چشم طمع به دور - آکا

قسمت اول(گناه کبیره ای که آفت است)

 

عوامل اسراف

اسراف نیز مانند بسیارى از اعمال, برخاسته از ریشه ها و عواملى است که بدون پرداختن و مبارزه با آنها, حذف آن از زندگى فردى و اجتماعى ما ممکن نخواهد بود. در این قسمت به بیان و بررسى بعضى از این عوامل خواهیم پرداخت:

 

1 ـ خودنمایى

شخصى که در دوران زندگى همواره در نیل به خواسته ها و آرزوهاى خویش ناکام مانده و با تنگدستى و محرومیت دست به گریبان بوده است, این سرخوردگیهاى انباشته شده, به تدریج تبدیل به عقده هاى روانى شده و در شخصیت او ایجاد اختلال مى نماید. در این صورت, فرد دچار اختلال, براى سرپوش گذاردن بر ناکامیها و عقده هاى متراکم خود, دست به عملى مى زند تا او را در اجتماع مطرح کرده و شخصیت دهد. به عنوان مثال براى باز یافتن شخصیت سرکوب شده ی خویش به اسراف و ریخت و پاشهاى غیر معقول متوسل مى شود و فکر مى کند که با این رویه در اجتماع به عنوان انسانى دست ودل باز و بى اعتنا به ثروت مطرح مى گردد.

 

2 ـ تربیت خانوادگى

خانواده یکى از ارکان تربیت و محل شکل گیرى شخصیت رفتارى انسان است. شیوه هاى رفتارى فرزندان, انعکاسى از نوع تربیت خانوادگى آنهاست, از این رو بسیارى از دختران و پسران رفتارهاى فردى و اجتماعى, اقتصادى و اخلاقى را از والدین خود می آموزند و در موقع لزوم آن را به کار مى گیرند.

یک مادر خوب و فهمیده که در خانه الگوى صحیحى براى مصرف داشته باشد و از مصارف غیر ضرورى و مسرفانه پرهیز کند, بدون شک دخترى خواهد داشت که در زندگى فردى و اجتماعى آینده ی خود, دچار ضعف شخصیت و تقلید از دیگران نخواهد شد.

اما در نقطه ی مقابل, مادرى که بدون داشتن الگوى صحیح مصرف, به زیاده روى و ولخرجى خو گرفته است, این روش او در ساختار روحى فرزندش اثر گذاشته و او در زندگى آینده اش آن را به کار خواهد گرفت.

 

3 ـ فساد اخلاقى

ترک اسراف, یک نوع پایبندى و تعهد به مقررات دینى است که در اثر تربیت و تهذیب به دست مى آید.

در بعضى مردم, زمینه ی اسراف را باید در شخصیت اخلاقى و روحى آنها جستجو کرد; زیرا شخصى که خود را به تجاوز و قانون شکنى عادت داده و به گناه خو گرفته است, نمى تواند در امور مالى اش فردى معتدل باشد و همواره به دنبال تامین خواسته هاى افسار گسیخته ی خود مى باشد. او از این طریق سرمایه اش را به هدر مى دهد.

 

4 ـ تقلید

تقلید از ابزار مهم تربیت بشر است. انسان همیشه مى خواهد زندگى اش را با کسانى که در نظر او داراى شرافت و موفقیت اند, هماهنگ سازد. این احساس اگر همراه با هدایت عقل و انتخاب الگوهاى مناسب و صحیح باشد, بسیار ارزنده است. و چنانچه با جهل و هواهاى نفسانى همراه باشد, موجب گمراهى و سقوط ارزشهاى دینى و انسانى مى شود.

 

بسیارى از مردم در توجیه و درست جلوه دادن خلاف کاریهاى خود ـ از جمله اسراف ، عمل دیگران را پیش کشیده و مى گویند دیگران هم, چنین مى کنند, غافل از اینکه عمل دیگران نمى تواند مجوزى براى فساد و ولخرجى آنها باشد.

لباس پوشیدنها, غذا پختنها, طلا و جواهرات, دکورها و دیگر مصارفى که بر اساس ((چشم و همچشمى)) آمیخته ی با اسراف هستند, کم نیستند و همین روحیه ((چشم و همچشمى)) عاملى براى اختلافات خانوادگى و نگرانیهاى روحى ـ روانى مى شود و خانواده اى را در کام بلاى اسراف و تن به ذلت دادن مى کشد و آرامش روحى زن و شوهر را سلب مى کند.

امام باقر علیه السلام مى فرماید:

تو را از اینکه چشم طمع خود را به زندگى فرد بالاتر از خویش بدوزى, بر حذر مى دارم. (1)

 

5 ـ الگوهاى اجتماعى

آنان که گفتار و عملکردشان در جامعه به عنوان الگوى عملى مردم به شمار مى رود تاثیر عمده اى در چگونگى بهره بردارى مردم از امکانات دارند. نقش بسیار مهم رسانه ها در الگودهى در همین راستا است. زندگى شخصى و نیز ادارى مدیران جامعه از همین مقوله است. سیاست گذاریها و برنامه ریزیهاى خرد و کلان در جامعه را نیز نباید فراموش کرد.

در مقاله ی بعد به بحث رابطه ی اسراف وفقرو رابطه ی اسراف و عدم استجابت دعا خواهیم پرداخت.

 

ادامه دارد....

 

پی نوشت ها:

1 ـ اصول کافى, ج 2 , ص 137 .

 

منبع : tebyan.net

گردآوری توسط بخش روانشناسی روابط اجتماعی سایت آکاایران

اخبار اکاایران

اخرین مطالب آکاایران