فومن گیلان

در این مقاله از سایت آکاایران مطلبی در مورد فومن گیلان ارائه شده است ، همچنین برای مشاهده مقالات بیشتر در دسته از سایت ایرانگردی آکاایران مقالات بیشتری را مشاهده نمایید


فومن گیلان ,دیدنی های فومن گیلان ,جاذبه های گردشگری فومن گیلان ,[categoriy]

پیشینه تاریخی


براساس منابع محلی ، گیلان در سالهای نفوذ اسلام و قدرت یافتن حکمرانان محلی به دو بخش « بیه پیش » یا بخش شرقی گیلان و « بیه پس» یا بخش غربی گیلان تقسیم شد . مرز مشخص میان آن دو رودخانه سفید رود بوده است . بدین ترتیب ، فومن در این دوران ، بعنوان مرکز بخش بیه پس یا بخش غربی گیلان، دربرابر لاهیجان ، که مرکز بیه پیش یا بخش شرقی گیلان بود، شناخته می شد . بنابراین باید گفت : سالها حوزه فرمانروایی امیران فومنی ، از کنار رودخانه سفید رود تا سرزمین های مجاور بخش های خلخال و تارم بوده است .

فومن تا عهد صفویه پایتخت « بیه پس » و مقر فرمانروایی شهریاران اسحاقی بوده است . پس از درگذشت شاه عباس صفوی مبداء‌قیام عادلشاه شد و در سالهای جنگ اول بین الملل 14-1918 و پس از آن یعنی از سال 33-1340 ه . ق مرکز قیام جنگلیان شد اما از سال 1340 قمری  از آرامش برخوردار شده است 

دکتر ستوده در کتاب از آستارا تا استار آباد می نویسد :
« فومن مرکز بخشی به همین نام و پس از آن تا 980 قمری مرکز تمام ناحیه بیه پس گیلان بوده است . در این سال است که جمشید سلطان مرکز حکومت خود را به رشت انتقال داده است ، قصر حاجی جمال هنوز در فومن برقرار است این شخص در سال 1159 قمری جان التن(Elton ) را کشت . این قصر محل اقامت بازماندگان او بوده است . حاجی محمد خان نیز در همین قصر زندگی می کرد . در وایل سلطنت ناصر الدین شاه خود او و اطرافیانش را به رشت منتقل کردند . از آن وقت فومن اهمیت خود را از کف داد و به نام ” قصبه ” خوانده شد و یکی از دهکده های مهم این بخش به حساب آمد . »
عموماً فرمانروایی امیران این سامان ، به خانواده « آل اسحاق » نسبت داده می شود که خود را از اخلاف خاندان های باستانی ایران می شناختند و در یک فهرست طولانی سلسله نسبت خود را به اشکانیان می رساندند.
مسلم است که فومن یکی از نقاط تاریخی و قدیمی گیلان بوده و بطوریکه در کتاب سالک الابصارفی ممالک الامصار ، چنین نوشته اند ، در میان همه حکام قسمتهای مختلف گیل ، حاکم فومن بایــد
اصیل و مؤمن باشد ، سلطان فومن دارای 1000 سرباز است و قسمت اعظم درآمد وی از راه تجارت تأمین میشود ، ابریشم به فراوانی بدست می آید و بین حکام فومن و لاهیجان درستی و اتحاد برقرار است و این امر باعث شده که بازرگانان به فعالیت بپردازند . بر روی سکه هایی که در زمان فتح علیشاه ضرب شده از فومن به نام فومن المبارک یاد کرده اند و در تاریخ قدیمی ، فومن را دارالاماره نامیده اند
فومن را در آثار تاریخی گیلان ، بعنوان « دارالملک تخت ، تختگاه » هم یاد کرده اند . طولانی ترین دوران تختگاهی و مرکزیت فومن از اواخر دوران ساسانی آغاز شد که گیلانشاه و پس از او پسرش ، گیل گیلانشاه گابره ، فرمانروای گیلان بودند بنابراین فومن شهری است که حداقل از قرن چهاردهم میلادی به بعد مهمترین شهر گیلان و مدتهای زیادی در مقابل لاهیجان که پایتخت بیه پیش بود ، پایتخت بیه پس محسوب می شد . فقط در پایان قرن شانزدهم میلادی جای خود را به رشت داد و در حقیقت افول آن از قرن نوزدهم میلادی یعنی از زمانی که خانواده حاجی محمد خان برای سکونت به رشت نقل مکان کردند ، شروع شد . ولی در مناظر شهری فعلی اثری از این گذشته پر افتخار باقی نمانده است به جز شاید در حالت فشرده و متراکم بازار آن . این بازار مجموعه ای از ساختمانهای آجری با بامهای پوشیده از سفال است که قدیمی ترین آنها در اوایل قرن بیستم میلادی و طبق یک نقشه چهار خانه ی شطرنجی ساخته شده اند . فرمانداری در قصر حکام سابق بین مسجد جامع و بازار قرار داشت . یک میدان باشکوه در زمان رضا شاه پهلوی در جلو و انتهای خیابان مستقیمی که به رشت منتهی می شود ، درست شده است رابینو می نویسد :
« این شهر سه شنبه بازاری دارد که بنای دکانهای آن آجری است و بام آنها سفالپوش می باشد و در حدود شش سال است (حدود 1900 میلادی ) که سردار همایون شصت باب دکان در آن بنا کرده است . »
برخی از آثار تاریخی شهر فومن را می توان به مدرسه و مسجد قدیم (مسجد جامع) ، مناره ای که تاریخ بنایش به زمان سلجوقیان می رسد ، بقعه پیر جلودار ، قلعه کل ، و ... اشاره نمود . البته قلعه رودخان در آثار تاریخی این شهر جای ویژه ای دارد چرا که این محدوده مدتها تخت سلطنت و مرکز حکمرانی حکام گیلان بیه پس بوده است
 
