جشن حکومت زن؛ آیین دیرین در افوس -آکا

آکاایران: جشن حکومت زن در روستاى افوس، از توابع شهرستان فریدن، در سال هاى قبل به شکلى باشکوه برگزار مى شد. این روستا در ۳۸ کیلومترى غرب فریدن قرار دارد.
این جشن مصادف با زمان برداشت محصول است و معمولاً ۸۰ روز بعد از فروردین برگزار مى شود. در یکى از روزهاى اواخر بهار، انجمنى از ریش سفیدان و بزرگ ترها و تنى چند از زنان گیس سفید و مسن که سرد و گرم روزگار را چشیده باشند، تشکیل مى شود. وظیفهٔ اصلى این انجمن تعیین روز قطعى برگزارى جشن است. ضمناً، انجمن گروهى را که مى بایست مقدمات جشن را فراهم کند، انتخاب مى کند. افراد در این کمیته وظیفهٔ مخصوص دارند. مهم ترین وظیفهٔ این گروه انتخاب حاکم است که پس از مشورت و گفتگوى زیاد از بین زنان ده انتخاب مى گردد. این حاکم باید رشید و بلندقامت باشد، جذبه و شهامت داشته باشد، و به حسن خلق و نیکوکارى معروف باشد. آنچه در انتخاب یک حاکم دخالت زیاد دارد، آن است که بین زنان محبوبیت خاص داشته باشد، خوب حرف بزند و امر و نهى کند و در فرمانش ثابت قدم باشد. زنى که به عنوان حاکم زن انتخاب مى گردد، براى خانواده و همسرش مایهٔ افتخار است. بعد از انتخاب حاکم، زیر نظر او «رجال دولت» و «اعیان مملکت» انتخاب مى گردند و جایگاه شان در بارگاه معین مى شود. قراولانى نیز براى بارگاه و دروازه ها انتخاب مى شوند.
به گزارش آکاایران: شخصى مأمور مى شود که چند روز عصر در ده جار بزند و به مردم اطلاع دهد، با اعلان و تعیین روز جشن، شور و شوق مردم را فرا مى گیرد. همه با میل و علاقه آمادهٔ برگزارى جشن مى شوند و از بستگان شان در دهات مجاور و شهرها نیز دعوت مى کنند. در این جشن، زنان وظایفى خاص و مردان نیز مراسمى مخصوص دارند که باید دور و جدا از هم انجام دهند. میدان بزرگ ده چراغانى مى شود و دیوار و کف میدان با قالى مفروش مى گردد. کرسى ها و تخت و بارگاه برپا مى شود و روى تخت به زیباترین وجه تزئین مى گردد.
در روز جشن نباید هیچ مردى در ده باشد. بنابراین، روز قبل از جشن عده اى از مردان وسایل خواب و خوراک خود را بر مى دارند و راهى سرچشمه مى شوند. بقیهٔ مردان و پسران باید صبح روز جشن از ده خارج شوند. در این روز ادارهٔ امور ده به دست زنان است.
با شروع جشن، دروازه هاى ده قرق مى شوند و هیچ مرد یا پسرى حق ورود به ده را ندارد. اگر کسى ندانسته وارد شود، قراولان او را به حضور حاکم مى آورند. حاکم یا یکى از وزراء با او صحبت مى کنند و علت آمدن او را جویا مى شوند. دومین سئوال از او این است که : مگر نمى دانستى امروز جشن حکومت زن است و هیچ مردى حق ندارد که وارد شود. بسته به نوع جوابى که مرد تازه وارد مى دهد، او را مى بخشند یا تنبیه مى کنند.
در صبح روز جشن، زنان بهترین لباس خود را مى پوشند و دستهٔ رامشگران زن در گوشه اى از بارگاه مى نوازند. مدعوین و درباریان به دستور حاکم با چاى و شربت پذیرایى مى شوند. همهٔ زنان ده، به هر ترتیب که بتوانند، خود را به میدان مى رسانند و اگر در میدان جایى نیافتند، به بام خانه ها مشرف به میدان مى روند. همهٔ زنان شاد و مسرورند. به جلال و جبروت حاکم یک روزه غبطه مى خورند، کف مى زنند و شادى مى کنند، با صداى بلند شادباش مى گویند. زنان مسن که رقص چوبى را به استادى مى دانند در وسط میدان حاضر مى شوند و دست در دست یکدیگر حلقه مى کنند. سپس، با آهنگ ملایم، رقص چوبى آغاز مى شود. زنان مسن، زنان دیگر را به پایکوبى وا مى دارند. با اجازهٔ حاکم، زنان جوان تر در میان زنان مسن به رقص مى پردازند. وقتى رقص چوبى زنان پایان یابد، به دستور حاکم، رقص دختران آغاز مى گردد. لباس دختران در این رقص متحدالشکل نیست، عده اى لباس روستایى و تعدادى لباس شهرى به تن دارند. این گوناگونى لباس در رقص آن قدر بدیع است که زنان دیگر را به تعجب وا مى دارد.
