دوران سالمندی

آکاایران: خستگی یکی از نشانه های شایع پیری است که اغلب نادیده گرفته می شود یا به شرایطی دیگر ارتباط داده می شود، اما در صورت عدم درمان، خستگی در افراد مسن می تواند به افت عملکرد طبیعی منجر شود.

به گزارش گروه سلامت آکاایران به نقل از "بلمارا هلث"، خستگی اغلب به عنوان یک نشانه در نظر گرفته می شود و نه یک بیماری و به طور کلی با موارد دیگر مانند خواب آلودگی مفرط، گیجی و کسلی تفاوت دارد. بسیاری از بیماران مسن این نشانه ها را به جای یکدیگر استفاده می کنند و از این رو، شرایط برای پزشک به منظور تشخیص درست خستگی و این که آیا نیاز به مداخله وجود دارد یا خیر دشوار می شود. افراد مسن احتمال بیشتری دارد کاهش در سطوح هورمون هایی خاص را تجربه کنند و همچنین از بیماری های مزمن رنج ببرند، که احتمال تجربه خستگی را افزایش می دهد.

خستگی (کمبود انرژی) با مشکلات سلامت پیوند خورده است

مطالعه ای که در سال 2008 توسط دانشگاه کلمبیا انجام شد، نشان داد، بزرگسالان بالای 65 سال و پیرتر که از خستگی رنج می برند، احتمال بیشتری دارد از مشکلات مفصلی، بی اختیاری ادرار، مشکلات شنوایی، افسردگی، و انزوای اجتماعی نیز رنج ببرند. پژوهشگران به این نکته اشاره داشتند که کمبود انرژی و خستگی پایدار نباید به عنوان شرایطی عادی در نظر گرفته شوند و می توانند با بیماری قلبی، مشکلات کلیوی، مسائل ریوی، و همچنین آرتریت و کم خونی مرتبط باشند.

نشانه های خستگی در سالمندان

خستگی می تواند در سطوح مختلف بر سالمندان تاثیرگذار باشد. از نظر جسمانی، آنها ممکن است در انجام کامل فعالیت های عادی خود دچار مشکل شوند، به مدت زمان بیشتری برای استراحت نیاز داشته باشند، با خطر افزایش یافته زمین خوردن مواجه باشند، و در هماهنگی حرکات خود دچار مشکل شوند. از نظر ذهنی، نشانه های خستگی ممکن است در قالب کاهش هوشیاری، کاهش تمرکز، و افزایش فراموشی نمایان شوند. نشانه ها ممکن است از لحاظ عاطفی نیز تجربه شوند و بیماران تحریک پذیری بیشتر، عصبانی شدن سریع‌تر، افسردگی و انزوای بیشتر را تجربه کنند.

چه چیزی موجب خستگی در سالمندان می شود

در سالمندان، خستگی می تواند به واسطه چندین موضوع زمینه ای شکل بگیرد. به طور کلی، خستگی زمانی رخ می دهد که سوخت و ساز بدن، تامین اکسیژن، سطوح هورمونی، یا وضعیت ذهنی و عاطفی مختل شوند. برخی از شایع‌ترین دلایل شکل گیری خستگی شامل افسردگی، مشکلات گردش خون، اختلال در تنفس، عدم تعادل هورمونی مانند کم کاری تیروئید، سوء تغذیه، و مشکلات متابولیک مانند ابتلا به بیماری دیابت می شوند.

دلایل پزشکی خستگی

شرایط پزشکی خاص و بیماری های مزمن ممکن است دلیل شکل گیری خستگی در سالمندان باشند. از جمله این بیماری ها می توان به موارد زیر اشاره کرد:

کم خونی

کم خونی زمانی شکل می گیرد که تعداد گلبول های قرمز خون پایین است و از این رو، بدن برای ارسال اکسیژن لازم به سلول ها باید سخت‌تر کار کند. در نتیجه فشار اضافی بر بدن، این شرایط می تواند به خستگی منجر شود.

