محرم در جوار کریمه اهل بیت سلام الله علیها - آکا

آکایران :آیین های محرم در ایران

شهر زیارتی قم، پایگاه اهل بیت در ماه محرم و صفر یکپارچه غرق در عزا و سوگواری حضرت ابا عبدالله الحسین می شود. حرم مطهر حضرت فاطمه معصومه و مسجد مقدس جمکران با برنامه های مفصل دعا و سوگواری میزبان زائرانی است که برای هرچه باشکوه تر برگزار کردن مراسم این ماه قصد سفر به این شهر مقدس می کنند تا شاید با گذراندن لحظاتی چند در جوار بارگاه کریمه اهل بیت مراسم سوگواری را درفضایی ملکوتی و معنوی به جای آورند. در استان قم نیز مانند سایر استان های ایران آیین های خاص محرم به اجرا در می آید که به برخی از آنها در زیر اشاره می شود.

به کوشش علیرضا عابدینی - بخش گردشگری تبیان

تعویض پرچم گنبد حرم حضرت معصومه سلام الله علیها

همزمان با شب اول محرم پرچم سبز گنبد کریمه اهل بیت سلام الله علیها توسط تولیت آستان مقدس حضرت معصومه سلام الله علیها، جمعی از علما و مسئولان تعویض می شود و پرچمی مشکی منقش به «یا حسین علیه السلام » که پیش ازاین بر فراز گنبد منور امام حسین علیه السلام  در اهتزاز بود، اکنون به روی گنبد کریمه اهل بیت سلام الله علیها به اهتزاز در می آید.
در همین زمان ستون های حرم سیاه پوش شده اند و ضریح نیز غرق در ماتم است و دسته های عزا برای عرض تسلیت به ساحت کریمه اهل بیت سلام الله علیها وارد حرم می شوندو بعد از نماز مغرب و عشا مردم برای اقامه عزا در حرم حضور پیدا می کنند. دسته های عزاداری پس از بازگشت از حرم مطهر، طبق یک سنت دیرین به امامزاده ها رفته و در آنجا نیز به عزاداری می پردازند. در این روزها امامزاده سیدابراهیم، امامزاده سیدعلی ، امامزاده طیب و طاهر ، امامزاده سیدمعصوم و امامزاده حمزه شاهد حضور گسترده دسته های عزاداری است. در ایام محرم از دیگر مکان های که در آن مجلس عزا برپا می باشد، بیوت مراجع عظام تقلید است و برخی دسته های عزاداری برای عرض ادب و ارادت با حضور در این بیوت به مرثیه خوانی و سینه زنی می پردازند.

برداشتن نخل نخل عبارتست از تابوت یا جنازه ای تشبیهی که برای اقامه عزاداری شکل گرفته و حمل و تشییع می شود. حاملان نخل سپاهپوش هستند و شال عزا برگردن می گذارند. نخل را ابتدا با یک پارچه سیاه که نشانه عزاست می پوشانند و سپس یک نوار قرمز رنگ که حاکی از خون و شهادت است در جلو و عقب نخل می بندند و در نهایت پارچه سبز رنگ را به شکل عمامه و نشانه سیادت شهید و انتسابش به پیغمبر اکرم ص، بر چوبی که بالای نخل است می گردانند. طی سال های اخیر رسم برداشتن نخل بیشتر در روستاهای قم از جمله فردو، کهک و وشنوه انجام می گیرد.

آیین چاووشی خوانی محرم

در این آیین سنتی که قبل از فرارسیدن ماه محرم برپا می شود، کاروانی در شهر ها و روستاها به حرکت در می آید و آمدن محرم را با ذکر اشعاری حزین به مردم خبر می دهد. این حرکت اصیل چند سالی است در شهر قم به همت شهرداری با شکوه و عظمت خاصی برگزار می شود و آیین چاووشی خوانی را زنده نگه داشته شده است.

مشعل گردانی

مشعل گردانی در قم از آیین های دهه ی اول محرم است که عرب ها بیشتر آن را اجرا می کنند. این مراسم که قبلا با مشعل های هیزمی برگزار می شد حالا چند سالی است که با مشعل های گاز سوز جایگزین شده است.
بنا به گزارش آکاایران : مراسم مشعل گردانی قدمتی حدود 500 ساله دارد و در دوره هایی از تاریخ از جمله در زمان رضاشاهی اجرای آن با ممنوعیت هایی رو به رو بوده است.
در مناطق مختلف ایران مشعل گردانی در روز های متفاوتی از دهه اول محرم برگزار می شود و روایت در این مورد هم متعدد است، برخی در روز اول دهه اول مشعل گردانی می کنند تا آغاز محرم را اعلام کنند، برخی در روز هشتم محرم این مراسم را اجرا می کنند که مناسبتش رسیدن امام حسین علیه السلام  و همراهنش به دشت کربلا است، برخی هیات ها هم در شب شام غریبان این مراسم را اجرا میکنند تا یاد شهدا را زنده نگه دارند. آیین مشعل گردانی قم در شب نهم ماه محرم(شب تاسوعا ) برگزار می شود.

,محرم در قم,حرم حضرت معصومه(س),آیین چاووشی خوانی,شهرهای استان تهران- دیدنی های استان تهران

شمشیر گردانی

مراسم شمشیرگردانی از جمله آیین های ماه محرم در قم است که در شب هفتم ماه محرم توسط نجفی های مقیم قم برگزار می گردد.

