نامه گنج یا گنجنامه - آکا

در این مقاله از سایت آکاایران مطلبی در مورد نامه گنج یا گنجنامه ارائه شده است ، همچنین برای مشاهده مقالات بیشتر در دسته همدان از سایت ایرانگردی آکاایران مقالات بیشتری را مشاهده نمایید


همدان که اغلب می‌ دانیم نام تاریخی آن هگمتانه است به دلیل موقعیت مناسب آب و هوایی یکی از قدرتمندترین حکومت‌ های دنیای باستان را در خود جای داده بود. اهمیت این منطقه تا آنجا بود که حتی پس از براندازی مادها نیز همچنان موقعیت سوق‌ الجیشی خود را حفظ کرده و برای هخامنشیان که به دولت ماد خاتمه داده بودند، سرزمینِ حریفِ مغلوب قابل چشم‌ پوشی نبود. از این رو داریوش هخامنشی و پسرش خشایار 2 کتیبه با شکوه بر سینه کوه‌های این منطقه که پایتخت تابستانی ‌شان به شمار می

‌ آمد، بر جای گذاشته ‌اند.

 

در فاصله 5 کیلومتری غرب همدان در کوهپایه‌ های الوند دره‌ ای زیبا و بسیار فرحبخش پدید آمده که به دره عباس‌ آباد موسوم است و کتبیه ‌های یاد شده در انتهای این دره سرسبز و ابتدای مسیر جاده ‌ای که همدان را به تویسرکان و غربی‌ ترین نقاط کشور مرتبط می‌ کند، واقع شده است.

این مسیر در زمان هخامنشیان یکی از راه ‌های اصلی موسوم به جاده شاهی بود و دامنه الوند را به سرزمین بابل در مرکز بین ‌النهرین که در آن عهد تحت فرمانروایی ایران قرار داشت، متصل می‌ کرد و همین اتصال به سرزمین بابل که در آن روزگار به اعتقاد بسیاری از مردمان سرزمینی مقدس محسوب می‌ شد، سبب شده بود تا این جاده نیز راهی مقدس، پر رفت و آمد و بسیار امن باشد؛ بنابراین محل مناسبی بود تا شاهان هخامنشی شکوه و عظمت خود و نیاکانشان را با ایجاد سنگ نگاشته‌ ها برای همگان به نمایش بگذارند. به همین دلیل داریوش و پسرش خشایار هر یک در زمان پادشاهی خود (حدود 500 سال پیش از میلاد) دستور به نوشتن کتیبه ‌ای دادند در 3 ستون و 20سطر به زبان‌ های فارسی باستان، بابلی و عیلامی. هر سه زبان به خط میخی که از چپ به راست نگاشته می ‌شد، حک شده است.

متن پارسی در سمت چپ هر لوح قرار گرفته، متن بابلی در وسط و متن عیلامی‌ نیز در ستون سوم (سمت راست) قرار دارد. هر یک از این زبان ‌ها در آن دوره اهمیت خاصی داشتند و عموماً کتیبه ‌های مهم دولتی به این سه‌ زبان نوشته می ‌شدند.

در اطراف کتیبه‌ ها سوراخ‌ هایی دیده می ‌شود و به نظر می ‌رسد روپوشی داشته ‌اند که آنها را از گزند باد و باران حفظ می‌ کرده است‌. اهمیت و عظمت این کتیبه‌ ها به حدی است که می‌ توان بخوبی تصور کرد به عنوان مثال داریوش هر از گاهی که از کشورگشایی‌ هایش فراغتی می‌ یافته با چه اشتیاقی به محل نگارش این کتیبه می ‌آمده و روال کار کاتبان را پی می‌ گرفته است.