اختلالات خواب

اختلالات خواب مانند آپنه خواب در چرخه های خواب اختلال ایجاد می کنند و می توانند مانع از تجربه استراحت کافی شوند. این کمبود خواب مناسب در بلند مدت می تواند به خستگی منجر شود.

مشکلات تیروئید

کم کاری تیروئید در میان سالمندان شایع‌تر است. افراد مبتلا به کم کاری تیروئید ممکن است در کنار خستگی، موارد دیگری مانند افزایش وزن، یبوست و ریزش مو را نیز تجربه کنند.

اختلالات التهابی

موضوعات مرتبط با التهاب مانند آرتریت روماتوئید و لوپوس، می توانند موجب خستگی و همچنین سفتی مفاصل و درد شوند.

سرطان

سلول های سرطانی به سرعت رشد می کنند و گسترش می یابند و بر همین اساس، بخش قابل توجهی از منابع انرژی بیمار مورد استفاده قرار می گیرد که نتیجه ای جز احساس خستگی را در پی ندارد.

سندرم خستگی مزمن

سندرم خستگی مزمن دارای یک محرک شناخته شده نیست، اما می تواند موجب تجربه خستگی پایدار طی دوره ای چندین ماهه یا چندین ساله شود.

عفونت مزمن

عفونت های مزمن مانند سل و اچ‌آی‌وی می توانند موجب خستگی شدید در بیماران شوند.

چگونگی درمان خستگی

اگر با خستگی دست به گریبان هستید، مراجعه به پزشک برای تشخیص دلیل این شرایط مهم است. زمانی که علت دقیق خستگی مشخص شد و از این که با یک موضوع سلامت مرتبط نیست، اطمینان حاصل شد، دنبال کردن مواردی که در ادامه به آنها اشاره می شود می تواند به تقویت سطوح انرژی کمک کند.

انجام ورزش

هنگامی که خسته هستید، ورزش ممکن است آخرین چیزی باشد که به ذهن شما خطور می کند، اما پژوهش ها نشان داده اند که فعالیت جسمانی می تواند سطوح انرژی را افزایش دهد و به کاهش خستگی کمک می کند. ورزش منظم می تواند عملکرد قلب، ریه ها، و عضلات را بهبود ببخشد و استقامت شما را برای انجام فعالیت های دیگر افزایش دهد.

تامین آب بدن

مصرف آب ناکافی موجب کم آبی بدن می شود که این شرایط می تواند خستگی و دشوارتر شدن انجام فعالیت های روزانه را در پی داشته باشد. کم آبی بدن می تواند هوشیاری و تمرکز را نیز کاهش دهد، از این رو، تامین آب مورد نیاز بدن هم برای وضعیت جسمانی و هم وضعیت روانی شما اهمیت دارد.

خواب کافی

خواب کافی از تجربه احساس خستگی و خواب آلودگی که می توانند بر عملکرد روزانه شما تاثیرگذار باشند، جلوگیری می کند. اگر نمی توانید خواب شبانه کافی داشته باشید، یک چرت کوتاه در طول روز می تواند به افزایش انرژی شما کمک کند.

کاهش وزن

حمل وزن اضافی بدن می تواند ذخایر انرژی را بیش از وقتی که از وزن سالم بهره می برید، تخلیه کند. کاهش وزن نه تنها می تواند سطوح انرژی را افزایش دهد، بلکه از فشار اضافی بر قلب نیز می کاهد.

غذا خوردن منظم

مصرف وعده های غذایی کوچک و میان وعده ها هر سه تا چهار ساعت در طول روز می تواند جریان سوخت و ساز را در سطوحی مناسب حفظ کرده و انرژی را افزایش دهد. البته باید از مصرف مواد غذایی سالم و متعادل اطمینان حاصل شود.

