رموز محبوبیت و خوش نامی - آکا

,روانشناسی روابط اجتماعی

با مردم چگونه برخورد کنیم؟ معاشرت درست و نادرست کدام است؟ هم‏نشینى مفید و زیان بار چیست؟ عوامل تحکیم رابطه‏ها یا گسست رابطه‏ها کدام است؟

حکمت‏هایى را برگرفته از اولیاى الهى برمى شمریم، که توجّه به آنها و کاربردشان در بهینه سازى روابط ما با دیگران سودمند است.

 

هنر همزیستى‏

روحیه سازگارى با دیگران و کنار آمدن با توقع‏ها، سلیقه‏ها، خواسته‏ها و حرف‏ها، به تدریج براى انسان «جا» باز مى‏کند. این روحیه هم وقتى فراهم مى‏آید که انسان هم «حقوق» دیگران را بشناسد، هم تصمیم به مراعات آنها داشته باشد و تنها «خود» برایش مطرح نباشد. چون چنین خصلتى ایجاد تنش مى‏کند و دیگران را از پیرامون فرد ، فرارى مى‏دهد.

 

حضرت على علیه‏السلام مى‏فرماید: «رأس الحکمة مداراة النّاس»؛1 سر آغاز حکمت، مدارا کردن با مردم است».

باید پذیرفت که سلیقه‏ها و روحیه‏هاى همه یکسان نیست و همه ذوق و پسند و راه و روش ما را ندارند. ما هم چاره‏اى جز زیستن با آنان نداریم، پس باید« مدارا» کنیم. این همان هم‏زیستى است که هر که ندارد ، مطرود و مأیوس و تنها مى‏شود.

 

سلوک شایسته‏

برخوردارى از اخلاق کریمانه و آراستگى به صفات خوب و رفتارهاى انسانى، محبوبیّت‏آور است. کیست که نخواهد محبوب دل‏ها شود و مورد توجّه و محبت دیگران قرار گیرد و « قلعه دل‏ها » را بگشاید؟ امّا راه و روش آن چیست و کلید گشودن قلوب کدام است؟

 

مگر مى‏توان با زور، دلى را به‏دست آورد، یا در خانه دلى جاى گرفت؟ اگر تواضع و خاک‏سارى عاملى براى محبوبیّت است، احسان و نیکى و بخشندگى عامل دیگرى است و «حسن خلق» و سلوک والا و اخلاق متعالى، عامل سوّم.

ما بى‏نیاز از دوست نیستیم. نداشتن دوست، نوعى غربت و تنهایى است. به فرموده حضرت امیرعلیه‏السلام، غریب، کسى است که «دوست» نداشته باشد: «الغریبُ مَن لم یکن لَهُ حبیب».2

مردان با جود و سخاوت به سیادت و آقایى مى‏رسند.

انسان‏ها تا چه حد براى دیگران مفیدند؟

ارزش هرکس به اندازه خدمت و خوبى و نفعى است که از او به دیگران مى‏رسد. میزان محبوبیت مردم در دل‏ها نیز بستگى به اندازه خیرى دارد که از آنها عاید دیگران شود. سرور، کسى است که خدمتى به دیگران کند. این مضمون کلام حضرت على‏علیه‏السلام است که فرمود: «بالجود تسود الرجال»3 مردان با جود و سخاوت به سیادت و آقایى مى‏رسند».

این نیز نوعى کمال در رفتار و سلوک با دیگران است که بر محور داد و دهش انجام مى‏گیرد.

به قول سعدى در گلستان: مردم تا نان کسى را نخورند، نامش را به نکویى نبرند.

در سخنان امام على علیه‏السلام چنین آمده است:«خیر الناس من نفع الناس؛4بهترین مردم کسى است که به مردم سود برساند».

پیامد چنین رفتارهایى چیست؟ جز آن‏که محیطى سرشار از صفا و گرمى براى انسان و جامعه پدید مى‏آورد و الفت‏ها را مى‏افزاید و زندگى‏ها را صفا مى‏بخشد؟ چه لذت‏بخش است زیستن در کنار افرادى که نیکوکارى، خوش‏رفتارى، نوع‏دوستى، خیررسانى، مهرورزى و خیرخواهى جزو سرشت و خصلتِ همیشگى آنان است.

