و بحث داشته باشند تا متوجه شوند اصلا حرفی برای گفتن با هم دارند یا نه؟

وقتی با کسی ازدواج می کنی که حرفی با او نداری، به نظر من از مصادیق زجر مادم العمر است چون طرفین حس می کنند طرف مقابل هیچ علاقه ای به شنیدن حرف هایشان ندارد. گاهی گفت وگو در یک خانواده کم است به این دلیل که اعضای آن شخصیت درونگرایی دارند و چندان اهل گفت وگو نیستند. این افراد در زندگی اجتماعی و ارتباط با اطرافیان هم برونگرا پرحرف نیستند و اتفاقا طرف مقابلشان را به همین دلیل که مثل خودشان است، انتخاب کرده اند تا مجبور به حرف زدن با او نباشند. حرف زدن این افراد محدود به بیان نکته های ضروری است تا امور زندگی بگذرد. اتفاقا این زوج ها معمولا از زندگی و انتخابشان هم راضی هستند. اگر واقعا هیچ کدام از اعضای خانواده یا همسران تمایلی به صحبت زیاد با هم ندارند، ولی از کنار هم بودن خوشحال هستند، هیچ اشکالی ندارد.

یکی پرحرف، یکی کم حرف

وقتی یکی از طرفین میل زیادی به حرف زدن داشته باشد و دیگری خیلی اهل گفت وگو نباشد، داستان ناخوشایندی آغاز می شود چون چنین فضایی برای همسری که راحت حس هایش را بیان می کند، آزاردهنده می شود و مرتب از اینکه طرف مقابلش اشتیاق چندانی برای شنیدن حرف هایش ندارد و حتی گاهی او را پرحرف و پرچانه خطاب می کند، احساس سرخوردگی و ناکامی می کند. از طرفی، وقتی یکی از همسران پرحرف و دیگری کم حرف باشد، همسر پرحرف تر، ممکن است مرتب طرف مقابل را به دلیل کم حرفی طبیعی اش بازخواست، مواخذه و سرزنش کند که این موضوع باعث می شود بعد از مدتی اعتمادبه نفس او به شدت کاهش یابد و بیشتر در لاک انزوا و گوشه گیری فرو برود. این مشکل هم می تواند با آشنایی اصولی پیش از ازدواج، پیش نیاید.

همه کاسه کوزه ها را سر شبکه های اجتماعی نشکنیم!

این روزها تلاش زیادی می شود که شبکه های اجتماعی به عنوان عامل اصلی کاهش زمان گفت وگو میان اعضای خانواده معرفی شود. اما این مساله فقط به کشور ما محدود نیست و در تمام دنیا کسانی هستند که نگرانی خود را در مورد نقش شبکه های اجتماعی و تاثیر آن بر گرمی روابط خانوادگی در قالب نوشته های جدی، طنز و کاریکاتور یا عکس بیان کرده اند. اما من معتقد نیستم که صرفا این شبکه ها باعث کاهش میزان گفت وگوی اعضای خانواده شده اند؛ اتفاقا در موارد زیادی شاید شبکه های اجتماعی باعث شده اند که افراد خانواده موضوعات بیشتری برای گفت وگو با هم پیدا کنند. به خصوص افرادی که قبل از ظهور این شبکه ها واقعا حرفی برای گفتن به همدیگر نداشتند، با عضویت در این شبکه ها موضوعات جدید، افکار جدید، بحث های جالب، نکته های طنز و جوک هایی را پیدا می کنند که بتوانند با هم به اشتراک بگذارند. اگرچه با توجه به جدید بودن این شبکه های اجتماعی، هنوز مطالعه های وسیعی در دنیا و ایران درباره تاثیر آنها در کاهش گفت وگو میان اعضای خانواده انجام نشده و به مطالعه های گسترده جامعه شناسان خبره نیاز است تا با توجه به نتایج آن، قاطعانه در این باره اظهارنظر کنیم.

پدیده جدید، حرف جدید

به هر حال یک خانواده سالم، خانواد ه ای است که هر پدیده جدیدی را برای افزایش ارتباط و صمیمیت بین اعضا به خدمت بگیرد. در چنین خانواده ای، هر اتفاقی که می افتد، نمی تواند یک تهدید ترسناک باشد و در خانواده های با روابط مغشوش و آشفته است که هر پدیده ای در حد حرف یک همسایه هم می تواند در آنها بحران های بزرگ ایجاد کند چه برسد به شبکه های اجتماعی.