- وجه تسمیه
فومن را  در فارسی به ضم اول fuman و در گیلکی به فتح اول foman می خوانند . در برخی از یادداشتهای مربوط به ترجمه احوال نامداران گیلان از جمله شیخ علی فومنی ، این نام با «پ» مفتوح آغاز می شود : پومن به فتح اول poman که ترکیبی است از دو واژه «پو po » و «من man ».
اگر نام فومن را ترکیبی از دو واژه « پو ، من یا فو ، من » بدانیم ، نامی خواهد بود مرکب از« پوش»به معنی پناه دادن یا پناه در اوستا و « من » به معنی اندیشیدن ، شناختن ، به یـــاد آوردن و دریاقتـن است . و معنی کلمه مرکب از فومن به معنی (پناه منش ، پناه اندیشه ، پناه شناخت ) یا (پناه بخش اندیشه ـ دریافت ـ پندار ) و یا جایی که مأمنی برای اندیشیدن ، دریافتن و پنداشتن و عرضه داشتن است .
البته در گاتهای اوستا «پئو» یا «فو» به معنی فوا ، پیش ، در آ‎غاز و نخست نیز آمده است .
- قومیت ـ زبان ـ مذهب ـ آداب و رسوم

قومیت مردم فومن ـ همچون قومیت اهالی جلگه ای شهرستان ـ گیلک است و با زبان گیلکی لهجه غرب گیلان (بیه پس) و گویش فومنی سخن می گویند . البته در این شهر نیز مانند سایر شهر ها ، برخی به زبان فارسی (بویژه در مدارس و ادارات ) و همچنین تالشی و ترکی (اغلب مهاجران وارد شده به شهر ) سخن می رانند ولی زبان محاوره ای رایج بین عموم مردم همان گیلکی با گویش فومنی است .

دین مردم شهر فومن اسلام و مذهب شایع در آن شیعه جعفری اثنا عشری است . (بر اساس آمار سال 1375 حدود 99 درصد مردم شهر فومن مسلمانند ).

در فومن به علت قدمت شهر و منطقه ، امام زاده و مزار پیر و صحابه رسول هاشمی (ص) بسیار است که زیارتگاه مردم منطقه و حتی خارج از شهرستان می باشد . علاوه بر آن در تکیه و اکثر مساجد و بقاع متبرکه شهر خصوصاً در اعیاد و ماههای محرم و صفر محل زیارت مردم مسلمان و با ایمان فومن بوده و مراسم سوگواری امام حسین (ع) با شکوه و جلال خاصی که مختص استان گیلان است برگزار شده و دسته های عزاداری به هر سو روان می شوند . (شب عربان ـ شب سوم عاشورای حسینی ـ در منطقه شهره عام است )

در اعیاد ملی ـ مذهبی هم بویژه در سالروز میلاد صاحب الزمان (عج) مردم شهر فومن با چراغانی و گلکاری و تزئینات خیابان هـا ، میادین و پیاده روها و کـوچه هـا و پخش شیرینی و نقل به شــادی و سرور می پردازند و اکثر مراسم های عقد و عروسی نیز منطبق بر چنین اعیادی است . شهر فومن مانند سایر نقاط و شهرهای استان گیلان ، مراسم خواستگاری با ارسال پیام و با اعزام دوستان مشترک و یا آشنایان مورد قبول دو خانواده عروس و داماد و اطمینان از قبول پیوند از سوی خانواده عروس ، اقدام به خواستگاری رسمی شروع شده و در مراسم خواستگاری معمولاً بزرگان دو خانواده حضور یافته و شرایط تعیین و موافقت رسمی عقد اخذ و صورت برداری مهریه و شیر بها و لوازم و تاریخ عقد و عروسی معین می شود .

مراسم عزاری وفات یافته گان همچون سایر نقاط با مراسم دفن میت و سوم ، هفتم ، چهلم و سال ، همراه با هزینه های شام و نهار برگزار گردیده و معمولاً مراسم سوم و هفتم و سال در مساجد و تکایا برگزار می شود .


شما احتمالا با جستجوی کلمات زیر وارد مقاله فومن گیلان شده اید چنانچه مطلب مرتبط با جستجوی شما نبوده همان کلمه را در جستجوی سایت وارد کنید

خانه جوان در فومن

فومن گیلان گردآوری توسط بخش شهرهای استان گیلان- دیدنی های استان گیلان سایت آکاایران

اخبار اکاایران

اخرین مطالب آکاایران

تبلیغات