خود را قبله نکن! - آکا

,روانشناسی روابط اجتماعی

برای خواندن مقاله ی قبل اینجا را کلیک کنید.

 

در مقاله ی قبل به موارد«حق شناسی وحق گزاری» و «خوش بر خوردی» ، در مبحث اخلاق نیکو پرداختیم. در این مقاله به مباحث «مدارا» و «انصاف» خواهیم پرداخت :

 

3. مدارا

همان‏گونه که لاستیک‏های خودروها به خاطر داشتن باد و حالت ارتجاعی و تحمّل فشارها و دست‏اندازهای جاده، از مقاومت و عمر بیشتری برخوردارند، انسان‏های صبور و متحمّل و اهل مدارا و اهل کنار آمدن با ناملایمات و تندخویی دیگران زمینه ی بهتری برای جاذبه و محبوبیت پیش می‏آورند. دیگران هم بهتر می‏توانند با آنان زندگی کنند و از چنین مشی و مرامی در معاشرت، بیشتر استقبال می‏کنند.

داشتن خصلت گذشت و پرهیز از  انتقام‏جویی ، رفتار نرم و ملایم، چشم‏پوشی از خطای دیگران، محبت و مهرورزی به دیگران، ابراز فروتنی و خاکساری، حوصله و متانت در برخوردها، سنگ صبور بودن برای درد دل‏های دیگران، نشان دادن جنبه و ظرفیت از خود در برابر ناملایمات و تندخویی‏ها و بدرفتاری‏ها و حق‏شناسی‏ها و ... هر کدام به نوعی گواهِ وجود صفت «مدارا» در انسان است.

مردم‏داری و مدارا، صفتی پیامبرانه و از اخلاق انبیاست. در سخنی از حضرت رسول(ص) آماده است: «پروردگارم، همان‏گونه که مرا به ادای واجبات فرمان داده، مرا به مدارا با مردم دستور داده است».1

آسایش دو گیتی، تفسیر این دو حرف است:

با دوستان مروّت، با دشمنان مدارا.

 

ثمره ی چنین خصلت و رفتاری در زندگی، خیلی زود آشکار می‏شود. در سخنی از حضرت امیر(ع) آمده است: «با مردم مدارا کن، تا از دوستی و برادری آنان بهره‏مند شوی و با آنان با چهره باز برخورد کن، تا کینه‏های آنان بمیرد».2

 

از بزرگ‏ترین هنرها در همزیستی با مردم، داشتن روحیه ی گذشت، خیرخواهی و برخورد کریمانه است. در یکی از دعاهای حضرت سجاد(ع) (دعای مکارم‏الأخلاق) از خداوند چنین می‏طلبد: «خداوندا! ... مرا ثابت‏قدم و موفق بدار، تا با ناخالصان و دغل‏ها، خیرخواهانه برخورد کنم. هر کس از من دوری گزیند، من به او نیکی کنم. هر کس با من قطع رابطه کرد، من با او بپیوندم، هر که پشت‏سرم غیبت مرا کرده، از او به خوبی یاد کنم. توفیقم ده که نیکی را سپاس‏گزار باشم و از بدی، چشم بپوشم و درگذرم».3

 

و این، هنری است بزرگ، که مبارکِ دارندگانش باد!

 

4. انصاف

«خودخواهی»، دشمن اُنس و اُلفت است و تیغ تیز جدا کننده ی پیوندها، و صفتی است شیطانی. «انصاف»، از آن جهت زیباست که حق و امتیاز و برخورداری را فقط برای خودمان نمی‏خواهیم، بلکه میان خود و دیگران، به نسبتی برابر نصف می‏کنیم. شخص منصف، محبوبیت می‏یابد، قلمرو دل‏ها را تسخیر می‏کند، به سپاه بی‏ساز و برگ و مدافعان انبوه دست می‏یابد و بی‏خرج و هزینه، طرفدار پیدا می‏کند.

 

کسی که خودخواه است، همه چیز را برای خود می‏خواهد و همه ی بدی‏ها، محرومیّت‏ها، سختی‏ها و تقصیرها را برای دیگران. با این شیوه و روحیّه، جایی برای دوستی و ملاطفت و صمیمیّت نمی‏ماند.

 

سخنی زیبا و حکیمانه از مولای متقیان علی (ع): «میان خودت و دیگران، خود را میزان و معیار قرار بده. آنچه برای خودت دوست داری ، برای دیگران هم دوست داشته باش. آنچه برای خود نمی‏پسندی برای دیگری هم مپسند. همان طور که نمی‏خواهی به تو ظلم کنند، به دیگران هم ستم مکن. آن گونه که دوست داری به تو خوبی کنند، به آنان خوبی کن. آنچه از دیگران زشت می‏شماری برای خودت نیز زشت بدان. آنچه از مردم برای خودت می‏پسندی، از خودت نسبت به آنان بپسند».4

آن‏که «خودمحوری» را اساس رابطه‏اش با دیگری قرار دهد، شکست می‏خورد؛ چون محبت و حمایت دیگران را از دست می‏دهد.

جامی چنین می‏سراید:

 

نه هر ایزدْپرست، ایزدپرست است

چو «خود» را قبله سازد، خودپرست است

خدا از بندگان، آن را گزیند

که در راه خدا، «خود» را نبیند.5

 

ریشه ی این‏که بعضی با آن‏که در میان مردم‏اند، امّا تنهایند، در جمع‏اند، امّا احساس غربت می‏کنند، در این نکته نهفته است که «انصاف در برخورد» ندارند، خود را تافته ی جدا بافته می‏پندارند، افزون‏خواه و امتیازطلب‏اند؛ از این‏رو دچار «درد تنهایی» می‏شوند و رنج می‏برند.

 

امّا برخورداران از انصاف در برخورد با مردم، محبوب دل‏ها و مورد حمایت همنوعان قرار می‏گیرند و هر جا روند، به قول سعدی «قدر» می‏بینند و بر «صدر» می‏نشینند.

 

در مقاله ی بعد به ذکر سه مورد دیگر می پردازیم.

 

ادامه دارد....

 

نویسنده: جواد محدثی

 

پا نوشت :

1- همان، ص117.

2- میزان‏الحکمة، حدیث 5507.

3- صحیفه سجادیه، دعای 20 (دعای مکارم‏الأخلاق).

4- بحارالأنوار، ج74، ص203.

5- شعر در زندگی، احمد احمدی‏بیرجندی، ص63.

 

مقالات مرتبط :

صله رحم     

مواظب رفتارت باش!(1)    

همدلی ازهم زبانی بهتراست   

از زندگی لذت ببرید   !!!

چگونه دیگران را برنجانیم!   

نیمرو بخور، ولی لذت ببر    

 

منبع : tebyan.net

گردآوری توسط بخش روانشناسی روابط اجتماعی سایت آکاایران

اخبار اکاایران

تبلیغات