گاهی علت کمتر گفت و گو کردن در یک خانواده، این است که پدر و مادر نتوانسته اند احساس همبستگی را بین اعضا به وجود آورند و افراد احساس گسست دارند و فکر نمی کنند که منافع، علایق و عشق مشترکی بین آنهاست. تربیت خیلی از پدر و مادرها آنقدر آسیب زاست که واقعا بچه ها به اینکه در این کانون حرفی بزنند، علاقه ای ندارند و مدام در حال فرار از آن هستند. وقتی فرزندان این پدر و مادرها به 20 سالگی می رسند، تازه یادشان می افتد به ما مراجعه کنند و بپرسند چرا دختر یا پسرمان با ما کم صحبت می کند؟ وقتی هم شرح حال می گیریم، متوجه می شویم از 4-3 سالگی با بچه شان صحبتی نمی کردند و اگر هم حرف می زدند، غیر از توهین یا از بین بردن اعتمادبه نفس یا تخریبشان نبوده، بنابراین واکنش طبیعی فرزندشان، دوری از آنهاست و متاسفانه وقتی هم به دنبال چاره می گردند و می خواهند فضای گفت وگو را در خانواده برقرار کنند که دیگر سال ها از زمان طلایی ایجاد این فضا در خانواده گذشته و فرزندان دوران کودکی شان را طی کرده اند و الان آدم های بالغی شده اند که دیگر حاضر نیستند با پدر و مادرشان به عنوان همخانه های بالغ، گفت وگویی داشته باشند.

همکلامی با فرزندان

اگر پدر و مادری می خواهند فرزندشان با آنها صحبت کند، باید از سال های اول زندگی در خانواده ، فضای گفت وگوی سالم جریان داشته باشد تا بچه ها با فضای سخن گفتن، مباحثه و درددل، در خانواده شرطی شوند و وقتی بزرگ شدند، همین احساس خوب را داشته باشند.

موانع گفت وگو

موانعی هم بر سر راه گفت وگوی موثر و لذت بخش بین افراد خانواده وجود دارد که در جامعه فعلی ایران، نقش سمی شان را صدها بار پررنگ تر از شبکه های اجتماعی می بینم. باید حواسمان باشد که گاهی گفت وگوی تایید و تحسین کننده و گفت وگوی تشویقی در خیلی از خانواده ها و میان زوج ها برقرار نیست. بسیاری از زن و شوهرها، کاری که طرف مقابل در زندگی مشترک انجام می دهد، یک وظیفه می دانند. مثلا اینکه پدر خانواده کار می کند و زحمت می کشد یا کار مادر که هم بیرون از خانه، شغلی دارد و هم مسئولیت های سنگینی در خانه برعهده دارد، وظیفه ای می دانند که باید انجام شود بنابراین نیازی به تحسین و تشکر و قدردانی نمی ماند، انگار فقط باید حواسمان باشد اگر این وظایف انجام نشود، بلافاصله فرد مقابل را به باد انتقاد بگیریم. معلوم است که چنین فضایی، میل به گفت وگو را بین همسران و دیگر اعضای خانواده خواهد کشت.

بعضی فقط حرف می زنند که ایراد بگیرند و انتقاد کنند

وقتی گفت وگو فقط وسیله ای باشد برای ابراز ایرادها و انتقادها در مواقع لزوم و هیچ جنبه شیرین و دلنشین، تشویق، تحسین و تشکری وجود نداشته باشد، کسی میل به انجام آن نخواهد داشت.

گاهی افراد خانواده، خشم های خودآگاه و ناخودآگاه زیادی از هم دارند و این مهارت را ندارند که آن را در قالب گفت وگوی موثری بروز دهند. در این صورت خودآگاه و ناخودآگاه، خشم های درونی شان به سمت گفت وگویی پر از نیش و کنایه و طعنه می رود و هر جمله ای که می گویند، خنجری است که به قلب بقیه افراد فرو می آید. این رفتار نشان می دهد ابراز خشم آزادانه در این خانواده ممنوع است یا به هر دلیلی انجام نمی شود یا اعضا مهارت ابراز خشم هدفمند را ندارند تا بتوانند هم خشمشان را بروز دهند، هم درخواست بالغانه شان را ابراز کنند و به ناچار به نابالغانه ترین روش گفت وگو متوسل می شوند که بیان حرف های پر از نیش و کنایه است؛ پدیده ای که در روان شناسی به آن «همانندسازی فرافکنانه» می گویند.

