گنبد غفاریه - آکا

در این مقاله از سایت آکاایران مطلبی در مورد گنبد غفاریه ارائه شده است ، همچنین برای مشاهده مقالات بیشتر در دسته از سایت ایرانگردی آکاایران مقالات بیشتری را مشاهده نمایید

گنبد غفاریه
,شهرهای استان تهران- دیدنی های استان تهران

گنبد تاریخی  در قسمت شمال غربی مراغه و درکنار رودخانه (صافی) قرار گرفته و یکی ازبناهای زیبای رقن هشتمبه شمار می آید که در زمان سلطان ابوسعید بهادرخان پادشاه ایلخانی ساخته شده است. وجه تسمیه بنا براساس آنچه که از متون تاریخی برمی آید ، چنین است که عارفی به نام نظام الدین احمد بن حسین الغفاری در زمان فرمانرواءیسلطان یعقوب بن حسن بیگ آق قویونلو ، هنگام مراجعت از حج و عمارتی در نزدیکی این بنا احداث و املاک و باغی جهت مصارف آن وقف نمود . به همین جهت این عمارت و بناهای وابسته وهمچنین برج مزبور به نام وی به غفاریه اشتهار یافت . گنبد غفاریه با الهام از گنبد سرخ مراغه ساخته شده و به شکل مربع آجری است که روی سکو و بر فراز دخمه ای استوارشده است و چهار گوشه آن بوسیله ستون هاءی که دارای تزءینات آجری است ، زینت یافته است. درگاه ورودی بنا به سمت شمال واقع شده و دارای یک طاق نمای بزرگ و دو طاق نمای باریک و بلند جنبین می باشد .طاق نمای مرکزی را تزءینات زیبای معقلی مرکب از آجر و کاشیهای الوان سیاه وسفید و فیروزه ای و دو کتیبه به خطریحان آرایش می دهد . کتیبه سه سطری بالای هلال مرکزی ، با اینکه آسیب فراوانی دیده مع الوصف قابل قراءت است :

"امر بء نشا هذه اقبه المبارکه فی ایام مولانا السلطان الاعظم ظل الله فی الارض ، سلطان سلاطین العرب و العجم ابو سعید بهادر خان خلد الله ملکه"از کتیبه دو سطری بالای درگاه جز چیز مختصری باقی نمانده و به نظر می رسد که کلمات (المقراک ... المالکی ، العالیو العادلی) القاب مدفون در مقبره باشد . در اضلاع جنوبی و شرقی و غربی گنبد غفاریه هر کدام دو طاق نماءی ساخته و در هریک ازآنها که در قاب مستطیلی شکل منقش به نقش و نگارهاءی از آجر و کاشی قرار دارد . در بالای هلال هر یک از طاق نماها به جز کتیبه ، حاشیه ای است که دارای سه شکل مدور حاوی دو چوگان قرینه می باشد . با توجه به اینکه علامتمزبور موسوم به امیر شمسالدین قره سنقر است ، می توان حدس زد که این بنا مدفن قره سنقرالچرکسی المنصوری ازامرای  ممالک مصر است که در سال 728 هجری قمری سلطان ابوسعید او را به خاطر جلب توجه وخشنودی الملک الناصربه دسیسه ای به قتل رساند و ضمن ابلاغ خبر در گذشت وی به سلطان مصر،امر نمود جنازه وی را در همان مقبره کهشاید خود قره سنقر در زمان حیات خود ساخته باشد دفن کنند. فضای داخلی بنا مربع شکل و همانند بیرون اضلاع آن متشکل از دو طاق نمای  بلند بدون تزءین و تکلف است . این بنا هم مثل گنبد سرخ دارای گنبدی دو پوش بوده که تمامافرو ریخته و از بین رفته است.

مطالبی از آندره گدار:

,شهرهای استان تهران- دیدنی های استان تهران

این آرامگاه که نام جدید آن از مدرسه‌ای که در مجاورت آن قرار دارد – مدرسه غفٌاریه – به عاریت گرفته شده،‌ حدود پانزده سال بعد از مقبره سلطان الجایتو خدابنده ساخته شده است. فرد مدفون در مقبره شناخته شده نیست ولی سه نشان خانوادگی در آن وجود دارد که می‌توان با توجه به آنها معمار بنا را فردی موسوم به امیر مملوک شمس‌الدین قراسنقر الچرکسی المنصوری دانست. این بنا در دورانی ساخته شده است که به استحکام بیش از ظواهر و تزیینات اهمیت می‌د‌ادند.

این گنبد بنایی است مربع از آجر سرخ که بر زیربنایی از سنگ نهاده شده است. در میان این زیربنای سنگی سردابی تعبیه کرده‌اند. احتمال بسیار وجود دارد که این بنا هم از داخل و هم از خارج گنبدی بوده باشد و طبیعتاُ جزئیات متعددی در آن تغییر و تحول یافته است.

 توسط چهارستون مزیٌن به نقوش لوزی‌شکل که در زوایا برپا داشته‌اند به زیبایی بنا افزوده‌اند. نمای اصلی رو به سمت شمال دارد و در ورودی سرداب رو به مشرق باز می‌شود. هر یک از اضلاع جانبی و ضلع عقبی با دو طاق‌نما که بر بالای آنها کتیبه‌ای حک شده آذین شده است. طاق‌نمایی که در وسط ضلع اصلی قرار گرفته در بنا را احاطه کرده است. بر بالای در کتیبه‌ای در دو سطر و بر بالای طاق کتیبه‌ای دیگر بچشم می‌خورد.حروف کتیبه‌ها در این بنا منحصراً ریحان است. رنگ آبی فیروزه‌ای در این جا بسیار مورد استفاده قرار گرفته و رنگهای سیاه، سفید و آبی دریایی به آن اضافه شده است

نماهای جانبی و نمای عقبی به عوض آن که مثل نماهای گنبد سرخ بسته و فاقد هر گونه روزنه‌ای باشند هر یک به دو پنجره – هر پنجره در یک طاق‌نما – مجهزند. بالای هر پنجره که در چهارچوبی مستطیل قرا گرفته با نقوش بسیار زیبایی از آجر و کاشی مینایی تزیین شده است. بالای این تزیینات نواری قرار گرفته است که با سه نشان خانوادگی صاحب آرامگاه آذین شده است.

شبستان اصلی با گچ سفید اندود شده و بر آن اثری از رنگ‌آمیزی دیده نمی‌شود و نمای داخلی به طاق‌نماهای مسطح عریضی که دارای مقرنس هستند منحصر می‌شود.

برگرفته از آثار ایران.

 

منبع : tebyan.net

گنبد غفاریه گردآوری توسط بخش شهرهای استان تهران- دیدنی های استان تهران سایت آکاایران
تبلیغات