 

امام على علیه‏السلام مى‏فرماید: با مردم چنان زیست و معاشرت داشته باشید که اگر از دنیا رفتید، در فقدان شما سوگوار و گریان باشند و اگر ماندید ، نسبت به شما عاطفه و مهرورزى داشته باشند:«خالطوا الناس مخالطة ان متم معها بکوا علیکم و ان عشتم حنوا الیکم».5

کسى که نه دیگران با او انس و الفت بگیرند ، نه او با دیگران الفت داشته باشد ، خیرى در او نیست.
,روانشناسی روابط اجتماعی

مردم جوشى‏

روحیه انزواطلبى و فردگرایى و خودخواهى، فرد را از چشم‏ها و دل‏ها مى‏اندازد. برعکس، انس و الفت و جوشیدن و گرم‏گرفتن با مردم، عواطف و محبت‏هاى آنان را فراهم مى‏آورد. خداوند ، از نعمت‏هاى خویش، ایجاد الفت بین دل‏هاى مردم را یاد مى‏کند.6 حضرت رسول صلى‏الله‏علیه‏وآله نیز مى‏فرماید: «خیر المؤمنین من کان مألفة للمؤمنین، و لا خیر فى من لا یؤلف و لا یألف7 بهترین مؤمنان کسى است که مایه الفت مؤمنان باشد،و کسى که نه دیگران با او انس و الفت بگیرند ، نه او با دیگران الفت داشته باشد ، خیرى در او نیست».

 

کسى که با مردم نمى‏جوشد و همیشه به دامن تنهایى و گوشه انزوا و خودگرایى پناه مى‏برد ، یا دچار غرور و تکبر است، یا از آثار و برکات« الفت» بى‏خبر است، یا مشکلى در تربیت خانوادگى داشته که او را «جمعى» بار نیاورده‏اند و میدان براى «مردم جوشى» برایش فراهم نساخته‏اند.

صاحبان روحیه سرد و خود گرا و مردم گریز، اغلب در کارهاى عمومى شرکت نمى‏کنند و برنامه‏هاى مشترک نمى‏تواند آنان را جذب کند.

ابراز عاطفه به مردم و مشارکت و همراهى و هم‏دردى با آنان در امور و یارى‏رسانى در هنگامه نیاز، پشتوانه‏اى براى روزهاى «مبادا» فراهم مى‏آورد.

عیب پوشى‏

حفظ «آبرو»ى دیگران، مهم‏ترین نشانه دوستى و احترام و ارزش‏گذارى براى آنان است. آبرو، سرمایه‏اى است که به این راحتى به دست نمى‏آید و گوهر نفیسى است که اگر شکست، به این آسانى قابل جبران نیست.

به همین اندازه که «عیب‏جویى» نکوهیده و نارواست، «عیب‏پوشى» نسبت به یک برادر مسلمان و آبرودارى نسبت به یک مؤمن، ضرورى و فضیلت است.

وقتى از لغزش و عیبى از دیگرى باخبر مى‏شوید ، جوان‏مردى ایجاب مى‏کند که پرده‏پوشى کنید و اگر نیاز به تذکر است، به خودش بگویید تا اصلاح کند.

در کلام امیرمؤمنان است که: ثمره اخوّت و برادرى آن است که پشت سرش آبرویش را حفظ کنى و عیب‏هایش را به عنوان هدیه به خودش بگویى.8

 

پى‏نوشت :

1.غرر الحکم، ج 4 ص 52.

2.نهج البلاغه، حکمت 65.

3.غرر الحکم، ج 3، ص 212.

4.همان، ص 430.

5.نهج البلاغه، حکمت 10.

6.انفال(8) آیه 63 و آل عمران(3) آیه 103.

7.میزان الحکمه، ج 1 ص 129 ح 655.

8.غرر الحکم، ج 3 ص 330.

 

منبع : tebyan.net

گردآوری توسط بخش روانشناسی روابط اجتماعی سایت آکاایران

اخبار اکاایران

اخرین مطالب آکاایران