خستگی در سالمندان ممکن است عوارضی را موجب شود که بر عملکرد روزانه آنها تاثیرگذار بوده و خطر بیماری قلبی، مشکلات کلیوی، افسردگی، آرتریت، و اختلالات ریوی را در بیمار افزایش دهد. این خستگی ممکن است به شرایط پزشکی دیگر مانند مشکلات خواب، سرطان، کم خونی، و اختلالات التهابی منجر شود. اگر خستگی را تجربه می کنید، مراجعه به پزشک به منظور تشخیص دلیل و آگاهی از چگونگی مقابله و درمان آن مهم است.

 

یکی از شکایت‌های سالمندان احساس کسالت دائمی و خستگی است. این موضوع به‌عنوان یکی از سندرم‌های شایع سالمندی به‌شمار می‌رود. اینکه دلیل خاصی برای این حالت وجود دارد یا نه باید گفت احساس خستگی و کسالت در سالمندان، چند دلیل عمده را به خود اختصاص می‌دهد و طیفی از احساس کسالت و خستگی را در این گروه می‌توان شاهد بود که می‌تواند از یک حالت فیزیولوژیک وابسته به سن و با شدت کم شروع شده و در بعضی از افراد به یک شرایط بیمارگونه و شدید تظاهر کند. در این جا نظرات دکتر نوروزی (MPH) دانش‌آموخته دوره عالی سلامت سالمندان را در این باره با هم مرور می‌کنیم:

بسیاری از خستگی‌های سالمندان طبیعی است

یکی از دلایل مهم و وابسته به شرایط فیزیولوژیک سنین سالمندی، کندی فیزیولوژیک در همه جوانب حسی، حرکتی و عاطفی در این گروه است. به این معنی که همان‌طور که یک فرد سالمند در پاسخ به بسیاری از محرک‌های محیطی نسبت به سایرین دیرتر پاسخ می‌دهد، این کندی در همه جنبه‌های رفتاری و عاطفی وی وجود داشته و یک احساس خستگی توام با کندی ملاحظه می‌شود.

در بسیاری موارد ما از خود افراد سالمند می‌شنویم که مثلا چند سال قبل به محض اینکه یکی از دوستان به آنها پیشنهاد رفتن به یک جمع خودمانی از دوستان را می‌داد، خیلی زود قبول می‌کردند و سریع با جمع همراه می‌شدند ولی در حال حاضر  تصمیم‌گیری برای حضور در این نوع جمع‌ها، با تاخیر زیادی صورت می‌گیرد و حتی گاهی اگر هم تصمیم بگیرند که به این مهمانی بروند، این اتفاق با آن سرعت سابق نمی‌افتد. در بسیاری از موارد این حالت، یک وضعیت طبیعی وابسته به شرایط فیزیولوژیک سالمندی است و چندان نگران‌کننده نیست. درست همان طور که وقتی به‌ یک نوجوان در یک بعد‌از‌ظهر گرم تابستان پیشنهاد رفتن به استخر و شنا را بدهید در کسری از دقیقه با این پیشنهاد همراه خواهد شد، طبیعی تلقی می‌شود.

بیماری‌های مزمن، داروها و خستگی 

اگرچه کندی و احساس خستگی در سالمندان تا حدودی طبیعی است اما عواملی نیز وجود دارند که این حالات را تشدید می‌کند. از اصلی‌ترین این عوامل ابتلا به بیماری‌های مزمن از قبیل کم‌کاری تیروئید، دیابت، فشار خون بالا، بیماری‌های قلبی – عروقی، بیماری‌های ریوی و کلیوی است که یا خود این بیماری‌ها در سیر پیشرفت بیماری،‌ باعث احساس خستگی و کسالت می‌شوند یا اینکه به‌دلیل عوارض ناشی از مصرف داروها، فرد را به درجاتی از اختلالات خلقی و روانی مثل افسردگی مبتلا می‌کنند که علامت اصلی آن احساس خستگی مفرط است.

بسیاری از خستگی‌های سالمندان طبیعی است‎

بیماری‌های اعصاب و روان

اما یکی دیگر از جدی‌ترین دلایل احساس کسالت و خستگی در سنین سالمندی، ابتلای این افراد به بیماری‌های اعصاب و روان است. در این گروه از بیماری‌ها می‌توان از اختلالات خلقی که شایع‌ترین آن افسردگی است، نام برد. به غیر از افسردگی، بیماری‌هایی مثل پارکینسون و آلزایمر نیز در این دسته تقسیم‌بندی می‌شوند که می‌توانند باعث احساس خستگی و کندی سالمندان شوند.

