فراموشی آب انبار‌ها - آکا

در این مقاله از سایت آکاایران مطلبی در مورد فراموشی آب انبار‌ها ارائه شده است ، همچنین برای مشاهده مقالات بیشتر در دسته تهران از سایت ایرانگردی آکاایران مقالات بیشتری را مشاهده نمایید

فراموشی آب انبار‌ها
فراموشی آب انبار‌ها
,شهرهای استان تهران- دیدنی های استان تهران

 

آب‌انبار‌ها یکی از شاهکارهای معماری سنتی و بومی ایران به شمار می‌آید که به‌عنوان یکی از بناهای عام‌المنفعه از منزلت و جایگاه فراوانی در فرهنگ و تمدن ایران زمین برخوردار بوده‌ است و تقریبا در سراسر ایران (حتی در برخی شهرهای شمالی مانند ساری و گرگان) هم پراکنده‌ است.

 

طرح‌ریزی این نوع از ابنیه سنتی و تاریخی،از شاهکارهای فن معماری آبی جهان به شمار می‌رود که همه ابتکارهایی‌ است که در پاسخ به طبیعت سخت و بهره جستن هر چه بهتر از منابع آبی و تلاش در هدر ندادن این مائده آسمانی ابداع شد.

قدیمی‌ترین آب انبار ایران یا به عبارتی مخزن آب در ایران، تقریبا با پیدایش اولین تمدن‌های ایران همزمان است؛ مخزن آب انبار شهر ایلامی دوراونتاش در چغازنبیل (در 40 کیلومتری جنوب شرقی شهر تاریخی شوش در استان خوزستان) که قدمت آن به نیمه اول هزاره دوم قبل از میلاد مسیح باز می‌گردد.

از دوران حکومت هخامنشیان نیز بقایای آب انبار و آب راه‌های متعدد در محدوده تخت‌جمشید وجود دارد. گذشته از آن از دوران ساسانی در ناحیه جنوب و جزایر خلیج فارس نیز مخزن‌هایی به جا مانده که از اعتباری خاص برخوردار است. آب‌انبارها علاوه بر نقش مهمی‌ که در زندگی روزمره مردم داشته‌ است، از موقعیت خاصی نیز در فرهنگ و اعتقادات مردم این سرزمین برخوردار بوده تا جایی که جنبه تقدسی هم یافته‌ است.

,شهرهای استان تهران- دیدنی های استان تهران

آب در فرهنگ ایرانیان باستان همواره مورد احترام بوده و یکی از عناصر چهارگانه مقدس دین زرتشت (آب، باد، خاک و آتش) محسوب می‌شده است که باید همواره پاکیزه بماند و از پلیدی‌ها دور نگه داشته شود.

به این ترتیب حرمت گذاردن به آب و خودداری از هدر دادن و آلوده ساختن آن از دوران بسیار کهن در فرهنگ مردم سرزمین ما ریشه‌ای بس ژرف داشته است و ایزد آناهیتا، فرشته موکل آب، از معتبرترین ایزدان ایران قدیم به شمار می‌رفته که برای بزرگداشت او نیایشگاه‌های فراوان احداث شده است.

پیوند میان آب و آیین‌های مذهبی، در دوران بعد از اسلام نیز در ایران ادامه یافت؛ به‌گونه‌ای که نیایشگاه‌های آناهیتا، جای خود را به مصلی”‹های شکوهمند خارج از شهر داد و ایرانیان برای طلب رحمت از خداوند بزرگ و ریزش باران در برابر آنها گردهم می‌آمدند و دست نیاز به سوی آسمان و خدای خویش بلند می‌ساختند. 

 

آب انبارها؛ فناوری کهن آبرسانی کویر

نقش آب انبارها در بافت شهر‌های حاشیه کویر و مناطق کم‌آب ایران در دوران بعد از اسلام چنان چشمگیر است که در بسیاری از آبادی‌ها و شهر‌ها و محله‌های مختلف شهرهای بزرگ،آب انبارها، قلب‌ آبادی، شهر و محله‌ها را تشکیل می‌دهد و در بسیاری از محله‌ها بزرگ‌ترین و چشمگیرترین واحد معماری به شمار می‌رود تا جایی که دیگر بناهای همگانی محل را زیر نفوذ خود قرار داده‌است.

,شهرهای استان تهران- دیدنی های استان تهران

اصولا در شهرهای گرم و خشک ایران هر محله‌ای اغلب برای خود آب انباری داشته که توسط اهالی محل احداث می‌شده و گاه یکی از افراد متمکن و خیرخواه محله بانی آن بوده است.

به‌طور کلی آب انبار‌ها را می‌توان به دو دسته کلی تقسیم کرد؛ آب انبارهای عمومی واقع در محله‌های شهر‌ها، روستاها و در کنار کاروانسراها و قلاع یا به صورت تک بنا در مسیر راه‌های کاروانی و آب انبارهای خصوصی شامل اتاق‌های زیرزمینی واقع در خانه‌های متمولان که برای اهدافی چون ذخیره آب برای زمان‌های خشکسالی، جنگ یا محاصره، خنک ماندن آب در تابستان، عدم تبخیر آب در اثر تماس مستقیم با گرمای خورشید و جریان هوا، جلوگیری از فاسد شدن یا بو گرفتن آب در هوای آزاد و دیگر امور به کار گرفته می‌شد.

آب‌انبارها علاوه بر نقش مهمی‌ که در زندگی روزمره مردم داشته، از موقعیت خاصی نیز در فرهنگ و اعتقادات مردم برخوردار بوده تا جایی که گاهی جنبه تقدس هم یافته‌ است

معماری آب انبارها

فن ساختمان و شیوه معماری در ساختمان آب‌انبارها دارای اعتبار خاصی است؛معماری این واحدها در مناطق مختلف تحت تاثیر سبک‌های معماری محلی و اسلوب‌های متناسب با آب و هوای مناطق متفاوت قرار گرفته است و سازندگان و مهندسان با دقت و نکته‌‌سنجی بسیار، به مسائل عمده‌ای چون میزان فشار آب بر کف و سطح آب‌انبار، تهویه، تصفیه و جلوگیری از آلودگی آب، توجه کامل داشته‌اند.

اصولا ارکان سازه شامل مخزن (خزینه یا تنوره)، سردر، بادگیر (خیشخان)، راه پله و پاشیر می‌شود.

ـ مخزن یا انبار: محل انبار کردن آب و اصلی‌ترین عنصر در شکل‌گیری آب انبار است.

منبع : tebyan.net

فراموشی آب انبار‌ها گردآوری توسط بخش شهرهای استان تهران- دیدنی های استان تهران سایت آکاایران

اخبار اکاایران

تبلیغات