گفت وگوی دفاعی

یکی دیگر از آفت های ارتباط بین افراد خانواده، گفت وگوی دفاعی است، به جای شنیدن حرف ها از منظر دیگران. یکی از کارهایی که یک زن و شوهر خوشبخت و سالم باید انجام دهند، این است که وقتی مثلا طرف مقابل به آنها می گوید به نظر من خانه ما خیلی تمیز نیست، به جای اینکه به شدت به فاز دفاعی بروند و بخواهند به او ثابت کنند که اشتباه می کند و خانه تمیز است، تمام وظایف خود را در خانه درست انجام می دهد و… لحظه ای تامل کند و بیندیشد که چه اتفاقی افتاده که همسر من تمام تلاش هایم برای مرتب نگه داشتن خانه را نمی بیند؟ نکند روحیه اش خوب نیست یا شکایت و نارضایتی دیگری دارد؟ گوش دادن همدلانه به همدیگر، به جای دفاعی گوش دادن، فضای گفت وگو را در خانواده آسان می کند.

این کم حرفی نشانه چیست؟

گاهی کم شدن زمان صحبت بین اعضای خانواده، نشانه بارز یک نارضایتی مزمن در زندگی مشترک یا زندگی خانوادگی است. وقتی فردی از موضوع یا موضوعاتی در زندگی ناراضی است، بارها درخواست و تلاش می کند تا مشکلات را حل کند اما طرف مقابل هیچ عکس العملی برای بهبود اوضاع نشان نمی دهد، کم کم احساس ناراحتی می کند و سعی می کند صحبت، بحث و مجادله نکند چون احتمالا دیگر برایش قابل تصور نیست که تغییری صورت بگیرد. به همین دلیل معمولا می بینیم بین زوج هایی که تا مدتی مدام با هم
بحث و جدل می کردند به مرور زمان فضایی آرام حکمفرما می شود که البته به دلیل حل شدن مسائلشان نیست و علت این است که یکی از طرفین آنقدر خسته شده که دیگر حوصله گفت وگو و مباحثه و امیدی به حل مسائل ندارد. خیلی وقت ها کم شدن گفت وگو میان زن و شوهر، نشانه ای از پایان عشقشان است و اینکه دلبستگی ای به زندگی شان ندارند و دلیلی برای بحث و قبولاندن نظرشان به دیگری و ابراز عقایدشان نمی بینند چون روابط عاطفی شان کم شده. برخی اوقات یکی از طرفین به عمد میزان گفت وگو را کاهش می دهد و از این حربه برای کنترل طرف مقابل استفاده می کند.

کم نیستند زوج هایی که به ما مراجعه می کنند و یکی از طرفین هر زمان که می خواهد عقایدش را به دیگری تحمیل کند و با مقاومت او روبرو می شود، قهری چند روزه را آغاز می کند تا اینکه همسر بعد از چند روز خسته شود و به زانو دربیاید و حاضر شود خواسته او را هر چقدر هم غیرمنطقی باشد، بپذیرد تا طرف مقابل دوباره با او حرف بزند.

در واقع کاهش عمدی گفت وگو به عنوان وسیله ای برای تنبیه یا وادار کردن همسر به پذیرفتن خواسته های غیرمنطقی، پدیده شایعی است و آدم هایی عمدا از این روش پرخاشگری منفعل استفاده و نظرهایشان را تحمیل می کنند.

واقعا هیچ حرفی با هم ندارید؟

خیلی وقت ها به ما می گویند ما حرفی با هم نداریم! راجع به چه چیز با هم صحبت کنیم؟

من در ادامه چند نکته را ضروری می دانم که حتی اگر زمان حرف زدن اعضا 10دقیقه هم باشد، باید در نظر گرفته شود.

چرا گزارش روزانه مهم است؟

افراد خانواده باید این مهارت را یاد بگیرند که گزارشی از عملکرد روزانه شان بدهند؛ پدر و مادر و فرزندان باید اتفاق هایی را که در طول روز بیرون از خانه برایشان افتاده، تعریف کنند. این کار خیلی مهم است و فواید متعددی دارد. مثلا وقتی پدر یا مادر از کار خودش و سختی هایی که در طول روز متحمل شده می گوید، بچه ها متوجه می شوند والدینشان بیرون از خانه با دنیای سختی مواجه هستند و مهمانی نرفته اند، گردش و خوشگذرانی نمی کنند، بلکه کار می کنند تا مایحتاج زندگی را تامین کنند. به این ترتیب یاد می گیرند وقتی بزرگ شدند، آنها هم باید تلاش کنند و دنیای مهربانی هم در انتظارشان نیست.

