قلعه ایرج - آکا


شاید خیلی ها تاریخ قبل از قاجار ایران را به خوبی نشناسند اما واقعیت این است که در همین تهران، کمی دورتر از جنوب شرقی پایتخت قلعه ای ساسانی جا خوش کرده که با نام متفاوتش کنجکاوی خیلی ها را بر می انگیزد. قلعه ای به نام ایرج که در نزدیکی دهکده جعفرآباد، در شمال شرقی ورامین قرا دارد.

 

 

قلعه ایرج به بزرگترین قلعه خشتی و گلی دفاعی ایران معروف است که به شکل مستطیل بوده و ساختمان آن با خشت و گل ساخته شده است. این قلعه یکی از بی‌نظیرترین قلعه‌های خشتی جهان است و با وسعت 200 هکتار در دوران ساسانی ساخته شده اما به علت عدم حفاظت‌ از آن به شدت آسیب دیده است.

ابعاد داخلی شمال - جنوب قلعه ایرج ورامین 1214 متر و ابعاد شرقی - غربی آن 1150 متر است که با هیچ یک از قلعه‌های خشتی و تاریخی جهان قابل مقایسه نیست. درون دیوارهای قطور قلعه ایرج راهروهایی تعبیه شده که برجک‌های دیده‌بانی را به هم وصل می‌کرده است. ملات دیوارها از خشت و آجر است. در بیرون محوطه قلعه نیز سنگرهایی قرار دارد.

مصالح به کار رفته در آن خشت و گل است و به باور برخی، قلعه ایرج همان دژ وارنا است که در «وندیداد» که یکی از کتاب های پنجگانه اوستا است، نام آن برده شده. در وندیداد آمده است: « اهورا مزدا گفت آفریدم قلعه ای چهار گوش با نام وارنا ».

قلعه ایرج,قلعه ایرج,آدرس قلعه ایرج,شهرهای استان تهران- دیدنی های استان تهران

این قلعه در سمت شمال جاده ارتباطی ورامین به پیشوا قرار دارد و در 4 جهت بنا، دروازه‌هایی به منظور فراهم ساختن امکان ورود و خروج به درون آن ساخته شده است. از چهار دروازه تنها دروازه اصلی که در شمال شرقی واقع شده، باقی مانده است که این حصار دارای ضخامتی بین 17 تا 22 متر و بیشترین ارتفاع آن 16 متر است. نمای بیرونی حصار در چهار طرف 146 برج و نیم دایره ای دارد که حد فاصل هر دو برج با چهار طاق‌نما تزئین شده که این طاق‌نما در بعضی قسمت‌ها به صورت دو طبقه است.

به باور برخی، قلعه ایرج همان دژ وارنا است که در «وندیداد» که یکی از کتاب های پنجگانه اوستا است، نام آن برده شده. در وندیداد آمده است: « اهورا مزدا گفت آفریدم قلعه ای چهار گوش با نام وارنا »

درون دیوارهای قطور قلعه ایرج راهروهایی تعبیه شده که برجک‌های دیده‌بانی را به هم وصل می‌کرده است. ملات دیوارها از خشت و آجر است. در بیرون محوطه قلعه نیز سنگرهایی قرار دارد. خندق اطراف قلعه در اثر فعالیت‌های کشاورزی پر شده و کل فضای عرصه و حریم به کشاورزی اختصاص یافته شده است.

قلعه ایرج,قلعه ایرج,آدرس قلعه ایرج,شهرهای استان تهران- دیدنی های استان تهران

برخی مورخین نظیر اعتمادالسلطنه که در دوران قاجار می‌یسته‌اند، توضیح مفصلی از این اثر ارائه داده‌اند.با توجه به قدمت و اهمیت این قلعه، طی سال‌های اخیر، مطالعات باستان‌شناسی درباره‌ این قلعه به عمل آمده است. بنای قلعه ایرج به شماره 9835 و تاربخ یازدهم مرداد ماه سال 82 در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است. گفته می شود مرمت این بنای تاریخی در برنامه میراث فرهنگی قرار دارد و با بهسازی آن، گردشگران بیشتری می توانند بخشی از تاریخ تهران را به طور زنده ببینند.

 

بخش گردشگری تبیان

برگرفته از همشهری، هفت صبح


گردآوری ایران شناسی آکاایران
zavaran

اخبار اکاایران

تبلیغات