رازهای سر به مهر سنگی - آکا


 


سنگ‌نبشته‌های دوران ایران‌باستان، زبان گویا و مستند گذشته این سرزمین هستند. میراثی که بدون شک نقطه آغاز تاریخ کهن ایران، به شمار می روند.

 

 

در تمام نقوش برجسته و کنده‌کاری‌های ایران‌باستان صرف‌نظر از دقت و مهارتی که در خلق آنها به کار رفته، نام خدایان به چشم می‌خورد و این یعنی که ایرانیان از ابتدای تاریخ مردمی خداپرست و دین دار بوده اند. این وجه فرهنگی سنگ‌نبشته‌ها در عهد هخامنشی پررنگ‌تر است و در دوران اشکانی و ساسانی با اندکی تفاوت به چشم می‌خورد.

سنگ نبشته,تاریخ ایران,کنده کاری های ایرا ن باستان,شهرها و دیدنی های استان فارس

سنگ‌نبشته‌های اشکانیان بیانگر تنوع باورهای دینی ایرانیان آن دوران است. در این‌ آثار، پادشاه در برابر مکانی که برای اهدای قربانی و نذورات تعبیه شده بود خودنمایی می‌کند که در دستانش چیزی به عنوان نذر و نیاز قرار دارد و در سنگ‌نبشته‌های هخامنشی، پادشاهان‌ پس از ستایش پروردگار (که آنها به نام اهورامزدا می شناختند) مردم را هم به پیروی از فرامین او سفارش می‌کردند.

نقش رستم

این اثر که در نزدیکی تخت‌جمشید واقع شده از دوران هخامنشیان در دل کوه بر جا مانده و در نزدیکی آن برخی آثار هنری و پیکره‌ها و آرامگاه‌های پادشاهان هخامنشی، اشکانی و ساسانی، ‌ پرستشگاه‌ها و... خودنمایی می‌کند.

نقش رستم نمایانگر علامت‌هایی است که پادشاهان، نجیب‌زادگان، بزرگان و اشراف ایران در آن زمان با آن ها، قابل شناسایی هستند.

سنگ نبشته,تاریخ ایران,کنده کاری های ایرا ن باستان,شهرها و دیدنی های استان فارس

قدیمی‌ترین نقش‌هایی که در نقش رستم کنده شده به کورش، کمبوجیه، داریوش و خشایارشاه تعلق دارد. الگوی معماری آنچه در نقش رستم و سایر آثار تاریخی کهن در تخت‌‌جمشید، استخر و بیشاپور بنا شدند در جنوب کازرون و نقاط دیگر را می‌توان در پاسارگاد پیدا کرد. آثاری از اقوام عیلامی نیز در نقش رستم به چشم می‌خورد. زبان و خط عیلامی یکی از مواردی است که کتیبه‌های عهدباستان در کنار الفبا و زبان یونانی و بابلی مورد استفاده قرار می‌گرفت و این دلیل نفوذ و اهمیت اقوام عیلامی و تمدن آنها در دوره هخامنشی است.

سنگ نبشته,تاریخ ایران,کنده کاری های ایرا ن باستان,شهرها و دیدنی های استان فارس

کعبه زرتشت

کعبه زرتشت، عمارتی مکعبی شکل است که نه تنها کارکرد عبادی داشته بلکه برای تشخیص زمان هم از آن استفاده می شده است. این بنا را باید در مقابل نقش رستم ببینید که تابش آفتاب بر آن و سایه آن روی زمین موجب تعیین دقیق ساعت در طول روز می‌شد.

در این بنا مقدمات برگزاری آیین‌های تاج‌گذاری، اعیاد و جشن‌های ملی و دینی فراهم می‌شد و مکانی برای نذورات مردم تعبیه شده بود. مشابه این بنا در اطراف تخت‌جمشید از جمله نقش رجب و استخر هم وجود دارد.

البته خیلی از باستان شناسان هم معتقدند که این بنا از زمان ورود اعراب به ایران، به اشتباه به «کعبه زرتشت» معروف شده و دلیل این اشتباه آن بود که اعراب کاربرد واقعی این بنا را نمی دانستند و تصور می کردند نقش رستم مرکز عبادتگاه های زرتشتیان است. در حالی که این نام به مجموعه مقبره هایی تعلق دارد که رو به روی گاهشمار سنگی نقش رستم ساخته شده است.

سنگ نبشته,تاریخ ایران,کنده کاری های ایرا ن باستان,شهرها و دیدنی های استان فارس

نقش رجب

این اثر هم در نزدیکی تخت‌جمشید قرار دارد. آثاری از پیکره‌های دوران باستانی را در نقش رجب می توان دید که در بازشناسی خاندان‌های ایرانی به ما کمک می کنند. در نقش رجب، کرتیر، موبد موبدان ساسانی، کتیبه‌ای از خود به جا گذاشته که در آن انگشت خود را به نشانه احترام بلند کرده است. پیکره و سنگ‌نبشته او پشت سر شاهپور در نقش رجب، نشان از توجه شاهپور و دادن اجازه به او برای کندن این سنگ‌نبشته دارد، زیرا مجوز ایجاد تندیس یا سنگ‌نبشته (کتیبه) در انحصار و اختیار شاه بود.

سنگ نبشته,تاریخ ایران,کنده کاری های ایرا ن باستان,شهرها و دیدنی های استان فارس

نقش رجب در 56کیلومتری شمال شرقی شیراز و در 3کیلومتری شمال تخت جمشید قرار دارد. این نقش در سمت راست جاده و در مقابل راهی که به نقش رستم منتهی می شود قرار گرفته و برای دیدنش باید به داخل شکافی در کوه که به نظر می رسد پیش از این غاری مسکونی بوده است، سرک بکشید. در این محوطه 4نقش برجسته خواهید دید که بدون شک از مهم ترین آثار به جا مانده از اوایل دوره شاهنشاهی ساسانیان هستند.

سنگ نبشته,تاریخ ایران,کنده کاری های ایرا ن باستان,شهرها و دیدنی های استان فارس

سنگ نبشته‌ای دیگر پشت نقش برجسته شاهپور ساسانی از کرتیر وجود دارد که 81 سطر است و تمام آن پیرامون آیین های مذهبی ایرانیان سخن گفته است. سنگ نبشته‌ای با 59 سطر که 25 سطر آن با آنچه در نقش رجب هست، در عمارت باستانی سر مشهد واقع در جنوب کازرون پیدا شده است.

 

بخش گردشگری تبیان


برگرفته از: جام جم آنلاین، همشهری آنلاین


گردآوری ایران شناسی آکاایران
zavaran

اخبار اکاایران

تبلیغات