از طرفی، وقتی بچه ها خود را ملزم بدانند که هر شب به اعضای خانواده گزارشی دهند، می فهمند مسئولیت هایی مثلا در حوزه تحصیلی دارند و باید به بقیه اعضای خانواده بگویند که چگونه این مسئولیت ها را انجام می دهند.

این فضای گفت وگو باعث می شود پدر و مادر در جریان آخرین وضعیت فرزندانشان از نظر تحصیلی، فرهنگی و هنری هم قرار بگیرند.

من معمولا از پدر و مادرها می خواهم در این گفت وگوها از بچه هایشان بخواهند یک خاطره خوب و یک خاطره بد آن روز را تعریف کنند. خیلی وقت ها در جریان همین گزارش هاست که از اتفاق های بدی که برایشان افتاده می گویند در حالی که شاید در حالت عادی نخواهند یا بترسند یا خجالت بکشند یا لزومی نبینند که در این مورد صحبت کنند در حالی که نمی دانند رفتاری که مثلا معلم یا ناظم با آنها دارد، به نوعی خشونت است و وقتی آن را تعریف می کنند، تازه پدر و مادر متوجه می شوند بچه شان مورد خشونت قرار گرفته و تنبیهی غیرمنطقی شده و دنبال چاره می گردند.

چنین فضای گفت وگویی باعث می شود اعضای خانواده از شرایط هم آگاه شوند و شروع کنند به کمک به یکدیگر در روزهای بعد.

در همین فضای گفت وگو است که پدر و مادر از زحمت هایی که هر یک از طرفین آن روز کشیده باید تشکر کنند و از فرزندشان بابت نمره خوبی که گرفته، زحمتی که کشیده، درس جدید موسیقی یا زبان که یاد گرفته هم تشکر و هم تقدیر و تحسینش کنند.

در این فضا بچه ها هم یاد می گیرند از پدر و مادرشان به خاطر زحمت هایشان تشکر کنند و پدر و مادر به آنها یاد می دهند که باید قدردان باشند و قدردانی را به شکل کلامی ابراز کنند تا نسلی غیرمسئول و متوقع بار نیاوریم که هر کاری که والدین برایشان انجام می دهند، وظیفه شان و باز هم کم بدانند. نسخه ای که می توانم برای خانواده های ایرانی بپیچم، در نظر گرفتن چنین فضای گفت وگویی در ساعت های پایانی شب است.

کی با هم حرف بزنیم؟

• در دنیای مدرن، بیشترین زمان و فضایی که زوج ها برای گفت وگو دارند، ساعت های پایانی شب است که از سرکار برمی گردند و روزهای آخر هفته. به خصوص تاکید ما روی ساعت های پایانی شب است که اعضای خانواده برای شام یا بعد از آن دور هم جمع می شوند و می توانند با هم صحبت کنند.

• من فکر می کنم اگر قرار باشد از این پدیده های اجتماعی چند سال اخیر، یکی را از دلایل کم شدن فضای گفت وگو بین اعضای خانواده بدانیم، بتوانیم به سریال های ماهواره ای اشاره کنیم که خانواده ها حجم زیادی از زمانشان را در خانه، صرف تماشای آنها می کنند بدون اینکه هیچ گفت وگوی موثری بین آنها وجود داشته باشد. البته تحقیقات جامع راجع به این موضوع هم انجام نشده اما بدیهی است حین دیدن این سریال ها، اعضای خانواده با هم صحبتی نمی کنند، همه محو تماشای زندگی خانواده های دیگری می شوند و بعد هم می خوابند!

• یادمان باشد خانواده سالم، خانواده ای است که اعضای آن یا هنگام شام یا بعد از آن، زمانی هرچند کوتاه را برای گفت وگو اختصاص دهند.

منبع : hidoctor.ir

علت کم حرف ترشدن زوجین چیست گردآوری توسط بخش مشاوره خانواده ،روانشناسی خانواده سایت آکاایران

اخبار اکاایران

اخرین مطالب آکاایران

تبلیغات