غیب شدن سنگ مزارهای تاریخی - آکا


گورستان های تاریخی ایران,گورستان های تاریخی,گورستان های تاریخی تهران,شهرهای استان گلستان- دیدنی های استان گلستان


این روزها اگر سری به گرگان و گورستان های قدیمی اش بزنید سنگ مزارهای غیب شده زیادی را می بینید که به سرقت رفته اند. سنگ مزارهایی که هر کدام از تاریخ کهن گلستان و فرهنگ و آداب و رسوم مردم این منطقه روایت می کردند و این روزها جای خالی شان توی چشم می زند. بررسی‌های باستان شناسی نشان می‌دهد که دو سوم از سنگ مزارهای گورستان قدیمی زیارت گرگان در گذر سالیان غیب شده‌اند.


 

روستای تاریخی و تفریحی زیارت یکی از این روستاهای قدیمی است که با قدمت و تاریخ طولانی سال هاست که به یکی از مراکز گردشگری گرگان تبدیل شده است و یکی از این جاذبه‌ها قبرستان قدیمی این منطقه است.

برای دیدن روستای زیارت باید به هفت کیلومتری جنوب منطقه جنگلی نهارخوران سفر کنید. این منطقه یکی از زیباترین کانون های جهانگردی به شمار می‌آید و هرسال مسافران زیادی را به سوی خود جذب می‌کند.

استقرار نهارخوران در دو طرف دره زیبایی آن را دوچندان کرده است، چندین اثر تاریخی و مذهبی نیز در روستا وجود دارد که می‌توان به بقعه امامزاده عبدالله منسوب به امام موسی کاظم (ع) اشاره کرد.

این زیارتگاه، در کنار رودخانه و تقریباً نزدیک به چشمه آبگرم قرار دارد، محوطه اطراف امامزاده را گورستان قدیمی فرا گرفته است، سنگ قبرهای به جا مانده در گورستان، قدمت آن را به بیش از هزار سال می‌رساند و این امامزاده در میان مردم و زائران احترام خاصی دارد.

گورستان های تاریخی ایران,گورستان های تاریخی,گورستان های تاریخی تهران,شهرهای استان گلستان- دیدنی های استان گلستان

آرامگاه بابا قنبر، در یک کیلومتری جنوب شرقی روستا، زیر یک درخت بلوط کهنسال، از دیگر زیارتگاه‌های مردم روستای زیارت است، قدمت این درخت بلوط به هزار سال می‌رسد.

علاوه بر گورستان تاریخی زیارت، گورستان خالد نبی در کلاله، قبرستان قدیمی النگ، قبرستان قدیمی مسجد جامع گرگان و... از جمله مزارهای قدیمی استان گلستان است که وضعیت کتبه‌ها و سنگ افراشته‌های قدیمی آنها نیز وضعیت مناسبی ندارد.

اسدالله معطوفی، محقق و مولف کتاب سنگ مزارها و کتیبه‌های باستانی گلستان در این باره معتقد است: متاسفانه وضعیت سنگ مزارهای قدیمی استان چندان مناسب نیست و بخشی از سنگ مزارهای قدیمی از بین رفته است.

او ادامه داد: به عنوان نمونه گورستان قدیمی زیارت گرگان که قدمت بالایی دارد، در گذشته دارای سنگ افراشته‌ها و سنگ مزارهای قدیمی بوده است که اکنون کمتر می‌توان آن را دید.

گورستان های تاریخی ایران,گورستان های تاریخی,گورستان های تاریخی تهران,شهرهای استان گلستان- دیدنی های استان گلستان

معطوفی گفت: در چند سال قبل حدود 42 سنگ مزار قدیمی در این گورستان وجود داشت و بازدید اخیر از این قبرستان نشان می‌دهد که تعداد این سنگ مزارها به یک سوم کاهش یافته است.

او اضافه کرد: برخی سنگ مزارهای قدیمی زیارت بیش از 650 سال قدمت دارد و نشان از قدمت غنی این گورستان تاریخی است که باید مورد توجه قرار گیرد.

معطوفی گفت: متاسفانه چیزی به نام صیانت از سنگ افراشته‌ها و سنگ مزارهای قدیمی وجود ندارد و این امر آسیب پذیری این یادمانهای تاریخی را بیشتر کرده است.

این محقق و مولف گلستانی ادامه داد: گورستانها و سنگ مزارها حامل بخشی از فرهنگ ما در گذشته‌های دور و نزدیک هستند و نیاز است از این میراث معنوی بیشتر حمایت و حفاظت شود.