آتش زدن خیمه ها

آتش زدن خیمه ها آتش زدن خیمه ها در عصر عاشورا رسمی است که از گذشته انجام می شده است که بر طبق این رسم که توسط هیات عرب های کربلایی مقیم قم و در خیابان چهارمردان قم انجام می گیرد، کودکان در میانه خیمه هایی که برافراشته شده است می نشینند و سواران سرخ پوش خیمه ها را آتش زده و کودکان فرار می کنند و پس از این اقدام، دسته های سیاهپوشی با پاهای برهنه و شتابان به سمت این خیمه ها و خیمه های نیمه سوخته حرکت کرده و خیمه ها را خاموش کرده و به سر و سینه می زنند.

حمل علم

 «علم» بیرقی است که همراه با دسته جات عزاداری حمل می شود . در شهر قم ۵ علم وجود دارد که ساخت آنها مربوط به چند قرن گذشته می باشد و هر کدام متعلق به محله ای قدیمی می باشد اما معروفترین آنها، «تونح سینا» است که به خاندان چهل اخترانی ها و حمله چهل دختران تعلق دارد. بعد از آن «تونح مسجد چهارمردان»، «تونح تکیه آقا سیدحسن»، «تونح میدان میر» و «تونح تکیه عشقعلی» حائز اهمیت می باشند. مردم شهر قم که تونح را مقدس و متبرک می دانند با حمل آن ارادت خود را به خاندان اهل بیت ابراز می کنند. همه ساله در دهه عاشورا دسته های عزاداری این تونح ها را به علامت عرض تسلیت تاحرم مطهر و منازل برخی مراجع تقلید حمل می کنند.

مشعل گردانی در قم از آیین های دهه ی اول محرم است که عرب ها بیشتر آن را اجرا می کنند. این مراسم که قبلا با مشعل های هیزمی برگزار می شد حالا چند سالی است که با مشعل های گاز سوز جایگزین شده است.

کاروان کربلا تا شام

کاروان نمادین اسرای کربلا و مصائب حضرت زینب کبری سلام الله علیها ، بعد از ورود به حرم حضرت فاطمه معصومه سلام الله علیها در قم با مداحی و سوگواری، به آن بانوی گرامی عرض تسلیت می گویند .این کاروان 10 سال است است که در دهه دوم ماه محرم از خیابان امام خمینی (ره) به سمت حرم حضرت معصومه سلام الله علیها حرکت می کند.

 برداشتن نخل در روستاهای فردو،کهک و وشنوه

برداشتن نخل نخل عبارتست از تابوت یا جنازه ای تشبیهی که برای اقامه عزاداری شکل گرفته و حمل و تشییع می شود. حاملان نخل سپاهپوش هستند و شال عزا برگردن می گذارند. نخل را ابتدا با یک پارچه سیاه که نشانه عزاست می پوشانند و سپس یک نوار قرمز رنگ که حاکی از خون و شهادت است در جلو و عقب نخل می بندند و در نهایت پارچه سبز رنگ را به شکل عمامه و نشانه سیادت شهید و انتسابش به پیغمبر اکرم ص، بر چوبی که بالای نخل است می گردانند. طی سال های اخیر رسم برداشتن نخل بیشتر در روستاهای قم از جمله فردو، کهک و وشنوه انجام می گیرد.

عزاداری در روستای راهجرد

در مراسم عزاداری در روستای راهجرد نخلی استفاده می شود که از چوب ساخته شده است و با پارچه های گران قیمت آن را می پوشانند و با آیینه آن را می آرایند و به آن خنجر و شمشیر به آن می بندند و روز عزاداری به عنوان تابوت امام حسین علیه السلام  به حرکت در می آورند و چون شبیه درخت خرما ساخته می شود به آن نخل محرم ونخل عزا  می گویند . بردن نخل را نخل بران می گویند.

محرم در روستای وسفونجرد

هر سال در ایام محرم در این روستا مجموعه ی غذاهای سنتی پخته می شود که نظیر آن تا به امروز در هیچ یک از مناطق و روستاهای ایران دیده نشده است.
حکایت پخت این غذا در روستای وسفونجرد به این صورت است که در سال های دور در یکی از روزهای ماه محرم، طایفه ای در حال عبور وارد روستا می شوند و چون نزدیک ظهر بوده است و در روستا امکانات لازم برای پذیرایی از آنها وجود نداشته، مردم تصمیم می گیرند با مشارکت هم از میهمانان امام حسین علیه السلام  پذیرایی کنندکه  این سنت تا امروز ادامه دارد.شبیه خوانی و تعزیه در حسینیه روستا پس از صرف نهار از دیگر سنت های این روستا است.

منابع: صدا و سیمای مرکز قم، باشگاه خبرنگاران جوان، ایسنا، شبستان

,محرم در قم,حرم حضرت معصومه(س),آیین چاووشی خوانی,شهرهای استان تهران- دیدنی های استان تهران
مشعلی به یاد عاشورا
,محرم در قم,حرم حضرت معصومه(س),آیین چاووشی خوانی,شهرهای استان تهران- دیدنی های استان تهران

نخل گردانی،علم بندان و بیل زنی

نخل گردانی،علم بندان و بیل زنی
,محرم در قم,حرم حضرت معصومه(س),آیین چاووشی خوانی,شهرهای استان تهران- دیدنی های استان تهران

ناشناخته ترین آیین های محرمی

ناشناخته ترین آیین های محرمی

منبع :

zavaran

اخبار اکاایران

تبلیغات