در این مورد باید توجه داشته باشیم که یکی از دلایل بروز افسردگی با درجات مختلف در سالمندان، سندرم خانه خالی است که ناشی از تنها شدن والدین در سنین سالمندی است. مساله‌ای که با کمی توجه بیشتر می‌توان آن را برطرف کرد و از بروز مشکلات جدی‌تر پیشگیری نمود.

آیا درمان خاصی برای این حالت و جود دارد؟ 

برای پیشگیری و درمان این اختلال در سالمندان باید به دلایل بروز آن توجه کرد و بر حسب علت بروز و ابتلا، برای پیشگیری و درمان آن راهکار ارائه داد. در مواردی که احساس کسالت و خستگی ناشی از فیزیولوژی سالمندی است،  بهترین راه پیشگیری، اصلاح سبک زندگی در این افراد است. به این معنی که باید فرد سالمند را ترغیب کرد تا از سنین میانسالی با فعالیت‌های فیزیکی و ورزش مداوم و همچنین شرکت در برنامه‌های تفریحی گروهی و به‌خصوص در گروه همسالان تا حد زیادی از این اختلال پیشگیری کنند.

در مواردی که احساس کسالت و خستگی سالمندان، ناشی از بیماری‌های مزمن مثل دیابت، فشار خون بالا و بیماری‌های قلبی– عروقی، کلیوی و ریوی است نیز می‌توان با اصلاح سبک زندگی یعنی انجام فعالیت‌های ورزشی منظم روزانه به میزان نیم ساعت، پیروی از رژیم غذایی مناسب و جلوگیری از بروز چاقی و اضافه وزن، عدم مصرف سیگار و دخانیات و... تا حدود زیادی از این عارضه پیشگیری کرد.

البته در کنار اصلاح سبک زندگی معمولا با درمان‌های مناسب و به موقع و گاهی نیز با تغییر در برنامه درمانی تحت نظر متخصص معالج، می‌توان تا از بروز مشکل خستگی دوران سالمندی پیشگیری کرد و به درمان آن پرداخت. آن دسته از افرادی هم که به علت ابتلا به بیماری‌های مغز و اعصاب به این اختلال دچار شده‌اند، با مراجعه به پزشک متخصص و انجام درمان مناسب، بهبود قابل‌قبولی پیدا خواهند کرد.

بسیاری از بیماری‌های مزمن در سیر پیشرفت و عوارض ناشی از مصرف داروهای آین بیماری‌ها، فرد را به درجاتی از اختلالات خلقی و روانی مثل افسردگی مبتلا می‌کنند که علامت اصلی آن احساس خستگی مفرط است.

توصیه مهم

این طبیعی است که دوستان و اطرافیان همیشه با مشاهده حالات غیرعادی در ما از روی لطف راهکارهایی را برای درمان پیشنهاد می‌کنند اما غیر از اینکه ممکن است این توصیه‌ها غیرعلمی و ناکارآمد باشد و زمان مناسب درمان را نیز به تاخیر بیندازد، حتی در برخی موارد امکان دارد نتیجه معکوس هم در پی داشته باشد. بنابراین یکی از مهم‌ترین توصیه‌هایی که برای سالمندانی که از احساس کسالت و خستگی رنج می‌برند می‌توان داشت، این است که با توجه به گستردگی طیف تشخیص و درمان که مطمئنا از عهده افراد غیرمتخصص خارج هست، حتما با اولین علامت‌هایی که از این حالت در خود احساس می‌کنند، به متخصصان مراجعه کنند تا با توجه به تشخیص مناسب، راهکار مناسب درمانی را دریافت کنند.



گردآوری توسط بخش نگهداری و سلامت سالمندان سایت آکاایران
تبلیغات