درمورد فوبیا | تفاوت آن با ترس و روش درمانش بیشتر بدانید


فوبی، ترس پایدار از یک موقعیت به خصوص است که میزان درس با میزان خطرناک بودن آن موقعیت تناسبی ندارد. کسانی که به فوبی مبتلا هستند، می دانند که این ترس غیرمنطقی است؛ حتی اکثرا می دانند که این ترس از کجا شروع شده است؛ مثلا کسی که فوبی حیوانات دارد، فقط از همان حیوان خاص می ترسد و ممکن است از حیوان د یگری نترسد.
 
در اکثر انواع فوبی شرایط به گونه ای است که معمولا فرد در دیگر قسمت های زندگی اش مشکلی ندارد و زندگی نرمالی دارد، اما وقتی با آن موضوع مواجه می شود، ترس را تجربه می کنند و علائمی را نشان می دهد. فوبی انواع مختلفی دارد مثل فوبی حیوانات، فوبی موضوعات بی جان مثل ارتفاعات و فضاهای بسته. ترس از بیماری و مرگ و نیز فوبی خون و فوبی های اجتماعی.
 
درمورد فوبیا | تفاوت آن با ترس و روش درمانش بیشتر بدانید


علائم فوبیا چیست؟


علائم شناختی، علائم هیجانی، رفتاری و بدنی چهار دسته علائم فوبیا هستند؛ البته هرکسی که فوبیا دارد، لزوما هر چهار علامت را با هم ندارد. علائم شناختی این است که فرد مدام به این موضوع فکر می کند که نکند با آن چیزی که می ترسد، مواجه شود؛ مثلا در خیابان تاریکی، حرکتی ناگهانی را پشت سر خود احساس می کند. فکر می کند «این یک کیف زن است» و میخکوب می شود.

علائم دسته بعد، هیجانی است. عواطف فرد مثل احساس دلشوره در این دسته قرار می گیرند. هم چنین اضطراب، نگرانی، ترس، وحشت زدگی. علائم بدنی هم داریم که خودش به دو دسته بیرونی و درونی تقسیم می شود. علائم درونی با افزایش ضربان قلب و تپش قلب بروز می کند، اما علائم بیرونی مثل برافروختگی صورت یا لرزش دست است. افراد نسبت به علائم هیجانی خود آگاه ترند و آن ها را بیشتر متوجه می شوند. هرقدر علائم بیشتر باشد، فوبی شدیدتر است. هرقدر علائم آشکارتر باشد، یعنی شدت ترس و فوبی بالاتر است. یک سری علائم رفتاری هستند؛ یعنی ممکن است بدنشان در شرایطی مانند حالت آماده باش یا جنگ و یا گریز قرار بگیرد.

همه افراد در سنین کودکی ممکن است فوبی را تجربه کنند. خیلی از بچه ها ترس از تاریکی یا تنها ماندن را دارند. به مرور زمان که از نظر سنی و عقلی رشد می کنند این ترس ها از بین می رود و نیازی هم به درمان ندارد، اما در یک سری افراد ممکن است علائم باقی بماند؛ پس باید درمان بشوند؛ مثلا افرادی هستند که اصلا از خانه هم خارج نمی شوند که این افراد قطعا به درمان و معالجه احتیاج دارند.

از نظر رفتاردرمانی ریشه فوبیا در چیست؟


اکثر متخصصان معتقدند که ترس و فوبی هایی که شدید هستند، ریشه ژنتیکی دارند. یعنی افرادی حتما در سابقه خانوادگی این علائم را داشته اند. اما یک سری از روان شناس های مثل رفتارگراها معتقدند که لزوما ژنتیکی نیست و ممکن است یاد گرفته شده باشد؛ مثلا اتفاقی برای فرد در دوران بچگی افتاده و ا ترسیده است. پس آن ترس در ذهنش می ماند و هر اتفاق مشابهی برایش بیفتد. همان خاطره و ترس اولیه زنده و تداعی می شود.



