چشمان جستجو گر - آکا

در این مقاله از سایت آکاایران مطلبی در مورد چشمان جستجو گر ارائه شده است ، همچنین برای مشاهده مقالات بیشتر در دسته از سایت خانواده آکاایران مقالات بیشتری را مشاهده نمایید

چشمان جستجو گر
,روانشناسی روابط اجتماعی

 در نوشتار حاضر کوشش بر آن است تا ریشه نابهنجاری چشم هم چشمی از منظر قرآن مورد جستجو قرار گیرد و تحلیل قرآن از این مساله ارائه گردد که با هم آن را از نظر می گذرانیم.

 

چیستی چشم و هم چشمی

چشم و هم چشمی اصطلاحی است که به نوع رفتار انسانی در حوزه عمل اجتماعی اشاره دارد. در حقیقت اشخاصی که گرفتار این نابهنجاری هستند تحت تاثیر بینایی قرار دارند. چشم و هم‌چشمی وقتی بروز می‌کند که ما دچار احساس خود کم‌بینی هستیم و یا به لحاظ شخصیتی دچار حقارت درونی باشیم، بنابراین برای آنکه از درون خود چیزی را برای آرامش و مقبولیت نمی‌یابیم آن را از محیط بیرون ‌طلب می‌کنیم ،درست می‌بینیم. در واقع این افراد توانایی‌ها و قابلیت‌های درونی خود را پیدا نمی‌کنند. با توجه به مساله رقابت که در این اصطلاح نهفته است، اشخاص برای دست یابی به اهداف رقابتی، دست به انواع و اقسام کارهایی می زنند که در چشم دیگری بزرگ نمایند و به نوعی خودنمایی کرده و برتری و چیرگی خویش را نشان دهند. این گونه افراد اقدام به رفتاری می کنند که در چشم دیگران مطرح شوند. از نظر  روان شناسی اجتماعی پدیده ای چون چشم و هم چشمی در میان برخی افراد، نشانه وجود نوعی نیاز برای جلب توجه اطرافیان و مورد تایید قرار گرفتن از سوی آنهاست. بنابراین چشم و هم چشمی ارتباطی مستقیم با میزان پذیرفته شدن افراد از سوی خود آنها دارد. 

تحت تاثیر بینایی قرار دارند. چشم و هم‌چشمی وقتی بروز می‌کند که ما دچار احساس خود کم‌بینی هستیم و یا به لحاظ شخصیتی دچار حقارت درونی باشیم.

 ریشه یابی علل چشم و هم چشمی

الگو پذیری : الگوهای رفتاری شخص می تواند وی را به هر سوی بکشاند. از این رو در آیات قرآنی مساله اسوه و بهره گیری از آن مطرح می شود؛ و با  ارایه الگوهای مختلف در هر حوزه می کوشد تا شخص در یک راه مستقیم حرکت کند و به سعادت دنیا و آخرت دست یابد. به هر حال، مساله چشم و هم چشمی به سبب تحلیل نادرست از موقعیت خود در جهان و زندگی اجتماعی پدید می آید. اما کسانی که دچار نابهنجاری رفتاری چشم و هم چشمی می شوند از  مسئله الگوپذیری و تقلیدکردن فطری بشری به درستی بهره نمی گیرند و آن را در جایی نادرست هزینه و خرج می کنند. همانند این مسئله را قرآن درباره تقلید از باورهای نادرست و آیین ها و اعمال و مناسک خرافی مطرح می سازد و آن را به عنوان تقلید غیرمجاز و ناروا مورد سرزنش قرار می دهد.

 

تکبر : عامل دیگری که قرآن برای چشم و هم چشمی برمی شمارد، تکبر است. تکبر خصوصیت ضداخلاقی است که در همگان به گونه ای وجود دارد. این خصوصیت که از آن به رذیلت اخلاقی یاد می شود موجب می شود تا شخص خود را برتر از دیگری بیابد. از این رو می کوشد تا به هر شکلی شده برتری خویش را نشان دهد و خود را فراتر و بزرگ تر و برتر از دیگری بنمایاند.  و شخص می کوشد تا با تظاهر برتری خود را نشان دهد.

