موزه ای به طول تهران! - آکا

در این مقاله از سایت آکاایران مطلبی در مورد موزه ای به طول تهران! ارائه شده است ، همچنین برای مشاهده مقالات بیشتر در دسته از سایت ایرانگردی آکاایران مقالات بیشتری را مشاهده نمایید


خیابان ولیعصرر که از آن به عنوان بلندترین خیابان تهران یاد می‌شود، در یک بستر تاریخی جای گرفته است. هرچند این خیابان یکی از پایین‌ترین نقاط تهران را به شمال شهر متصل می‌کند اما تفاوت فرهنگی بخش بخش این خیابان باعث پیدایش آثار تاریخی ارزشمندی هم شده است.

خیابان ولیعصرر در زمان رضاشاه بنا شد. از همان ابتدا قرار بود این خیابان مجموعه‌های پهلوی را به میدان راه‌آهن متصل کند. بر همین اساس پی‌ریزی خیابانی عظیم دیده شد و چنارهای زیبایی آن‌را تزئین کردند. اما این تنها بخشی از تاریخ خیابان ولیعصرر است. با شکل گیری خیابان مردمانی در اطراف آن سکونت کردند و آنچه ساختند پیرو فرهنگ پیچیده این خیابان بود و امروز بخشی از آن در فهرست میراث ملی به ثبت رسیده است.

 

میراث معمار اکراینی

کلنگ ایستگاه راه‌آهن تهران در 23 مهرماه سال 1306 با حضور رضا شاه پهلوی در اراضی جنوبی تهران زده شد. این ساختمان توسط ولادیسلاو ولادیسلاوویچ گارادیتسکی از کشور اکراین ساخته شده است. او در سال 1930 در تهران فوت کرده و در گورستان ارامنه تهران خاک‌سپاری ‌شد. در زمان ساخت ایستگاه راه‌آهن تهران، کریم طاهرزاده بهزاد، برادر مینیاتوریست مشهور حسین بهزاد هم بر کار نظارت داشته است.

تاریخچه خیابان ولیعصر, آثار باستانی خیابان ولیعصر,خیابان ولیعصر,شهرهای استان تهران- دیدنی های استان تهران

بنای ایستگاه راه آهن، با الهام از عظمت و شوکت معماری ایران باستان‌، با استفاده از شیوه اکسپرسیونیسم آرمان‌گرا ساخته شد. ورودی ایستگاه مرکزی وسیع است و این ریتم از طریق پنجره‌ها، بازشوها و جرزهای سراسری دیوارها نیز کاملا آشکار است‌.

ایستگاه از پی تا سقف با آهن وسیمان ساخته شده و پنجره‌های آن به طور کامل از برنز و آهن برونمای خارجی آن از سنگ سفید تراورتین است که از معدن سنگ پل سفید استخراج شده است.

 

قهوه خانه آذری

یکی دیگر از آثار مهم خیابان قهوه‌خانه سنتی آذری است که در میدان راه‌آهن، اول خیابان ولیعصرر، روبه‌روی شهرداری ناحیه 4، پلاک 36 قرار گرفته است. این اثر بیش از 100 سال قدمت دارد و از سال 1327 به تملک عبداحمید آذری‌پور اصفهانی درآمده است.

تاریخچه خیابان ولیعصر, آثار باستانی خیابان ولیعصر,خیابان ولیعصر,شهرهای استان تهران- دیدنی های استان تهران

روی دیوارهای قهوه‌خانه، نقاشی قهوه‌خانه‌ای از نقاشانی چون استاد اسماعیل‌زاده، داوود زنجانی، احمد خلیلی، حاجی اجمد‌اخری و حسین بهجو به چشم می‌خورد. مضامین این نقاشی‌ها به طور عمده یادآور مضامین ملیف پهلوانی و مذهبی است.

 

تاریخچه خیابان ولیعصر, آثار باستانی خیابان ولیعصر,خیابان ولیعصر,شهرهای استان تهران- دیدنی های استان تهران

خانه انیس الدوله

خانه انیس‌الدوله یکی دیگر از آثار ثبتی خیابان ولیعصرر است. انیس‌الدوله همسر اول ناصرالدین‌شاه بود که از حمایت وی در تحریم تنباکو به عنوان مبارزه‌ای زنانه علیه استعمار بریتانیا یاد می‌شود.

خانه تاریخی انیس‌الدوله در خیابان ولیعصر بالاتر از چهار راه مولوی روبروی مهدیه تهران قرار گرفته است. این ساختمان دو طبقه روزگاری در باغ بزرگی واقع شده بود که اکنون به صورت حیاط باقی‌مانده است. دو قنات وظیفه آبیاری این باغ را داشتند و یک حوض هم در وسط آن قرار گرفته است. دو ایوان طبقه اول از مهمترین مشخصات این بنا است که در وسط یک طاق نیم‌دایره، پر از تزئینات گچ‌بری آذین شده است. گفته می‌شود که این بنا در دوره قاجار شگفتی‌های معماری زمان خود را داشته است و ظرافت‌های خاصی در ساخت آن دیده شده است.

 

 

عمارت جناب مارکوف

خانه پروفسور عدل اثری دیگر در خیابان ولیعصرر است که اکنون به فرهنگستان هنر تعلق دارد و یادآور یکی از نخستین جراحان ایران است. این عمارت قدیمی سال 1310 هجری شمسی توسط "مارکوف" روسی ساخته شده و با مساحتی حدود 2700 متر مربع و زیر بنایی 1000 متر مربع با سبک معماری روسی و تلفیق با تزیین‌های هنر ایرانی، جلوه خاصی را به خیابان ولیعصر داده است.

