کاروانسراها و قلعه های تاریخی استان فارس - آکا

,شهرهای استان تهران- دیدنی های استان تهران

کاروانسرای احمدی

کاروانسرای احمدی در کنار بازار وکیل، متشکل از قسمت اندرونی و بیرونی با تعداد زیادی حجره در دو طبقه و ایوان هایی با ستون های یکپارچه سنگی ، تزئینات کاشی کاری، صحنی با حوض مدور و خوش نقش، درهای چوبی و قدیمی و یک سنگاب ( ظرفی بزرگ که از سنگ سازند و در حیاط مساجد و تکایا جای دهند و در آن آب ریزند تا تشنگان از آب آن بنوشند) قدیمی است.

کاروانسرای روغنی

این کاروانسرا در کنار راسته اصلی بازار وکیل قرار دارد و از طریق دالانی با آن مرتبط است. این بنا دارای صحن در میانه و حجره هایی در اطراف آن، ازاره ( آن قسمت از دیوار اتاق و یا ایوان که از کف طاقچه تا روی زمین بود) سنگی حجاری شده و تزئینات کاشی کاری است.

کاروانسرای سروی

کاروانسرای سروی در مرکز نی ریز قرار دارد و در قدیم کاروان های تجاری استان های کرمان، یزد، بندرعباس  و فارس ، در این کاروانسرا استراحت می کردند. کنار کاروانسرا حمام حاج محمدحسن به سبک حمام گنجعلی خان کرمان ، دارای ارزش تاریخی و معماری است.

کاروانسرای فیل

این بنا بین بازار شمشیرگرها و ترکش دوزها، در سمت غربی بازار وکیل قرار دارد و ورودی آن از طریق بازار شمشیرگرها است. طرح بنا مربع است و در هر ضلع آن هفت حجره و در هر زاویه ، یک حجره وجود دارد. درهای قدیمی و زیبای حجره ها اغلب برجاست.

,شهرهای استان تهران- دیدنی های استان تهران

کاروانسرای گمرک

این بنا بعد از کاروانسرای احمدی در بازار وکیل واقع شده و کارکرد اصلی آن در ارتباط با گمرک بود. پنجره های مشبک زیبا، ازاره سنگی ، حوضی با لبه و پاشویه سنگی سرخ از ویژگی های بناست.

کاروانسرای نی ریز

این کاروانسرا در مرکز شهر نی ریز قرار دارد. در گذشته کاروان های تجاری استان های کرمان، یزد ، بندرعباس و فارس که از این مسیر عبور می کردند ، در این کاروانسرا که به عنوان یک مرکز مهم تجاری مطرح بود، استراحت می کردند. در کنار این کاروانسرا حمامی به سبک حمام گنجعلی خان کرمان وجود دارد. این کاروانسرا و حمام هنوز بر جای هستند.

تپه ها و تل ها

تل ضحاک

در سه کیلومتری جنوب فسا ، تل خاکی قرار گرفته که مشهور به تل ضحاک است. این تپه طبق کارشناسی اروپاییان در بر گیرنده آثار پیش از قرن چهارم هـ. ق است. با کاوش های دانشمندان اروپایی در سال 1936 میلادی ، ظروف سفالین پیش از تاریخ و اعصار بعد از آن ، از این محل به دست آمد و بسیاری از لوازم زندگی بعد از اسلام نیز کشف شد که آبادی تپه را تا خلفای عباسی گواهی می دهد.

تل نعلکی

این تل در دو کیلومتری شمال روستای جلیان از بخش نوبندگان فسا ، قرار گرفته و آثار ماقبل تاریخ در آن یافت شده است. این آثار از آنجا که کاملاً صاف و هموار نشده اند ، به دوران قبل از حجر صیقلی نسبت داده می شوند. پیکان ها و کاردهای سنگی زیادی از دل این تپه به دست آمده که در موزه پارس در معرض نمایش است. نکته قابل توجه از حفاری منطقه جلیان این است که می توان ادغام ادوار دوگانه" حجر صیقلی" و "مفرغ" را در گورستان های پیش از تاریخ این منطقه مشاهده نمود. از دیگر تل ها و تپه های باستانی و تاریخی استان فارس می توان به تل سیاه ، نزدیک روستای فدشکویه با آثار ما قبل تاریخ و تل نخودی در حوالی کوشک قاضی و تپه های تیمارستان و گلستان و نعلکی در منطقه جلیان شهرستان فسا ، تل سیاه و تل اسکو و تل ریگی یا خسرویه از دوران ما قبل تاریخ در شهرستان داراب ، تل بابایی از اواخر دوره ساسانی و اوایل دوره اسلامی و تل باستانی و تل شاه نشین و تل لاله گون و تل پهلوانی و حاجی نوروز از دوران تاریخی در شهرستان اقلید اشاره نمود.

