آیین های محرم در ایران(بوشهر) - آکا

آکایران :در ادامه آیین های عزاداری در ایران به توضیح مراسم و آداب و رسوم یکی از شهرهای استان خوزستان می پردازیم که نوحه خوانی ها و موسیقی خاص عزاداری های شان پیشینه ای تاریخی دارد. 

به کوشش رحیمه زرگر - بخش گردشگری تبیان

بوشهر

نخستین مدارک مکتوب درباره سینه زنی و عزاداری در استان بوشهر به دوره زندیه بر می گردد. بیشتر کارشناسان محلی معتقدند شکل کنونی سینه زنی و نوحه سنتی بوشهر به دوره قاجاریه باز می گردد. در پهلوی اول بوشهری ها هم مانند دیگر مناطق ایران برای برگزاری علنی مراسم نوحه خوانی و سینه زنی با مشکل مواجه بودند و به همین علت در این دوران نوحه خوانی تحولی نیافت.

پس از شهریور 1320 هجری شمسی مراسم مذهبی و نوحه خوانی شوری دوباره یافت و نوحه سرایان فرصتی یافتند تا باز ارادتمندان معصومین (ع) را گرد هم آورند. کارشناسان معتقدند با اوج گرفتن کار،خوش صداترین نوحه خوان بوشهری؛ جهانبخش کردی زاده بود که  فصل جدیدی در نوحه سرایی بوشهر به وجود آورد.

نوحه سرایان استان بوشهر به خاطر موقعیت جغرافیایی که در آن زندگی می کنند بیشتر به دنبال ارائه اشعار حماسی هستند و کمتر به سراغ بخش عاطفی مصائب ائمه می روند. شعرهایی که در نوحه ها استفاده می شود تفاوت هایی دارند ، به عنوان مثال اشعار نوحه هایی که پیش از واحد خوانده می شود ابیات بلندتری دارند و هر چه قدر که نوحه ها به اوج می رسند ابیات کوتاه تر می شوند. همچنین نوحه ها در دستگاه های مختلف از جمله شور، ماهور، اصفهان و گوشه و متعلقات آن ها آهنگسازی می شوند که موجب شده موسیقی سوگواری در بوشهر از نظر تنوع و کثرت ملودی بخش اعظم موسیقی کشور را شامل شود. این نوع موسیقی از نظر تعلق ملودی و مضمون با آیین های شیعی پیوند یافته است. اجرای موسیقی سوگواری وسیله ای برای تحکیم مبانی اجتماعی و تشخیص و اعتبار مساجد و تکایا است.

اوج اجرای سینه زنی، هنگام اعلام واحد توسط نوحه خوان است که در آخرین لحظات سینه زنی و دمام که دریای مواج سینه زنان در اوج هیجان و شور و خلسه فرو رفته، پس از یک مکث کوتاه با صدای رسا می گوید «واحد» و گروه سینه زن یک صدا جواب می دهند «الله واحد» و نوحه خوان نوحه واحد را مطابق و مناسب با روز عزا می خواند.

اغلب آوازهای موسیقی بوشهر به دلیل لحن غم انگیز آن در عزا هم کاربرد دارند، نوحه های قدیمی بوشهر برگرفته از موسیقی فولکلوریک این منطقه است و با ترانه های محلی ارتباطی تنگاتنگ دارد. مراسم سینه زنی همراه با آواز نوحه که خود نوعی ملودرام غم انگیز است تحقق می یابد و سینه زنی بدون حضور نوحه خوان غیر ممکن و نا مفهوم است.

سینه زنی بوشهر در نوع خود به مفهوم گونه ای اتحاد و همبستگی است که همصدایی و همنوایی جمعیت و یکدلی و یگانگی جمع را باز گو می کند که این همه ریشه در اعتقادات عمیق مذهبی و تعلق خاطر این مردم خداجو و دوستدار اهل بیت به واقعه خونبار کربلا و مولایشان امام حسین (ع) دارد.

