خدمتی که وزیر هلاکوخان به علم کرد - آکا

در این مقاله از سایت آکاایران مطلبی در مورد خدمتی که وزیر هلاکوخان به علم کرد ارائه شده است ، همچنین برای مشاهده مقالات بیشتر در دسته از سایت ایرانگردی آکاایران مقالات بیشتری را مشاهده نمایید


 

شهرستان مراغه قبل از هر چیز با منحصر به‌فردترین اثر علمی‌اش شناخته می شود. رصدخانه ای که اولین مرکز ستاره شناسی دنیا و بزرگترین رصدخانه جهان به حساب می آید و در سال 657 هـ .ق و با همت خواجه نصیرالدین طوسی وزیر هلاکوخان بنا شده است.

 

این رصدخانه که بزرگ‌ترین رصدخانه جهان در دوره قبل از اختراع تلسکوپ بوده و در زمان خود در زمره پیشگامان نجوم ایران و دنیای قدیم محسوب می‌شده؛ در زمانی که مراغه به پایتختی مغولان درآمده بود، از سوی هلاکوخان مغول ساخته شد.

رصدخانه مراغه سال‌های سال زیر تلی از خاک مدفون بود تا این‌که در دهه 1350 خورشیدی، قسمت‌های مختلف آن شناسایی شد. ساختمان اصلی این رصدخانه به شکل برجی استوانه‌ای ساخته شده‌ بود و دارای قسمت‌های مختلفی نظیر برج مرکزی، واحدهای مدور پنجگانه و کتابخانه است. برج مرکزی که وسیع‌ترین فضای کشف‌شده را تشکیل می‌دهد، 22 متر قطر دارد و ضخامت دیوار آن به 80 سانتی‌متر می‌رسد.

فضای داخلی شامل یک راهرو و شش اتاق است که 4 اتاق مستطیل شکل و دو اتاق دیگر که در سمت شمال و جنوب قرار گرفته‌اند، شکل هندسی ندارند. در قسمت جنوب و جنوب شرقی و شمال برج مرکزی رصدخانه پنج واحد مدور کشف شده که هریک به طور مستقیم در کار پژوهش‌های نجومی مورد استفاده قرار می‌گرفتند.

در گوشه شمال غربی تپه واقع در زیر حصار شمالی محوطه رصدخانه بنای جالبی به مساحت 330 متر مربع به دست آمده که کتابخانه این مجموعه است. در این کتابخانه بالغ بر 400 هزار جلد کتاب نفیس از بغداد، شام، بیروت و الجزیره برای استفاده دانشمندان و فضلا در آن مرکز جمع‌آوری شده بود. یکی از معروف‌ترین فعالیت‌های این رصدخانه، زیج معروف ایلخانی است.

رصدخانه مراغه, هلاکوخان, 
مراغه ,شهرهای آذربایجان شرقی - دیدنی های  آذربایجان شرقی

 

زیج ایلخانی

خواجه نصیرالدین طوسی «زیج ایلخانی» را از روی رصدهای انجام‌شده در رصدخانه مراغه تدوین کرده‌است که سال‌های سال از شهرت و اعتبار خاصی در ایران و کشورهای همجوار چون چین برخوردار بود و حدود 300 سال پس از مرگ خواجه این اثر نفیس به زبان‌های خارجی ترجمه و در اروپا منتشر شد.

رصدخانه مراغه, هلاکوخان, 
مراغه ,شهرهای آذربایجان شرقی - دیدنی های  آذربایجان شرقی

رصدخانه مراغه در زمان خود فقط مخصوص رصد ستارگان نبود و بیشتر شاخه‌های علمی‌ توسط مشهورترین دانشمندان آن روزگار در آن مرکز تدریس می‌شد. خواجه نصیر به منظور استفاده بهینه از آن مرکز، استراحتگاهی عالی برای دانشمندان و منجمان و مدرسه علمیه‌ای برای دانشجویان طلبه در کنار این مرکز ساخته بود.

در سال‌های اخیر، گنبدی بزرگ برای محافظت از بقایای این بنا روی بخشی از آن ساخته شده و هراز چندگاهی در قالب نمایشگاه از آن استفاده می‌شود.

رصدخانه مراغه, هلاکوخان, 
مراغه ,شهرهای آذربایجان شرقی - دیدنی های  آذربایجان شرقی

لوله رصد

در تاریخ سلسله پادشاهی یوان در چین مندرج شده که برای تاسیس رصدخانه پکن، به سرپرستی کوئوشوچینگ منجم دربار، تعدادی ابزارهای رصدی از رصدخانه مراغه در ایران خریداری شده‌است. از جمله این ابزارها ذات الحلق، عضاده (الیداد)، دو لوله رصد، صفحه‌ای با ساعتهای مساوی، کره سماوی، کره زمین، تورکتوم (نشان دهنده حرکت استوا نسبت به افق) هستند. چینیان لوله رصد را وانگ-تونگ نامیده‌اند. به گفته تاریخ سلسله پادشاهی یوان ایرانیان از این اختراع نه تنها برای رصد اجرام آسمانی، بلکه برای مشاهده دوردست‌ها، به ویژه در دریا سود می‌جسته‌اند. همین کتاب از حضور دانشمندان چینی به رهبری فائومون‌جی برای کارآموزی در رصدخانه مراغه خبر می‌دهد.

رصدخانه مراغه, هلاکوخان, 
مراغه ,شهرهای آذربایجان شرقی - دیدنی های  آذربایجان شرقی

 

 

 

 

بخش گردشگری تبیان

برگرفته از جام جم، تاریخ صنعت و اختراعات، نوشته موریس داماس


گردآوری ایران شناسی آکاایران
خدمتی که وزیر هلاکوخان به علم کرد گردآوری توسط بخش شهرهای آذربایجان شرقی - دیدنی های آذربایجان شرقی سایت آکاایران

اخبار اکاایران

تبلیغات