تنگه هخامنشی - آکا

در این مقاله از سایت آکاایران مطلبی در مورد تنگه هخامنشی ارائه شده است ، همچنین برای مشاهده مقالات بیشتر در دسته فارس از سایت ایرانگردی آکاایران مقالات بیشتری را مشاهده نمایید


تنگه بلاغی در جنوب دشت مرغاب در استان فارس قرار گرفته است. جایی که رود پلوار از نزدیکی آن می‌گذرد و در ادامه مسیرش از این تنگه عبور می‌کند تا در دشت مرودشت به رود کر ملحق شود.

 بلاغی، اسم گیاهی است که در این تنگه و در کنار رود، می‌روید و به همین دلیل، این دره با نام این گیاه معروف شده است. با این حال  از نام کهن‌تر این تنگه اطلاعی در دست نیست. در میانه‌های تنگه بلاغی، دشتی بزرگ و سرسبز دیده می شود که به آن دشت بلاغی می‌گویند و سد پر ماجرای سیوند پس از این دشت و در ابتدای بخش بعدی تنگه، ساخته شده است. یعنی به فاصله 9کیلومتر.

 

خاک خوب

 تنگه بلاغی به خاطر زمین حاصلخیز، آب فراوان و اقلیم سرسبز، از زمان‌های قدیم مورد توجه بوده است. در این تنگه آثاری از زندگی و استقرار جوامع هزاره پنجم پیش از میلاد تا سده اخیر به دست آمده. این تنگه از معدود جاهایی است که زندگی و استقرار در آن به مدت 7 هزار سال دوام داشته و به‌جز زمان‌های کوتاه، هیچ‌گاه قطع نشده است!

تا به حال در پژوهش‌های فشرده و گسترده باستان‌شناسان ایرانی و خارجی، بازمانده‌های روستاهای هزاره پنجم، بناهای هخامنشی، کارگاه‌های سفال‌گری و کوره‌های سفال‌پزی، مکان‌های صنعتی و شراب‌گیری و نیز محل اتراق‌های موقت کوچ‌نشینان و عشایر در تنگه بلاغی به‌دست آمده است. حدود 130 محوطه باستانی در تنگه بلاغی شناسایی شده است که بعضی‌ از آنها اهمیت فراوانی برای مستندسازی و حفاظت دارند؛ از جمله محوطه 91 به‌خاطر سابقه استقراری 6 هزار ساله (5000 پیش از میلاد تا 1000میلادی) و محوطه‌های 34 و 85 که شامل تنها بازمانده‌های سکونتگاه‌های غیرشاهانه از عصر هخامنشی است.

 

تنگه بلاغی,تنگه بلاغی,دشت مرغاب,شهرها و دیدنی های استان فارس

 این هم نمای عمومی تنگه بلاغی؛ یک طرف تنگه، راه تازه‌ساخته‌شده در محل گذرگاه باستانی واقع شده و طرف دیگر هم تنگه رود پلوار. البته یک راه دیگر هم سمت چپ این رود هست که امروز از آن استفاده چندانی نمی‌شود. رود پلوار، رود کم‌آبی است و گاه کلا خشک می‌شود اما در مواقعی از سال بسیار پرآب و سیلابی است. سیلاب‌های این رودخانه، بارها شهرها و روستاها را به کلی نابود کرده که نمونه‌اش ویرانی کامل شهر سعادت‌آباد در حدود 30 سال پیش بود.

 

تنگه بلاغی,تنگه بلاغی,دشت مرغاب,شهرها و دیدنی های استان فارس

  تصویر بز و خورشید در 6 هزار سال پیش با این تفسیر که خورشید به نقطه اعتدال پاییزی رسیده و زمان بارندگی و پایان خشکی و گرماست. در بعضی از این نگاره‌ها به جای نقش خورشید، یک زمین زراعی می‌کشیده‌اند که آن هم به همان آرزو ربط داشته. این تکه سفال یکی از آثار 6 هزارساله‌ای به شمار می‌رود که در تنگه بلاغی توسط باستان‌شناسان کشف شده است.

تنگه بلاغی,تنگه بلاغی,دشت مرغاب,شهرها و دیدنی های استان فارس

  تیغه‌های سنگی این عکس، تقریبا 15 تا 10 هزار سال قدمت دارند. در شمال دشت بلاغی، غاری پیش از تاریخ به نام «حاجی بهرامی» هست که آدم‌های عصر فراپارینه‌سنگی در آن زندگی می‌کرده‌اند. این غار بیرون از حریم آبگیری سد قرار گرفته و در آن نمونه‌هایی از ابزارهای سنگی مانند ریزتیغه و تراشنده به دست آمده است.

 

 

تنگه بلاغی,تنگه بلاغی,دشت مرغاب,شهرها و دیدنی های استان فارس

 پایه ستون کوچکی از یک کوشک شاهانه که البته بخش‌های زیادی از این کوشک به خاطر بی‌دقتی لودرها و بولدوزرهایی که معمولا سهوا جایی را خراب می‌کنند، تخریب شده است. این نمونه یکی از معدود نمونه‌های ستون‌های هخامنشی است که در جایی غیر از تخت‌جمشید به دست آمده.

تنگه بلاغی,تنگه بلاغی,دشت مرغاب,شهرها و دیدنی های استان فارس

نمونه‌ای از درختان بادام و پسته کوهی که به آن بنه هم می‌گویند. در تنگه بلاغی مثل سراسر کوهستان‌های زاگرس این درخت‌ها زیاد به چشم می‌خورند.

تنگه بلاغی,تنگه بلاغی,دشت مرغاب,شهرها و دیدنی های استان فارس

 تصویر دیگری از راه هخامنشی؛ دیواره سمت راست راه با دقت تمام و مثل یک اثر هنری تراش خورده و نزدیک به 10 متر ارتفاع دارد. بعضی از پژوهشگران معتقدند اینجا راه نه، بلکه  یک آب‌نما بوده است.

تنگه بلاغی,تنگه بلاغی,دشت مرغاب,شهرها و دیدنی های استان فارس

  6 هزار سال پیش مرده و جسدش را هم به همان شیوه جنینی که در ایران پیش از تاریخ باب بوده، دفن کرده‌اند. در آن زمان مرده‌ها را به طرف محل قرار گرفتن خورشید در همان موقعیت شبانه‌روز دفن می‌کردند؛ اگر ظهر بود، تاق باز و اگر شب بود، دمر.

گاهی اوقات هم در جهت جنوب غربی؛ یعنی جایی که خورشید، هنگام انقلاب زمستانی یا شب یلدا در آنجا غروب می‌کند؛ نوعی آرزو برای زایش دوباره در جهانی دیگر، مانند زایش دوباره خورشید در شب یلدا. این اسکلت در کنار یک کوره سفال‌پزی در تنگه بلاغی به دست آمده است.

تنگه بلاغی,تنگه بلاغی,دشت مرغاب,شهرها و دیدنی های استان فارس

  اینجا بخش انتهایی راه هخامنشی است. این راه در قسمتی از تنگه‌بلاغی که عرض کمی داشته ساخته شده. در ورودی و خروجی این راه، حفره‌های کوچکی دیده می‌شود که گویی محل قرار گرفتن زبانه‌های درهای ورودی این گذرگاه بوده است.

 


گروه گردشگری تبیان

منبع: همشهری (با تغییر و تلخیص)

گردآوری ایران شناسی آکاایران
تنگه هخامنشی گردآوری توسط بخش شهرها و دیدنی های استان فارس سایت آکاایران

اخبار اکاایران

تبلیغات