این مراسم تا کمى بعد از ظهر ادامه دارد و سپس حاکم به زنان دستور مى دهد که مدعوین و زنان ده براى صرف ناهار به منازل خود بروند. بعد از آن که بارگاه خالى شد، دستور مرخصى وزراء و درباریان نیز صادر مى گردد و حاکم با ندیمه هاى مخصوص و قراولانِ حاضر به منزل مراجعت مى کند و فقط چند نگهبان از بارگاه نگاهبانى مى کنند.
در همین روز، در سرچشمه که در ۵ کیلومترى روستا در دل کوهستان است، مراسم دیگرى برپا است : مردان به محض ورود به سرچشمه جایگاه مخصوص خانوادگى خود را که اجدادشان در آن مى نشستند، آب و جارو مى کنند و چادرها را برپا مى دارند. وقتى همهٔ چادرها برپا گردید، چنان منظرهٔ بدیع و جالبى به وجود مى آید که انسان را به یاد زیباترین پلاژهاى سواحل دریا مى اندازد.
رنگ گوناگون چادرها، و این که در دو طرف دره در امتداد سیصد متر در شیب زمین به طور مطبق نصب شده اند، نسیم ملایم و خنک کوهستان که به این چادرها مى وزد، مردان دهاتى با شلوارهاى گشاد که داخل چادرها و در کنار منقل و قورى و سماور لمیده اند، منظرهٔ پیران و جوانان و پسربچه ها که به حکم مراسم از مادران شان جدا شده اند، چمباتمه زدن عده اى از بچه ها در چادرها، بوى غذا که فضاى سرچشمه را در بر مى گیرد، آن طرف تر صداى جوشش آب از زمین، هیاهوى عده اى از مردم که هنوز به دنبال جاى مناسب براى استقرار چادر مى گردند، منظرهٔ کوهستان پربرف افوس و استخرى که در قسمت شمال سرچشمه از انباشته شدن آب به وجود آمده، چشم اندازى است که هر بیننده اى را به تحسین وا مى دارد.
غذاى مردها در سرچشمه از شب پیش آماده شده است و در همان جا گرم مى شود. وقتى کسى از نزدیک چادرها عبور مى کند، صاحب چادر با کمال خلوص و بدون ریا با صداى گیرا، وى را دعوت به صرف غذا و چاى و میوه مى کند. بعد از غذا، مردان مسن تر با نشستن به دور سماور و منقل و قورى از گذشته هاى این جشن صحبت مى کنند.
مردان جوان و پسربچه ها از قسمت هاى مختلف درهٔ کوهستانى سرچشمه دیدن مى کنند و بعضى از آن ها براى آوردن برف، راه ارتفاعات را در پیش مى گیرند.
وقتى جوانان از بازدید قسمت هاى مختلف سرچشمه فراغت یافتند، در حدود ساعت ۳ بعدازظهر صداى تکبیر و اللّه اکبر در کوهستان طنین مى افکند. این صداى مؤذن است که مردم را به نماز و دعا دعوت مى کنند. مردان و پسران با شنیدن صداى مؤذن به سمت غرب سرچشمه که مکانى رفیع و مسطح است، مى شتابند؛ امام جماعت حاضر است و نماز ظهر و عصر برگزار مى گردد. صداى دعا در کوهستان طنین مى افکند و دل ها را به خدا نزدیک مى کند. نماز و دعا ساعت ۴ بعدازظهر پایان مى پذیرد و سپس مردم با یکدیگر دست مى دهند. مراسم سرچشمه از این ساعت به بعد تمام مى شود و هر کس مى خواهد مى تواند بار و بنهٔ خود را جمع کند و عازم ده شود. زنان تا دروازهٔ ده به استقبال مردان مى آیند و همراه آنان کوچه هاى ده را طى مى کنند و در پیاده کردن اثاثیه و بار به آن ها کمک مى کنند. حوالى غروب همهٔ مردان و پسران به خانوادهٔ خود ملحق مى شوند. زنان از انجام مراسم خود و مردان از رویدادهاى سرچشمه براى یکدیگر نقل مى کنند. هر طرف با دقت به سخنان طرف دیگر گوش مى دهد، تا آنچه مى شنود در لوح ضمیرش نقش بندد و در آینده بتواند جشن را بهتر از گذشته اجرا کند.

این مطلب را هم ببینید :  پل ذغال

,[categoriy]

آکاایران: جشن حکومت زن؛ آیین دیرین در افوس

,[categoriy]

منبع :

zavaran

اخبار اکاایران

تبلیغات