این عمارت که با گچ‌بری‌هایی ویژه در نما، میان حصاری از درختان کاج قرار گرفته و با سه راه ورودی، به فضای وسیع باغ مرتبط است، در سال 77 به ثبت آثار ملی رسیده است.

 

مدرن ترین میراث خیابان

تئاتر شهر هم که در چهارراه ولی عصر (تقاطع خیابان انقلاب و خیابان ولی عصر) در مجاورت پارک دانشجو قرار گرفته است، محوطه سنگ‌فرشی وسیعی دارد و عنوان بزرگترین مجموعه نمایش تئاتر ایران را به خود اختصاص داده است که ساخت آن با نظارت و مهندسی سردار افخمی در سال 1347 آغاز و در تاریخ 7بهممن 1351 به پایان رسید.

تاریخچه خیابان ولیعصر, آثار باستانی خیابان ولیعصر,خیابان ولیعصر,شهرهای استان تهران- دیدنی های استان تهران

این بنا بخشی از تجربه ساخت آثار پست‌مدرن در ایران است که بین سال‌های 1340 تا اواسط دهه 50 شمسی توسط دانش‌آموختگان دانشگاه تهران انجام شد. این مجموعه آثار که شامل، برج آزادی، موزه هنرهای معاصر، سردر دانشگاه تهران، تئاتر شهر و ... است با بهره‌گیری از عناصر معماری مدرن و معماری سنتی ایران ساخته شده‌اند.

بیمارستان 501 ارتش در خیابان ولیعصرر، سه راه بهشتی واقع شده و یک بنای دوره قاجاری (ساختمان احمدشاهی) در آن واقع شده است. کمی بالاتر چند باغ تاریخی وجود دارد که آن‌ها هم ثبت هستند.

موسسه باستان‌شناسی دانشگاه تهران هم یکی دیگر از آثار ثبتی خیابان ولیعصرر است که موزه‌ای کم‌نظیر دارد. این خانه پهلوی اول در زمان مرحوم عزت‌الله نگهبان به عنوان موسسه باستان‌شناسی دانشگاه تهران مورد بهره‌برداری قرار گرفت.

 

باغ سینماگران

باغ فردوس که اکنون در اختیار موزه سینما ایران است یکی دیگر از آثار مهم خیابان ولیعصرر محسوب می‌‌شود. این خانه و باغ تاریخی در سال 1264 توسط حسین علی‌خان معیرالممالک ساخته شده است. عمارت باغ فردوس در دو طبقه به سبک قاجاریه و معروف به گوش فیل بنا گذاشته شد.

تاریخچه خیابان ولیعصر, آثار باستانی خیابان ولیعصر,خیابان ولیعصر,شهرهای استان تهران- دیدنی های استان تهران

در سال 1350 ساختمان موجود در باغ به مرکز فرهنگی و هنری و نمایشگاهی تبدیل شد و پس از انقلاب نیز در اختیار وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی قرار گرفت‌. مساحت باغ فردوس 20 هزار متر مربع و طول آن 280 متر است.

 

امامزاده صالح (ع)

امامزاده صالح یکی دیگر از آثار خیابان ولیعصرر است. این امامزاده نام آرامگاهی در محله تجریش تهران است. آن گونه که از کتیبه بالای سردر صحن بر می‌آید، از پسران موسی کاظم و برادران امام هشتم شیعیان علی پسر موسی (رضا) است. این آرامگاه را منسوب به صالح پسر امام موسی کاظم می‌دانند. صحن و حیاط این بقعه گورستان عمومی بود و در بیست سال اخیر اثر گورها را از بین برده‌اند و فقط تعداد محدودی از سنگ قبرها را باقی گذاشته‌اند.

تاریخچه خیابان ولیعصر, آثار باستانی خیابان ولیعصر,خیابان ولیعصر,شهرهای استان تهران- دیدنی های استان تهران

بنای بقعه اصلی شامل ساختمان چهارگوش بزرگ و مستحکمی با دیوارهای قطور است و فضای درونی آن تقریبا 6 متر مربع مساحت دارد. وضع طاق‌نماها و معماری ساختمان و پوشش آن از معماری بناهای سده هفتم و هشتم است.

اما این ها در حالی است که در میدان راه‌آهن، بالاتر از چهارراه مولوی مدرسه مشیرالسلطنه واقع شده است. مدرسه عبرت و انجمن آثار ملی هم بخش دیگری از آثار نزدیک به خیابان ولیعصرر هستند که قدمت این منطقه را به رخ می کشند.

حمام انصاری و دباغ‌خانه عزیزمحمد هم نزدیک خیابان ولیعصرر هستند. دانشگاه افسری و خیابان و مجموعه آقاشیخ‌هادی هم بخش دیگری از آثار هستند. خانه مصدق و بیمارستان وزیری هم باید به این لیست اضافه شوند.

اطراف تئاتر شهر هم پر از آثار پراکنده تاریخی است که می‌توان آن را با الحاق به خیابان ولیعصرر دید. یکی دیگر از آثار نزدیک به خیابان ولیعصرر دانشگاه تهران است که یکپارچه در فهرست میراث ملی به ثبت رسیده است.

 


گروه گردشگری تبیان


گردآوری ایران شناسی آکاایران
موزه ای به طول تهران! گردآوری توسط بخش شهرهای استان تهران- دیدنی های استان تهران سایت آکاایران

اخبار اکاایران

تبلیغات