گنجنامه در زبان پارسی به معنای حکایت و داستان گنج است؛ چرا که با گذشت روزگار و به ‌پایان رسیدن دوره هخامنشیان رفته ‌رفته خواندن و فهمیدن کتیبه ‌ها به فراموشی سپرده شد و این افسانه شکل گرفت که راز گنجی نهان در این کتیبه ‌ها نوشته شده است

 

گنجنامه به سه زبان فارسی باستان ، بابلی، عیلامی و به خط میخی نگاشته شده است

اگر هر یک از ما به آن دیار سفر کردیم، خوب است بدانیم کتیبه ‌های کوه الوند به گنجنامه مشهورند. گنجنامه در زبان پارسی به معنای حکایت و داستان گنج است؛ چرا که با گذشت روزگار و به ‌پایان رسیدن دوره هخامنشیان رفته ‌رفته خواندن و فهمیدن کتیبه ‌ها به فراموشی سپرده شد و این افسانه شکل گرفت که راز گنجی نهان در این کتیبه ‌ها نوشته شده است! برخی نیز آن را جنگنامه خواندند به تصور این ‌که شاید داستان جنگاوری‌ های شاهان را در خود داشته باشد.

این تصورات همچنان باقی ماند تا سال ‌های 1840و 1841 میلادی که یک نقاش و باستان شناس فرانسوی به نام اوژن فلاندن به همراه دوست و همکارش پاسکال کسِت کتیبه ‌های گنج نامه را مورد مطالعه و بررسی ‌های اولیه قرار دادند. حاصل تلاش آنان کمکی شد برای کاشف انگلیسی راولینسن تا با استفاده از این کتیبه‌ ها به موفقیت شایانی در گشودن رمز خط میخی پارسی باستان دست یابد.

گنج نامه,همدان,گنج نامه,شهرهای استان همدان- دیدنی های استان همدان

به این ترتیب این دو کتیبه کلیدی شدند در دست کاشف تا به‌ وسیله آنها بتواند مهم‌ ترین کتیبه‌ های دوران هخامنشی مانند آنچه داریوش در بیستون دستور به نوشتنش داده بود را بخواند و بدینسان پرده از بسیاری رازهای نهفته تاریخ برداشته شود. از این رو، این دو کتیبه اهمیت زیادی برای پژوهشگران و البته همه ایرانیان و ایران دوستان دارد.

اینها را نوشتیم تا اگر به آن دیار رسیدید با نگاهی دیگر بر این نوشته ‌های سنگی بنگرید. البته متن این کتیبه ‌ها تفاوت چندانی با هم ندارند. یکی از این دو لوح اندکی بالاتر از دیگری قرار دارد که متعلق به داریوش است ، کتبیه ‌ای که پایین ‌تر قرار دارد به تقلید از کتیبه نخست نوشته شده و تنها به جای داریوش، نام خشایار و به جای ویشتاسپ نام داریوش آمده است.

گنج نامه,همدان,گنج نامه,شهرهای استان همدان- دیدنی های استان همدان

شاید حالا با دانستن داستان گنجنامه با حال و هوای دیگری عازم سفر به این منطقه شوید. بی‌ تردید رفتن به پایتخت تابستانی شاهان هخامنشی و تصور گام برداشتن در راهی که در هزاره ‌های پیش‌ محل رفت و آمد کسانی بوده است که تاریخ سرزمین کهن مان را رقم زده‌ اند، خالی از لطف نیست. از سوی دیگر تنفس در هوای مطبوع و دل‌ انگیزی که دست‌کم در هیچ کجای شهرهای بزرگ و صنعتی یافت نمی ‌شود، موقعیت ویژه ‌ای است که نمی ‌توان براحتی آن را از دست داد.

 

 

 

بخش گردشگری تبیان

برگرفته از جام جم آنلاین


گردآوری ایران شناسی آکاایران
نامه گنج یا گنجنامه گردآوری توسط بخش شهرهای استان همدان- دیدنی های استان همدان سایت آکاایران

اخبار اکاایران

اخرین مطالب آکاایران

تبلیغات