او معتقد است: بررسی سنگ مزارهای قدیمی گورستانهای استان از جمله زیارت و گورستان قدیمی سفید چاه که میان مازندران و گلستان مشترک است، نشان می‌دهد که برخی از این سنگهای قدیمی از بین رفته اند یا شکسته شدند.

او ادامه داد: اعتبار برخی مناطق به دلیل وجود گورستانهای قدیمی است که این نمونه را به وضوح می‌توان در گورستان تاریخی سفید چاه درک کرد.

گورستان های تاریخی ایران,گورستان های تاریخی,گورستان های تاریخی تهران,شهرهای استان گلستان- دیدنی های استان گلستان

او با بیان این‌که سنگ افراشته‌های قدیمی گورستانهای تاریخی از نظر شکل، فرم، جهت قابل بررسی هستند، بیان کرد: برخی سنگ مزارهای موجود ایستاده، عمودی، گهواره‌ای و صندوقی است.

اسدالله معطوفی گفت: همچنین حجاری‌ها و حکاکی‌های موجود در سنگ افراشته‌ها نشان از رمز و راز بکار رفته در آن است و حلقه‌هایی از دوره‌های تاریخی را بیان می‌کند.

او گفت: نقوش بکار رفته در برخی سنگ مزارها، نماد و روایتگر حیات در منطقه است و نقوش اسلیمی، زیگزاکی، دایره‌، ستاره، قیچی و نقشهای آئینی است که در حوزه‌های جامعه شناسی ایلی و قبیله ای باید مورد بررسی و کنکاش قرار گیرند.

این محقق و باستان شناس گلستانی ادامه داد: روی برخی سنگ مزارهای قدیمی موجود در استان اشکالی مانند چنگک، لنگرهای کشتی، نقوش ماهی، شکار و.. دیده می‌شود که نمایانگر حرفه و شغل مردمان منطقه و صاحب سنگ مزار است.

گورستان های تاریخی ایران,گورستان های تاریخی,گورستان های تاریخی تهران,شهرهای استان گلستان- دیدنی های استان گلستان

او به مشکلات فراروی صیانت از سنگ مزارهای قدیمی اشاره و اضافه کرد: به دلیل آنکه گورستانهای قدیمی و سنگ مزارها کمتر در فهرست آثار ملی ثبت می‌شوند از اینرو کمتر در لیست صیانت و حفاظت قرار می‌گیرند.

در گوشه و کنار گلستان گورستانهای قدیمی زیادی وجود دارد که گورستان قدیمی خالد نبی نیز از جمله آن ها است که در سال 80 در فهرست آثار ملی کشور به ثبت ملی رسیده و تاکنون سلسله کاوشهای باستان شناسی در آن انجام نشده است.

مزارهای گورستان خالد نبی که طول آنها حداقل بین نیم تا حداکثر پنج متر است با قطری بیش از 50 سانتیمتر و وزنی بالغ بر دو تن به صورت ایستاده از سنگ یکپارچه حجاری و تراشیده شده است.

این سنگ مزارها که تعداد آنها به حدود 600 عدد می‌رسد در منطقه‌های کوهستانی در شمال شرق استان گلستان قراردارد و منظره‌ای رازآلود را به تصویر کشیده‌اند.

این گورستان که بی شک یکی از قدیمی ترین گورستانهای کشور با سنگ مزارهای بسیار منحصر به فرد و بی نظیر به شمار می‌آید از نظر باستان شناسان به تنهایی میدان کار پژوهشی بزرگی برای پژوهشگران تاریخ، باستان شناسی، مردم شناسی، مرمت آثار، زمین شناسی، جغرافی، زیست، جانورشناسی و گیاه شناسی است که متأسفانه به مرور زمان در حال خرابی و ویرانی است.

قبرستان قدیمی امامزاده قاسم، گورستان اوقچی، قبرستان تلوستان، امامزاده عبدالله، قبرستان چشمه نیلا نیز در شهرستان مینودشت گلستان واقع شده اند که سنگ مزارهای قدیمی این گورستانهای باستانی نیز وضعیت مناسبی ندارند.

در بسیاری از نقاط گلستان قبرستانهایی دیده می‌شوند که مزارهایشان دارای سنگ‌افراشته‌هایی است که در عین شباهتهای نسبی، تفاوتهایی هم با هم دارند و این یادمانهای تاریخی در گذر زمان به فراموشی سپرده شده اند و لازم است برای حفظ این آثار از هیچ تلاشی فروگذار نکرد.

 

 

 

مطالب مرتبط:

اولین قبرستان مسلمانان ایران

 


گروه گردشگری تبیان

منبع: مهر

گردآوری ایران شناسی آکاایران
zavaran

اخبار اکاایران