قلعه ها

قلعه اژدها پیکر

,شهرهای استان تهران- دیدنی های استان تهران

این قلعه که در سمت غرب شهر لار و بر بالای کوه واقع است، از دوران پیش از اسلام به جای مانده است. از آنجا که  فرم ظاهری بنا به شکل اژدهاست این قلعه چنین نام گرفته است. در مجاور قلعه بقایای چند اثر قدیمی از جمله سرداب ، مسجد ، حمام مقبره ، آب انبار، چاه و دولاب ( چرخ آب ، گنجه ی کوچک در دار که در دیوار تعبیه کنند) هنوز باقی است.

قلعه اس. پی. آر ( S.P.R)

به علت سوق الجیشی بودن منطقه نی ریز و قرار داشتن بر سر راه های کرمان ، یزد ، بندرعباس ، شیراز و اصفهان ، در جنگ جهانی اول نیروهای بیگانه انگلیس و هند، اقدام به ساخت قلعه ای از جنس سنگ ، خاک و ساروج تحت عنوان قلعه اس . پی ، آر ( پایگاه پلیس جنوب) در این شهر نمودند که آثار آن هنوز پابرجاست. اداره کل میراث فرهنگی فارس اقدامات لازم جهت تعمیر و ثبت  بنای تاریخی این اثر را در دست دارد.

قلعه برزو

در انتهای شرقی سروستان ویرانه های قلعه ای به صورت توده ای از خاک به چشم می خورد. قلعه برزو که در کنار قناتی به همین نام و آسیاب آبی متروکی قرار دارد ، توسط حصاری چهار گوش محصور بود که در چهار گوشه آن بقایای برج هایی دیده می شود. بیشتر سفال های سطحی قلعه مربوط به قرون میانه دوره اسلامی است.

,شهرهای استان تهران- دیدنی های استان تهران

سپید دژ

رو به روی تنگ کمان در شهرستان ممسنی ، آثار قلعه مستحکمی از سنگ و گچ بر فراز کوهی منفرد و مجزا وجود دارد که به نام سپید دژ یا قلعه سفید معروف است ، و از دوره ساسانیان باقی مانده . در گذشته  بالا رفتن و رسیدن به قلعه از چهار مسیر ممکن بود، اما امروزه تنها از راه " شتر خَسَب" می توان به آن رسید. بقایای  دیوار و قسمتی از دروازه سنگی و طاق ضربی سنگی قلعه هنوز باقی است ، و سنگ های نیمه تراش که در اصطلاح " باربر" نامیده می شود، در آنها به کار رفته است. سپید دژ تا دوره محمد شاه قاجار مورد استفاده بود. قلعه دری فولادی داشت که اکنون در امامزاده سید علاءالدین نصب شده و از این رو امامزاده " درب آهنین" لقب گرفته است.

قلعه گبری ( قلعه انگشت گبری)

در ارتفاعات شمالی سروستان موسوم به " کوه قلات " آثار قلعه ای به چشم می خورد که از سنگ و ملات گچ ساخته  شده است. نحوه ساخت و موقعیت مکانی، حاکی از آن است که خصوصیات تدافعی در این قلعه مد نظر بود. این قلعه شامل حصاری است که در چهار گوشه آن چهار برج قرار داشت. مجموعه ای از ساخت و سازهای این حصار ویران شده و بخشی از آن در زیرخاک مدفون است. در ضلع جنوبی این قلعه چاهی در میان صخره های سنگی حفر شده که مردم آن را پر از استخوان انسان می دانند. سطح زیادی از درون قلعه با سفال های نخودی رنگ پوشانده شده که ضخیم و دارای خطوط  موازی و هندسی کنده شده هستند و شن به عنوان ماده چسباننده در آن ها به کار رفته است. تاریخ این سفال ها بیشتر به قرون اولیه اسلامی باز می گردد. از نظر قدمت و کاربرد ، این مکان را می توان با قلعه هایی به همین نام در ارتفاعات فراشبند ، فیروزآباد ، قیر، استهبان ، چکاب کربال و ... مقایسه نمود.

از دیگر قلعه های به جا مانده در استان فارس باید به آثار قلعه رودبال در منطقه ایج از شهرستان استهبان از دوره هخامنشی ، قلعه ساسانی شهر ایزدخواست، قلعه آسپاس متعلق به دوران قبل از تاریخ واقع  در روستای آسپاس از شهرستان اقلید ، قلعه شهرآشوب در روستای شهرآشوب و قلعه حیاتی شهرستان اقلید از دوره اسلامی ، قلعه پرویزه در حوالی قریه اوز و قلعه گراض  بر فراز کوهی در مجاور شهر کنونی گراش، قلعه تبر و قلعه خورشید در جهرم، قلعه بهمن در روستای فورگ ، قلعه سنگ در منطقه پشت کوه و قلعه مزایجان داراب اشاره نمود.

بر فراز کوه های فارس ، آثار ویرانه هایی موجود است که آنها را بیشتر قلعه گبری می نامند، مانند قلعه گبری آباده بر فراز کوهی به همین نام ، قلعه گبری کوشکک آباده ، قلعه گبری سورمق و ... که عموماً از دوره ساسانی به جای مانده اند.

کتاب میراث فرهنگی استان فارس

زهره پری نوش - سایت تبیان

منبع : tebyan.net

zavaran

اخبار اکاایران

تبلیغات