 

تکاثرطلبی : تفاخر از دیگر عللی است که قرآن برای بیماری و نابهنجاری چشم و هم چشمی برمی شمارد. در سوره تکاثر به این مسئله اشاره می کند که اعراب که از هر جایی خود را دچار کمبود و حقارت احساس می کردند و برای جبران این نقیصه به تفاخر روی می آوردند.  بنابراین این تکاثرطلبی نیز می تواند یکی دیگر از علل و عوامل چشم و هم چشمی باشد؛ زیرا شخص با این شیوه می کوشد تا اموری را گرد آورد که بتواند به رخ دیگری بکشد و خود را در حد و اندازه طرف مقابل و یا فراتر از آن بنمایاند.

 

حسادت : حسادت به معنای آن است که شخص نعمتی را در دیگری می یابد و می کوشد تا به نحوی آن نعمت از دست وی برود و یا به شکل نقمت و بلا درآید. اما غبطه به این معناست که شخص نعمتی را در دیگری می یابد و آرزو دارد که او نیز دارای آن شود بی آن که خواستار زوال نعمت از دیگری و یا تبدیل آن به نقمت شود. از این رو غبطه امری مفید و سازنده است و موجب رشد و تعالی افراد می شود. از این جاست که مسئله سبقت و پیشی گرفتن از یکدیگر در امور خیر پیش می آید. به این معنا که شخص امری را خیر و سازنده و مفید و نعمتی بزرگ می یابد و تلاش می کند که او نیز به آن دست یابد و یا آن را انجام دهد. 

قرآن درمسئله رقابت سالم از مومنان خواسته است که با استباق و پیشی گرفتن در امور خیر، خود و جامعه را به سوی سعادت رهنمون سازند. (بقره آیه 148)

 تنها در امور خیر است که قرآن به مسئله سبقت گیری از هم و یا به تعبیری چشم و هم چشمی مثبت و سازنده تأکید می کند.

 

کمبود اعتماد بنفس : وقتی افراد در مراحل رشد خود؛ مورد تایید واقع شدن از سوی اطرافیان را به عنوان یک نیاز اصلی در خود احساس کنند در اغلب موارد شرایط و ویژگی های فردی و اجتماعی اطرافیان را مطلوب تر از خود ارزیابی کرده و دچار کمبود اعتماد به نفس می شوند. به اعتقاد روان شناسان اجتماعی، کمبود اعتماد به نفس نیز یکی دیگر از فاکتورهایی است که می تواند در افزایش چشم هم چشمی افراد تاثیر به سزایی داشته باشد.

 

فرهنگ حاکم بر خانواده: افزون بر عوامل یادشده، وقتی افراد در محیطی رشد پیدا می کنند که مورد اهمیت و توجه کافی اعضای خانواده خود قرار گرفته و از استقلال نسبی برخوردار هستند، به میزان کم تری برای جلب نظر و تایید اطرافیان خود تلاش می کنند.

در پایان یادآوری این نکته ضروری است این موضوع در دوره نوجوانی که نسبت به گروه همسالان خود به نوعی چشم و هم‌چشمی دارند، گذراست و از بین خواهد رفت ولی اگر به دوره بزرگسالی منتقل شود دقیقا بیماری است، می‌توان با یاد دادن مهارت لازم به بچه‌ها و پرورش حس اعتماد به نفس آنها از رخ دادن چنین حالاتی در بزرگسالی پیشگیری کرد. افراد باید قابلیت‌ها و شایستگی‌های درونی خود را شناسایی کنند و به آنها باور بیاورند، بدین شیوه اعتماد به نفس فرد بالا رفته و دغدغه‌های فکری قبلی که «فلانی چی خریده یا چه کار کرده» دور می‌شود.

 

منبع : tebyan.net

چشمان جستجو گر گردآوری توسط بخش روانشناسی روابط اجتماعی سایت آکاایران

اخبار اکاایران

تبلیغات