آیا فوبیا می تواند موجب بروز علائم شود، مثلا کسی که از دندان پزشکی می ترسد، دچار درد دندان شود؟



کسی که فوبی بیماری دارد، مدام خودش و بدنش را بررسی می کند و به دنبال علائمی شبیه به آن بیماری در خودش می گردد تا ثابت کند آن بیماری را دارد. یک نکته جالب در رابطه با فوبی بیماری این است که اگر فرد واقعا آن بیماری مبتلا شود، فوبی از بین می رود! مثلا کسی که فوبی سرطان دارد، زمانی که واقعا مبتلا شود، فوبی کم کم از بین می رود؛ چون با آن از نزدیک مواجه شده است.

در رابطه با دندان پزشکی و موارد مشابه ممکن است به دلیل ترس از چیزی بعضی علائم تشدید شود. یک سری هورمون ها ترشح می شوند که می توانند علائم بدنی برجای گذارند. کسی که مضطرب است، ضربان قلبش افزایش پیدا می کند، فشار خونش افزایش می یابد و حتی ممکن است کسی که از حمله قلبی می ترسد قلب درد بگیرد!

درمورد فوبیا | تفاوت آن با ترس و روش درمانش بیشتر بدانید


این به دلیل فوبی نیست به دلیل علائم شناختی و هیجانی است که تجربه می کند و از نظر فیزیولوژی اتفاقاتی در بدن می افتد. خیلی وقت ها هم واقعا قلب در نمی گیرند، بلکه فقط یک ترس از بیماری را عینا تجربه می کنند.

یک اختلالی داریم به نام اختلال وحشت زدگی. فردی که این مشکل را دارد علائم شدیدی را تجربه می کند می ترسد بمیرد. در طول درمان به فرد گفته می شود این علائم به دلیل ترس به وجود آمده و منجر به بیماری نمی شوند. اگر فرد این آگاهی را کسب کند، شدت ترس او در حملات بعدی کاهش خواهدیافت.


آیا ممکن است فوبی برگردد؟

فردی که درمان می شود، سطح آگاهی اش بیشتر می شد و ترس او به مرور و با درمان مناسب از بین می رود. احتمال برگشت اختلال فوبی وجود دارد، ولی این احتمال اندک است و اکثر افراد پس از بهبود بازگشت ندارند.

 تفاوت فوبیا و ترس

ترس ما را از خطر در امان نگه می دارد. فوبیا زیاد کاری با خطر ندارد. بسیاری از مردم با فوبیا درگیر هستند،برای مثال ترس غیر منطقی از برخورد با موقعیتی خاص، فعالیتی خاص، و یا جسمی خاص.
فردی که دچار فوبیا است شاید بداند ترس و اضطرابی که دارد غیر موجه است، اما نمی تواند کاری برای این احساس بکند. برخی از فوبیا ها بسیار شدید هستند طوری که ممکن است فرد را فلج کنند. در ادامه خواهید دید چه چیزهایی مردم را می ترساند.

انواع فوبیا

تا به حال هزاران فوبیا متفاوت شناسایی شده است، از جمله فوبوفوبیا یا ترس از فوبیا. اما زمانی که از فوبیا صحبت می کنیم که نوعی اختلال اضطراب است، متخصصان آن را به سه قسمت تقسیم می کنند.

  • ترس از مکانهای شلوغ، اضطراب شدید در مکان های شلوغ که فرار از آنها مشکل است.
  • فوبیا اجتماعی، ترس و دوری از موقعیت های اجتماعی.
  • فوبیا خاص، ترس غیر منطقی از چیزی خاص و یا موقعیتی خاص.

آگورافوبیا Agoraphobia : ترس از مکان های شلوغ

درمورد فوبیا | تفاوت آن با ترس و روش درمانش بیشتر بدانید

آگورا در یونان باستان بازار و محل ملاقات بوده است. شخصی که دچار آگورافوبیا Agoraphobia است از اینکه در مکان های شلوغ یا جاهایی مانند پل یا صف بانک قرار بگیرد می ترسد.
ترس واقعی از این است که در صورت بالا رفتن اضطراب نتواند از آن محل فرار کند. آگورا فوبیا خانم ها را دو برابر بیشتر از آقایان تحت تاثیر قرار می دهد. اگر این نوع فوبیا درمان نشود، می تواند باعث شود فرد خانه نشین شود.

