از رختشویخانه تا موزه زنجان - آکا

در این مقاله از سایت آکاایران مطلبی در مورد از رختشویخانه تا موزه زنجان ارائه شده است ، همچنین برای مشاهده مقالات بیشتر در دسته از سایت ایرانگردی آکاایران مقالات بیشتری را مشاهده نمایید


 

زنجان در دوره سلطنت اردشیر بابکان با نام شهر شهین بنا شد. یعنی شهر منسوب به شاه. اما در قرون بعدی کم کم به زنگان و در نهایت زنجان تغییر نام داد. شهری که همیشه تاریخ و هنر آن، گردشگران زیادی را به شمال غرب ایران می کشاند.

 

گردشگران زنجان بدون شک در این شهر گذرشان به بافت قدیمی و تاریخی شهر در خیابان سعدی می‌افتد و از آنجا سرکی هم به کوچه «فرهنگ» خواهند کشید. در آن جا یک در چوبی قهوه‌ای رنگ با نمایی از آجر دیده می‌شود که بر سر در آن تابلویی با عبارت «موزه رختشویخانه» دیده می‌شود؛ البته این محل به «بابا جامال چوقوری» نیز مشهور است.

برای تماشای موزه رختشویخانه کافی است به محله بابا جامال چوقوری بروید و از کوچه فرهنگ به خیابان سعدی زنجان سری بزنید. این کوچه از فاصله صدمتری رختشویخانه می گذرد. ساختمانی که این روزها به موزه باستان شناسی و مردم شناسی زنجان تبدیل شده است و اگر وقت کافی برای بازدید از موزه را داشته باشید، لباس های محلی و سنتی مردم مناطق مختلف ایران، هنرهای دستی و سنتی استان شامل چاروق، ملیله دوزی، معرق، ساخته های چوبی، فرش گلیم، چاقو، نمونه هایی از تولیدات کارگاه های کاشی سنتی، آجر وسفال سلطانیه، اشیای تاریخی و یافته های باستانی و میراث فرهنگی استان را در این موزه خواهید دید.

 

ده ها سال قبل، زنان زنجانی مجبور بودند هر روز در سرمای هوا تا چشمه بروند، یخ ضخیم چشمه را کنار بزنند و با دست های منجمدی که گاهی از سرما کبود می شد ظرف و ظروف و لباس هایشان را بشویند. سرمای هوا آنقدر بود که حتی برخی زنان در مسیر خانه تا چشمه جان می باختند

موزه چطور ساخته شد؟

زنجان آب و هوای سردی دارد که در زمستان ها یخ بندان می شود. ده ها سال قبل، زنان زنجانی مجبور بودند هر روز در سرمای هوا تا چشمه بروند، یخ ضخیم چشمه را کنار بزنند و با دست های منجمدی که گاهی از سرما کبود می شد ظرف و ظروف و لباس هایشان را بشویند. سرمای هوا آنقدر بود که حتی برخی زنان در مسیر خانه تا چشمه جان می باختند.

موزه زنجان, رختشویخانه, موزه رختشویخانه,شهرهای استان زنجان- دیدنی های استان زنجان

در سال 1345 هـ . ق دو برادر به نام‌های مشهدی اکبر(معمار) و مشهدی اسماعیل تصمیم گرفتند که قصه تلخ رختشویی زنان زنجان را به پایانی خوش بدل کنند. آنها بنایی ساختند که از لحاظ معماری و کاربردی، شهره روز و به اذعان تمام کارشناسان، در جهان بی‌نظیر است. در این بنا، آب در محیطی گرم قابل استفاده بود و شرایط بهداشتی کاملا رعایت می شد.

سنگ‌های استفاده شده در این ساختمان از یک معدن سنگ در یکی از روستاهای نزدیک زنجان به نام «اژدهاتو» به این محل انتقال داده شده است. سنگ‌ها به شیوه‌ای چشم‌نواز توسط استادان شهر حجاری شده و در ساخت بنا استفاده شدند.

لباس‌ها و ظروف بسیار کثیف در حوض اول که در انتها قرار دارد شست‌وشوی اولیه می‌شدند؛ آب این حوض ازدیگر حوض‌های بالا دستی تامین و به این ترتیب از ورود میکروب‌ها و مواد آلاینده به حوض‌های دیگر جلوگیری می‌شد

فضای بنای رخشویخانه دارای دو بخش است؛ نخست، بخش مدیریت که دارای یک محل مسکونی و یک حیاط است. این بخش بیشتر برای سرایداری و مدیریت مجموعه مورد استفاده قرار می‌گرفت. چنانچه نقل شده ‌همسر معمار این بنا، ‌کار نظم و مدیریت مجموعه را عهده‌دار بوده است.

اما بخش دوم آن که قسمت اصلی و کاربردی بناست، یک سالن با شکوه است که برای شستن رخت و ظروف کاربری داشته؛ این سالن نگاه هر بیننده‌ای را مسحور خود می‌کند.

موزه زنجان, رختشویخانه, موزه رختشویخانه,شهرهای استان زنجان- دیدنی های استان زنجان

وجود یازده ستون که حالت قرینه دارند و همچنین سقف گنبدی شکل و نورگیرهای آن یک اثر معماری ویژه و بی‌نظیر را پدید آورده است که بدون شک از دیگر اشیاء و ماکت‌های درون موزه جذاب‌تر و زیباتر است.

چهار حوض فیروزه‌ای رنگ، نمای چشم‌نوازی به این سالن بخشیده است. مجسمه‌های مومی زنان در حالت‌های مختلف کنار حوض‌ها قرار داده شده است و بازدیدکنندگان می‌توانند بخوبی کاربری هر کدام از حوض‌ها را از نزدیک ببینند.

لباس‌ها و ظروف بسیار کثیف در حوض اول که در انتها قرار دارد شست‌وشوی اولیه می‌شدند؛ آب این حوض ازدیگر حوض‌های بالا دستی تامین و به این ترتیب از ورود میکروب‌ها و مواد آلاینده به حوض‌های دیگر جلوگیری می‌شد.

موزه زنجان, رختشویخانه, موزه رختشویخانه,شهرهای استان زنجان- دیدنی های استان زنجان

اما آبی که در میان حوضچه‌های دوم و سوم جاری بود برای شست‌وشوی لباسهای معمولی و نه‌چندان آلوده به کار برده می‌شد و در نهایت حوضچه آخری یا همان حوضچه چهارم، مکان آب کشی لباس‌ها و یا شست‌وشوی ظرف‌ها بوده است که رعایت اصول بهداشتی در گذشته‌های دور را در خاطر زنده می‌کند.

یکی دیگر از نکات مورد توجه در فضای رختشویخانه، نظم حاکم بر آن بوده ‌که با حضور فردی به عنوان مدیر تأمین می‌شده است. وجود مکانی مانند تراس که بر محوطه تسلط داشت گواه این موضوع است. موقعیت ساختمان رختشویخانه به‌گونه‌ای بوده است که تردد به آن بسیار ساده صورت می‌گرفت و ورودی ساختمان با مکان‌های عبور و مرور مردم متصل بود.

 

 

بخش گردشگری تبیان

برگرفته از جام جم، پورتال زنجان


گردآوری ایران شناسی آکاایران
از رختشویخانه تا موزه زنجان گردآوری توسط بخش شهرهای استان زنجان- دیدنی های استان زنجان سایت آکاایران

اخبار اکاایران

تبلیغات