دروغ های جذاب در گوشی - آکا

(شایعه پراکنی در جامعه ایرانی مرسوم است (2))


,روانشناسی روابط اجتماعی

در مقاله ی پیش خواندیم که ... 

علت آنکه رسانه های خبری غرب توانستند این شایعه را فراگیر کرده و در سطح جهان گسترش دهند، وجود علائم این بیماری و این که چند نفر بر اثر بیماری سارس جان خود را از دست دادند، بود. پس شایعه همانگونه که گفتیم باید از یک پایه حقیقی برخوردار باشد. برخی از شایعات گذرا و کم تأثیر هستند، اما برخی سالیان سال ادامه خواهند داشت، مثال بیماری سارس در این زمینه صادق است، زیرا جهانگردانی که به چین می روند سعی می کنند که برخی از مسائل پیشگیری از این بیماری را رعایت کنند که در حقیقت این ترس، ریشه در شایعه ای داشته که بعد از گذشت چند سال هنوز ادامه دارد. بسیاری از روان شناسان معتقدند که شایعه چون به طور مستقیم با روحیات، عواطف و امیال انسان ها سروکار دارد، خود به خود می تواند مقبول مردم قرار گیرد، به فرض اگر شایعه ای نتواند از لحاظ عاطفی و روحی کسی را تحت تأثیر قرار دهد، محکوم به شکست است و در حقیقت نتوانسته نقش خود را بازی کند، مثلاً اگر در نقطهA شایعه شود که آب شرب مردم نقطه B که صدها کیلومتر با نقطه A فاصله دارد، آلوده شده است، این خبر حتی اگر صحت هم داشته باشد، نمی تواند ذهن مردم نقطه A را مشوش سازد، پس شایعه باید کاملاً به کسی یا جمعیتی که آن را می شنود ارتباط مستقیم و تام داشته باشد. همانگونه که چند وقت پیش در خبرهای رسانه ای اعم از رادیو، تلویزیون و روزنامه ها از خطر شیوع "وبا " سخن گفته می شد ، می توان به موازات آن تشویش و نگرانی جمعی، مردم را در اکثر مناطق کشور ما مشاهده کرد، مردم چون از خطر آن آگاهی داشتند و حداقل در تاریخ، بارها و بارها خوانده اند که وبا گاهی شهری را از جمعیت تهی کرده است؛ به همین دلیل این ترس تاریخی، سبب می شد که نسبت به جوانب این موضوع حساس باشند، با آنکه این بیماری در مقایسه با صد سال پیش شناخته شده تر و راه های مبارزه با آن هم مشخص تر است، ولی نگرانی جمعی مردم نشان می داد که همه نسبت به آن حساسیت مشترک داشتند و در عین حال هم مدام گوش به حرف این و آن می سپردند تا خبر جدید به دست بیاورند، اما چه کسانی به شایعه دامن می زنند؟ چه سودی در اشاعه یک خبر منفی و دلهره آور نصیب دیگران می شود که راضی می شوند شهر یا کشوری را دچار التهاب و مشکلات سازند؟

عقل حکم می کند که همیشه به یک خبر و منابع آن دقت کنیم و چندان سهل و ساده یک خبر را باور نکنیم، هرچه دیوار باورپذیری انسان ها کوتاه تر باشد، سایه شایعه بر آنجا گسترده تر خواهد شد.

شایعه همانگونه که گفتیم بر پایه کلام استوار است و کلام جاری نمی شود ، مگر آنکه کسی آن را بیان کند. هر شایعه هم متضمن این معناست که مقداری از واقعیت در حال انتقال است، حتی اگر شخص شایعه پراکن ادعا کند، چیزی که من می گویم یک شایعه است.


کسانی که ابتدا شایعه را انتقال می دهند، دو هدف عمده دارند:

اول: احتمالاً از پراکنش شایعه سود و منفعتی نصیب آنان می شود.

دوم: با التهاب جامعه می خواهند ذهن مردم را مشوش ساخته یا احیاناً محیطی برای تفریح خود بیافرینند.

کسانی که شایعه را در بین مردم رواج می دهند، معمولاً آدم هایی هستند که از هوش بالایی برخوردارند و محل ترویج شایعه و روحیات افکار عمومی را می شناسند. عده دیگری که به ترویج و اشاعه یک موضوع غیر واقعی، ولی واقعی نما مبادرت می ورزند، معمولاً افرادی هستند که از وجهه اجتماعی و شخصیتی برخوردارند و با استفاده از اعتبار خود فضای ذهنی مردم را ملتهب و مضطرب می سازند.

مردم عموماً خبری را می پسندند که برای آنها جذابیت بیشتری داشته باشد، در چنین هنگامی افکار عمومی نه تنها کمتر دست به تجزیه و تحلیل خبری می زنند، بلکه اراده خود را گاهی کاملاً به دست دیگران می سپارند و همین عامل باعث می شود که شایعه سازان روی جریان موج سوار شده و به منویات خود دست یابند. در جوامع امروز با توجه به پیشرفت تکنولوژی و وسایل ارتباط جمعی و همچنین شناخت علوم جدید که می تواند انسان ها را برای آنالیز و تشخیص یک خبر یا صحت و سقم آن یاری کند، هنوز شایعه بازان برای رسیدن به مقاصد خود با مشکل چندانی روبرو نیستند

شایعه فقط شمایی خیالی از یک واقعیت است، نه همه واقعیت، پس می باید به این شمای خیالی تکیه نکنیم و دل به حقایق و واقعیت هایی ببیندیم که واقعی اند.

همشهری


لینک ها

 جامعه شناسی ( مجموعه مقالات) 

کتاب های « روان شناسی » و « متفرقه » در فروشگاه اینترنتی تبیان

منبع : tebyan.net

گردآوری توسط بخش روانشناسی روابط اجتماعی سایت آکاایران
  • اشتراک
  • گزارش تخلف
  • 0 محبوب

اخبار اکاایران