فوبیا اجتماعی: آنسوی خجالتی بودن

کسی که فوبیا اجتماعی دارد تنها خجالتی نیست. چنین شخصی اضطراب شدیدی نسبت به عملکردش در یک موقعیت اجتماعی دارد.
آیا کارهایش از نظر دیگران مناسب است؟ آیا دیگران متوجه اینکه دلواپس است می شوند؟ وقتی می خواهد صحبت کند کلمات سر جایشان هستند؟
از آنجایی که اگر فوبیا اجتماعی درمان نشود فرد معمولا از موقعیت های اجتماعی پرهیز می کند، می تواند تاثیر منفی شدیدی روی روابط و زندگی حرفه ای فرد داشته باشد.

کلاستروفوبیا Claustrophobia ( ترس از فضاهای تنگ و محصور): در جستجوی راه خروج

کلاستروفوبیا Claustrophobia ، ترس غیر طبیعی از بودن در مکان های محصور است، و نوع شایعی از فوبیا خاص است. فردی که دچار کلاستروفوبیا است نمی تواند بدون تجربه اضطراب شدید سوار آسانسور شود و یا از یک تونل عبور کند.
ترس از خفه شدن و یا گیر افتادن باعث می شود فرد از رفتن به مکان های تنگ و محصور خودداری کند. همیشه رفتاری احتیاط آمیز داشته باشد، مانند باز کردن پنجره و یا نشستن نزدیک درب خروج. این کارها شاید موقعیت را برای فرد قابل تحمل کند اما ترس را نمی تواند دور کند.

زوفوبیا zoophobia : ترس از جانوران

درمورد فوبیا | تفاوت آن با ترس و روش درمانش بیشتر بدانید

شایع ترین نوع فوبیا خاص، زوفوبیا یا ترس از حیوانات است. زوفوبیا در واقع یک اصطلاح عمومی است که شامل ترس از حیواناتی خاص می شود. برای مثال جانورانی مانند پرندگان، عنکبوت، مار، زنبور ها و غیره. این نوع فوبیا معمولا در دوران کودکی شکل می گیرد و ممکن است با بالا رفتن سن از بین برود و یا در دوران بلوغ نیز ادامه پیدا کند.

برونتوفوبیا: ترس از رعد

کلمه یونانی برونتو به معنای رعد است و برونتو فوبیا به معنای ترس از رعد است. افرادی که دچار چنین فوبیایی هستند شاید بدانند که رعد هیچ آسیبی به آنها نمی زند، اما اگر بیرون رعد و برق باشد ترجیح می دهند از خانه خارج نشوند.
حتی ممکن است این افراد در داخل خانه نیز پشت مبل یا داخل کمد پناه بگیرند تا رعد و برق تمام شود. ترس غیر طبیعی از رعد و برق با هم را آسترا فوبیا می نامند.

آکروفوبیا Acrophobia : ترس از ارتفاع

درمورد فوبیا | تفاوت آن با ترس و روش درمانش بیشتر بدانید

آکروفوبیا ترس بیش از حد از ارتفاع است که خود را به شکل اضطراب شدید نشان می دهد. این فوبیا می تواند به فرد در حال بالا رفتن از پله ها یا نردبان حمله کند. گاهی ترس آنقدر شدید است که فرد نمی تواند حرکت کند.
آکروفوبیا برای شخصی که دچارش است می تواند شرایط خطرناکی به وجود بیاورد. حمله ای که به واسطه ی اضطراب به فرد دست داده پایین آمدن سالم از مکانی که فرد روی آن قرار گرفته را بسیار دشوار می کند.

آئروفوبیا Aerophobia : ترس از پرواز

کسی که دچار آئرو فوبیا است از پرواز می ترسد. این فوبیا می تواند پس از یک تجربه تلخ هوایی گسترش پیدا کنند. مثلا تکان های شدید هواپیما و یا دیدن ترس فردی دیگر در هواپیما.
حتی پس از فراموش کردن حادثه ترس همچنان با فرد باقی می ماند. ممکن است با دیدن فیلم سقوط یک هواپیما دچار اضطراب و ترس شدید شود. معالجه امراض بوسیله خواب مغناطیسی معمولا برای این نوع از فوبیا استفاده می شود.

فوبیا خون – تزریق – آسیب دیدگی

ممکن است شخصی همه این موارد را با هم داشته باشد و ممکن هم هست تنها فوبیا خون یا تزریق را داشته باشد. این نوع از فوبیا معمولا با غش کردن و بی حال شدن همراه است.