آوای غم انگیز نوحه خوانی و نوازندگی سنج و دمام بوشهری ها در ماه محرم و صفر حکایت از دردها و غم های فراوان آنها دارد. سنج ، دمام وبوق هر سه از سازهای تشکیل دهنده همنوازی در آیین عزاداری ایام محرم در خوزستان است که سابقه آن به بیش از  ۱۰۰ سال می رسد .سینه زنی در بوشهر و سایر شهرهای خطه جنوب با شکوه خاصی برگزار می شود. سینه زنی بوشهری به این صورت است که نوحه خوان در وسط می ایستد و بین 5 تا 20 حلقه انسانی دور او تشکیل می شود. سینه زن ها به صورت دایره ای می چرخند و حرکت پای آنان با نوای نوحه خوان هماهنگی دارد؛ صحنه هایی بسیار تماشایی و شور انگیز که هر بیننده ای را تحت تا ثیر قرار می دهد.
 
این نوع سینه زنی حالا از بوشهر به بقیه شهرهای جنوب هم راه یافته است. اوج اجرای سینه زنی، هنگام اعلام واحد توسط نوحه خوان است که در آخرین لحظات سینه زنی و دمام که دریای مواج سینه زنان در اوج هیجان و شور و خلسه فرو رفته، پس از یک مکث کوتاه با صدای رسا می گوید «واحد» و گروه سینه زن یک صدا جواب می دهند «الله واحد» و نوحه خوان نوحه واحد را مطابق و مناسب با روز عزا می خواند.

از قدیمی ترین محله های بوشهر که از قدیم الایام مردم به برپایی مراسم سوگواری سید و سالار شهیدان پرداخته اند، چهار محل است که ازشب های ابتدایی ماه محرم بیشتر بوشهری ها به آنجا می روند. در «شام غریبان» بوشهری ها در حالی که علم ها را به صورت خوابانده حمل می کنند با حرکت در معابر عمومی و اجتماع در مساجد، تکایا و حسینیه ها با خاموش کردن چراغ ها و در فضای تاریک در غم شهدای دشت کربلا و حالات خاندان رسول الله(ص) اشک ماتم می ریزند.
 
بنا به گزارش آکاایران : کسانی که برای دیدن عزاداری به بوشهر می روند، باید بدانند که آنجا غذاهایی که به صورت نذری پخته می شوند، بیشتر محلی هستند. در صبحانه، نان و آش بوشهری با سبزی و گوشت پخته و بین عزاداران پخش می شود. ناهار و شام هم بیشتر شکر پلو با شکر و زعفران و قیمه بوشهری با گوشت و نخود له شده می پزند.

منابع: ایران ایزی تراول،ایسنا،هنر آنلاین

,آیین های عزاداری,محرم در ایران ,دسته های عزاداری,شهرهای استان تهران- دیدنی های استان تهران
آیین های محرم در ایران(زنجان)
,آیین های عزاداری,محرم در ایران ,دسته های عزاداری,شهرهای استان تهران- دیدنی های استان تهران

آیین های محرم در ایران (طشت گذاری)

آیین های محرم در ایران (طشت گذاری)
,آیین های عزاداری,محرم در ایران ,دسته های عزاداری,شهرهای استان تهران- دیدنی های استان تهران

آیین های کتل و کشته برداری

آیین های کتل و کشته برداری
,آیین های عزاداری,محرم در ایران ,دسته های عزاداری,شهرهای استان تهران- دیدنی های استان تهران

سقاخوانی،خیمه کوبی و تعزیه

سقاخوانی،خیمه کوبی و تعزیه

منبع :

آیین های محرم در ایران(بوشهر) گردآوری توسط بخش شهرهای استان تهران- دیدنی های استان تهران سایت آکاایران

اخبار اکاایران

تبلیغات