تریسکی دکا فوبیا  Triskaidekaphobia یا ترس های ماورایی

تریسکی دکا فوبیا Triskaidekaphobiaترسی ماورایی از هر چیزی است که مربوط به عدد 13 شود. اگر فکر کردن به ارواح باعث می شود به شدت مضطرب شوید ممکن است دچار فیسموفوبیا باشید.
با وجود اینکه خون آشام ها واقعی نیستند، برخی افراد از خفاش ها وحشت می کنند. به فوبیا این گروه کیروپت فوبیا می گویند.

امتوفوبیا Emetophobia : احساس بد در دل و روده

امتوفوبیا ترس غیر طبیعی از استفراغ است که که معمولا بعد از حادثه ای به فرد دست می دهد. برای مثال ممکن است فردی را ببینید که بیرون در حال استفراغ است و یا خودتان آن شخص باشید. اضطراب با فکر کردن به بالا آوردن یا به جایی مانند بیمارستان که در آنجا بالا آوردن چیزی شایع است تحریک می شود.

کارسینوفوبیا Carcinophobia : ترس از سرطان

افرادی که دچار کارسینوفوبیاCarcinophobia یا کنسروفوبیا هستند همیشه ترسی غیر منطقی از مبتلا شدن به سرطان دارند. هر ناراحتی بدنی برای این افراد نشانه ای از رشد سرطانی بدخیم داخل بدنشان است. برای مثال سردرد، برای این افرد نشانه ی داشتن تومور مغزی است. درمان شناختی به فردی که دچار کارسینو فوبیا است کمک می کند بتواند دوباره کنترل زندگی خود را بدست آورد.

فوبیاها از جدید تا قدیم

کسی که از هر چیز جدیدی می ترسد دچار نئوفوبیا است و کسی که از بالا رفتن سنش یا افراد پیر می ترسد دچار جرونتو فوبیا است. جایی ما بین این دو، می توانید شخصی را پیدا کنید که دچار پارتو فوبیا است، چنین افرادی همیشه از این می ترسند که در جایی عمومی گاز معده شان رها شود.
افراد مبتلا به اودونتیاتو فوبیا از رفتن به دندان پزشکی خوددداری می کنند. اسپارگاروفوبیک نیز شخصی است که از غذای حاوی مارچوبه وحشت دارد!

تاثیر فوبیا بر زندگی

فوبیا باعث می شود فرد شیوه ی زندگی معمول را تغییر دهد و دائم در حال دوری از آنچه باشد که باعث ترسش می شود. البته زندگی این افراد وقتی تلاش می کنند فوبیا خود را از دیگران پنهان کنند نیز تحت تاثیر قرار می گیرد. برخی افرادی که از فوبیا رنج می برند با دوستان و خانواده خود دچار مشکل می شوند. در مدرسه شکست می خورند، و یا شغل خود را از دست می دهند.

فوبیا و الکل

افرادی که الکل مصرف می کنند ده برابر کسانی که الکل مصرف نمی کنند بیشتر در خطر فوبیا هستند. همچنین افرادی که دچار فوبیا هستند دو برابر دیگران در خطر اعتیاد به مصرف الکل قرار دارند.

ارتباط خانوادگی

فوبیا ها نیز می توانند تحت تاثیر فرهنگ و تحریک برخی از رویدادهای زندگی قرار بگیرند. فوبیا در بین خانواده ها بیشتر تمایل به شیوع دارد، یعنی کسی که دارای سابقه خانوادگی باشد بیشتر از دیگران در خطر است.

درمان فوبیا

حساسیت زدایی فرآیندی است که در آن فرد مبتلا به فوبیا به آرامی در شرایط مشابه به چیزی که از آن ترس دارد قرار می گیرد. با گذشت زمان، ترس کاهش پیدا می کند و فرد اعتماد به نفس می سازد. این شیوه معمولا همراه صحبت درمانی است تا به فرد کمک کند طرز فکرش را تغییر دهد. الگوهای جدیدی در پاسخ به موقعیتی که باعث تحریک ترسش می شود بسازد.
خبر خوب برای چنین افرادی این است که 90 درصد افراد تحت درمان بهبود می یابند.

گردآوری توسط بخش روانشناسی فردی سایت آکاایران

تبلیغات